یه‌ك شه‌ممه‌ , ئایار 19 2024

سه‌رنجێك له‌ هاوسه‌رگیرى مسیار

هه‌ڵاڵه‌محمد ئه‌ڵماس

ئه‌م ماوه‌ كۆمه‌ڵگه‌ى كوردى سه‌رقاڵى بابه‌تێك بوون كه‌باسى جۆرێك له‌هاوسه‌رگیرى بوو به‌ناوى هاوسه‌رگیرى مسیار.

مسیار ماوه‌ى چه‌ند ساڵێكه‌ له‌كۆمه‌ڵگه‌ى كوردى قسه‌ى له‌سه‌ر ده‌كرێ وجاوربار له‌لایه‌ن رۆژنامه‌نوسانه‌وه‌ گه‌رم ده‌كرێته‌وه‌، سه‌ره‌تاى ئه‌م باسه‌ بۆ ساڵى 2006-2007 ده‌گه‌رێته‌وه‌ كاتێ پرۆژه‌ یاسایه‌ك درایه‌ په‌رله‌مانى كوردستان بۆ به‌یاسایى كردنى به‌ڵام ده‌نگى نه‌هێنا .

ئه‌مرۆ لێره‌و له‌وێ ئه‌م بابه‌ته‌ وله‌ناو پیاوانى هاوسه‌رداردا ئه‌نجام ده‌درێت. هاوسه‌رگیرى مسیار له‌كۆنه‌وه‌ له‌وڵاتانى عه‌ربى وه‌ك: (سعودیه‌و قه‌ته‌ر ومیسرو مغریب و…هتد) ئه‌نجامدراوه‌.

وشه‌ى مسیار عه‌ره‌بیه‌وه‌ له‌مساره‌وه‌ هاتووه‌، المسیار: المرور یعنى یسیروا علیها ویمروا علیها. واته‌ تێده‌په‌رێت و راده‌بورێت به‌لایدا، وه‌ك ئه‌وه‌ى كه‌سێك بیه‌وێ بحه‌وێته‌وه‌ وپشوو بدات بۆ ماوه‌یه‌كى كورت.

هاوسه‌رگیرى مسیار: ژن وپیاو رێده‌كه‌ون له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى پیاوه‌كه‌ ئه‌م ژنه‌ ماره‌بكات به‌و مه‌رجه‌ى ژنه‌كه‌ ده‌ستبه‌ردارى هه‌ندێ له‌مافه‌كانى هاوسه‌ردارى ببێت، وه‌ك( نه‌فه‌قه‌، سكن، مبیت، قسم) ئه‌ویش به‌ره‌زامه‌ندى خۆى.به‌گوێره‌ى ئه‌م رێكه‌وتنه‌ پیاو هیچ ئه‌رك ومافێكى خێزاندارى ناكه‌وێته‌ سه‌رشان وهه‌ڵیناگرێت.

زانایانى سه‌رده‌م 3 بۆچوونیان له‌سه‌ر ئه‌م جۆره‌ له‌هاوسه‌رگیرییه‌ هه‌یه‌:

1)         هه‌ندێ رێگه‌یان پێداوه‌ وبه‌دروستى ده‌زانن به‌چه‌ند مه‌رجێك، له‌وانه‌: د. یوسف قه‌رزاوى.

2)         هه‌ندێ تر رێگه‌یان پێنه‌داوه‌و به‌نادروستى ده‌زانن چونكه‌ له‌گه‌ڵ مه‌به‌ست وبنه‌ما سه‌ره‌كیه‌كانى هاوسه‌رگیرى یه‌كناگرێته‌وه‌ له‌وانه‌: د.عه‌لى قه‌ره‌داغى.

3)         به‌شێكى تر له‌زانایان بێده‌نگن نه‌به‌دروستى نه‌نادروستى فتوایان نه‌داوه‌، وه‌ك شێخ عوسه‌یمین.

جاگه‌ر به‌روردى سه‌یرى مه‌رجه‌كانى ئه‌وانه‌ بكه‌ین كه‌رێگه‌یان داوه‌ وه‌ك دكتۆر یوسف قه‌رزاوى وفه‌رموویانه‌: ماده‌م زۆرینه‌ى مه‌رج وپایه‌كانى گرێبه‌ندى شه‌رعى تێدایه‌ وه‌ك ئاماده‌بونى (وه‌لى) سه‌رپه‌رشتیارى ئافره‌ت ودووشاهید كه‌ دووشاهیده‌كه‌ له‌نهێنى ده‌رده‌كات وسیغه‌ى (ئیجاب وقه‌بوڵ)ره‌زامه‌ندى ژن وپیاو، ئه‌م هاوسه‌رگیریه‌ رێگه‌ پێدراوه‌ به‌گوێره‌ى فیقهى ئیسلامى ئیتر ئاشكرا بكرێت یا نه‌كرێت.

بابه‌تى خه‌رجى (نفقه‌) ونیشته‌جێبوون(سكن) و(مبیت)مانه‌وه‌و(قسم) نۆره‌ى شه‌وانه‌ له‌پایه‌كانى گرێبه‌نده‌كه‌ نین، به‌ڵكو مافه‌سه‌ره‌كیه‌كانى ژنه‌ به‌سه‌ر هاوسه‌ره‌كه‌ى كاتێ ژن به‌ویست وپێخۆشبوونى خۆى ده‌ستبه‌ردارى ده‌بێت، له‌ڕووى فیقهى ئیسلامی هیچ ناكه‌وێته‌ سه‌رپیاوه‌كه‌.

ئه‌و زانایانه‌ش به‌نادروستى ده‌زانن وه‌ك د.عه‌لى قه‌ره‌داغى، ده‌ڵێن: مه‌به‌ست وبنه‌ماكانى هاوسه‌رگیرى ئاسایى تێدانیه‌ كه‌بریتیه‌ له‌خۆشه‌ویستى وسۆزو چاودێرى كردن وپێكه‌وه‌ بوون وسوكنا، پێچه‌وانه‌ى ئه‌و هاوسه‌رگیرییه‌ كه‌پێغه‌مبه‌رى خوا (دروردى خواى له‌سه‌ر بێ) له‌گه‌ڵ هاوه‌ڵه‌ به‌رێزه‌كان به‌رجه‌سته‌یان ده‌كرد له‌ژیانى خۆیاندا.

ئه‌وه‌ى تێبینى كراوه‌ ئه‌م هاوسه‌رگیرییه‌ كه‌متر له‌كوردستان ده‌كرێ به‌ئاماده‌بوونى (وه‌لى) سه‌رپه‌رشتیارى ئافره‌ت، مسیار زیاتر تێكه‌ڵه‌یه‌كه‌ له‌هاوسه‌رگیرى (سڕى وكاتى ومسیار) كه‌ئه‌مه‌ زۆرجار كاره‌سات وگرفتى گه‌وره‌ دروست ده‌كات به‌تایبه‌تى بۆ ئافره‌ته‌كه‌. بۆیه‌ به‌م جۆره‌ ده‌بێته‌ هۆى كردنه‌وه‌ى ده‌لاقه‌یه‌ك بۆ خراپه‌كارى ودروستبوونى گه‌نده‌ڵى له‌ناو خێزان وهه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ى خێزان وپشتگوێ خستنى ژن ونه‌وه‌ى نوێ وشكاندنى هه‌ست وشعورو كه‌رامه‌تى ئافره‌ت وده‌ستبڕینى وته‌ڵاق دانى به‌بچوكترین گرفت یا به‌بێ هیچ هۆكارێك!

ئه‌مانه‌ پێچه‌وانه‌ى مه‌به‌سته‌ قورئانیه‌كه‌ى خوداى گه‌وره‌یه‌ كه‌ده‌فه‌رمووێت: (ومن ایاته ان خلق لكم من انفسكم ازوجاً لتسكنوا الیها وجعل بینكم موده‌ ورحمه‌ ) (هنَّ لباس لكم وانتم لباس لهنَّ)

وه‌ پێچه‌وانه‌ى ده‌قێكى فیقهیه‌ كه‌ئیمامى قه‌رافى ده‌ڵێ: (الاصل فى عقد النكاح الالتزام بما ورد فیه) یانى: ئه‌سڵ له‌گرێبه‌ندى هاوسه‌رگیرى پابه‌ندیه‌ به‌هه‌موو ئه‌و شتانه‌ى كه‌له‌داخوازى گرێبه‌ندى ئاساییدا دێت.

له‌م هاوسه‌رگیریه‌دا پیاو به‌رپرسیار نیه‌ له‌خزمه‌تكردن به‌رامبه‌ریان هه‌مووى ده‌چێته‌ سه‌ر شانى ئافره‌ته‌كه‌!؟ هه‌روه‌ها مه‌به‌ستى سه‌ره‌كى هاوسه‌رگیرى كه‌بۆ سۆزو خۆشه‌ویستى وئارامى وپه‌روه‌رده‌كردنى منداڵ دروست ده‌كرێ نایه‌ته‌ دى.له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى ئه‌م هاوسه‌رگیریه‌ مه‌رجه‌كانى به‌ناو تێدایه‌ كه‌ به‌راستى ئه‌وه‌نده‌ى ئاگادار بین له‌نزیكه‌وه‌ زۆربه‌ى مسیاره‌كان كه‌سو كارى ئافره‌ت ئاگادارن نین واته‌ (وه‌لى) ئافره‌ته‌كه‌ ئاگادار نیه‌ به‌م گرێبه‌نده‌ بۆیه‌ هه‌ندێ جار پیاو فێڵ ده‌كات له‌و ژنه‌ى ماره‌ى ده‌كات هه‌ندێ كاتى تر ژن فێڵ ده‌كات له‌و پیاوه‌ى هاوسه‌رگیرى له‌گه‌ڵ ده‌كات، یاژنان زۆر شاره‌زا نین به‌وجۆره‌ له‌هاوسه‌رگیرى پاش ماوه‌یه‌ك هیلاك ده‌بێ له‌گه‌ڵ پیاوه‌كه‌دا كێشه‌ى بۆ دروست ده‌بێ به‌جیابوونه‌وه‌ كۆتایى به‌ولانه‌ بێسۆزه‌ دێت. كه‌ئه‌وه‌ش كرانه‌وه‌ى ده‌رگایه‌كى خراپه‌ بۆ خراپه‌كارى وكارى نادروست.  به‌خێرایى ئاماژه‌ به‌هه‌ندێ زیانى هاوسه‌رگیرى مسیار بكه‌ین له‌كۆمه‌ڵگه‌ى كوردیدا ده‌بینین:

– مه‌به‌ست وبنه‌ماجوان وشیرینه‌كانى خێزان ده‌روخێت وسۆز وخۆشه‌ویستى وپۆشاكبوون بوونى نابێ.

– گرنگى وگوێنه‌دان به‌نه‌وه‌ى نوێ وپه‌روه‌رده‌نه‌كردنى به‌دروستى ونه‌بوونى نازى باوكایه‌تى چونكه‌ باوك ته‌نها بۆ كارى خۆى سه‌ردانى ئه‌و ماڵه‌ ده‌كات.

– ئه‌رك له‌سه‌ر پیاو كه‌م ده‌كات وژنان زه‌ره‌مه‌ندى یه‌كه‌م وكۆتایى ده‌بن تێیدا چونكه‌ هه‌ركه‌ى ویستى وازى لیده‌هێنێ.

– گه‌ر بوترێ كێشه‌ى كچانى به‌ته‌مه‌ن وبێ هاوسه‌ران چاره‌سه‌ر ده‌كرێ بۆ كۆمه‌ڵگه‌ى ئێمه‌ ئه‌م به‌دزیه‌وه‌ وفسكه‌ فسكه‌ نابێته‌ چاره‌سه‌رى ئه‌و گرفته‌ به‌ڵكو قوڵترو به‌سوێ ترى ده‌كات.

– دروستبوونى كێشه‌ى كۆمه‌ڵایه‌تى، ده‌كرێ بوترێ له‌فیقهى ئیسلامى هه‌ندێ رێگه‌یان پێداوه‌ به‌ڵام له‌دابو نه‌ریتى كۆمه‌ڵگه‌ى ئێمه‌ ناپه‌سه‌ند وناره‌وایه‌ وقه‌بول ناكرێت.

– بچرانى شیرازه‌و سیسته‌مى خێزان كه‌وا ده‌كات پیاو خۆى به‌به‌رپرسیار نه‌زانێ ومناڵه‌كان ببنه‌ قوربانى.

دوپاتى ده‌كه‌ینه‌وه‌ ده‌كرێ داب ونه‌ریتى كۆمه‌ڵگه‌ى عه‌ره‌بى ساز بێ بۆ ئه‌م جۆره‌ له‌هاوسه‌رگیرى به‌ڵام بۆ كۆمه‌ڵگه‌ى ئێمه‌ له‌گه‌ڵ دابو نه‌ریتمان نایه‌ته‌وه‌ و له‌جیاتى پركردنه‌وه‌ى كه‌لێن وكه‌مكردنه‌وه‌ گرفت وچاره‌سه‌ركردنى كێشه‌ى كچانى به‌ته‌مه‌ن وبی هاوسه‌ر، زیاترو زۆرتر روبه‌روى گرفتى قوڵترو لادانى زیاتر ده‌بینه‌وه‌. نزیكیشه‌ پلانێك بێت بۆ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ى خێزانى جوان وڕه‌سه‌نى كورده‌وارى.

Check Also

پێویسته‌ خێزان لانه‌ى ئارامى بێت

هه‌ڵاڵه‌ محمد ئه‌ڵماس خێزان به‌به‌ردى بناغه‌ى كۆمه‌لگه‌و دروستكردنى شارستانیه‌ت ئه‌ژمار ده‌كرێت، ئه‌و پێشكه‌وتنه‌ى كۆمه‌ڵه‌گه‌كان له‌دێر …

47 کۆمێنت

  1. Thanks for finally writing about > سه‌رنجێك له‌ هاوسه‌رگیرى مسیار – ئایندەسازى < Loved it!

  2. Beside the checklist, as you can see, you can include, edit, erase, import, or reset blog internet search engine.

    Also visit my site :: https://www.reddit.com/r/SEOStrategiesHub/comments/1bunt6n/mastering_gsa_ser_a_guide_to_best_practices_for/

  3. SEREngines are an amazing addition of engines to GSA Search Engine Ranker.

    Here is my homepage; https://gsaserlinkbuilding.blogspot.com

  4. It’s fantastic that you are getting ideas from this article as well as
    from our dialogue made at this place.

  5. Good post! We are linking to this particularly great content on our website.

    Keep up the great writing.

  6. Have you ever thought about adding a little bit more than just your articles?
    I mean, what you say is valuable and all. However think about
    if you added some great pictures or videos to give your posts more, “pop”!
    Your content is excellent but with pics and clips, this site could certainly
    be one of the best in its niche. Superb blog!

  7. Hi to every single one, it’s truly a nice for me
    to visit this web page, it contains precious Information.

  8. Excellent items from you, man. I have bear in mind your
    stuff previous to and you’re just extremely excellent. I really like what you’ve got right here, really like what you’re stating and the best way wherein you say it.
    You are making it entertaining and you continue to take care of to
    keep it sensible. I can not wait to learn far more from you.

    That is really a tremendous site.

  9. Hi all, here every one is sharing these kinds of experience, so it’s fastidious to read this webpage, and I used to pay a visit this web site every day.

  10. Good post! We are linking to this particularly great post on our website.

    Keep up the great writing.

  11. Terrific article! That is the kind of information that are meant to be shared around the web.
    Disgrace on the seek engines for now not positioning this publish upper!
    Come on over and talk over with my site . Thank
    you =)

  12. All you need to do is give it with a checklist of target key words and URLs, and it will certainly do the rest.

    my webpage; https://medium.com/@traveltoday0082/unlocking-the-full-potential-of-gsa-search-engine-ranker-for-seo-mastery-69fb8e100768

  13. Great information shared.. really enjoyed reading this post thank you author for sharing this post .. appreciated

  14. StephenOrere

    Simply want to say your article is as surprising. The clearness in your post is just cool and i can assume you’re an expert on this subject. Fine with your permission let me to grab your feed to keep updated with forthcoming post. Thanks a million and please continue the gratifying work.
    http://www.diploman-russiyans.com

  15. Hey! This post could not be written any better!

    Reading this post reminds me of my previous room
    mate! He always kept talking about this. I will forward this post to him.
    Pretty sure he will have a good read. Thank you for sharing!

  16. You will certainly see 5 tabs (on the left-hand side) once you open the “Options” food selection — “Entry”, “Captcha”, “Indexing”, “Filter”, and “Advanced”.

    Here is my webpage … https://www.facebook.com/serverifiedlists/

  17. Medication information leaflet. Cautions.
    cialis super active no prescription
    Best about medicines. Read here.

  18. Usually I do not read article on blogs, however I wish to say that this write-up very pressured me to take a look at and do so! Your writing taste has been amazed me. Thank you, quite great article.

  19. Lewissmive

    Howdy! Do you use Twitter? I’d like to follow you if that would be okay. I’m absolutely enjoying your blog and look forward to new updates.
    https://www.diplomanc-russia24.com/

  20. Ismaeladent

    Hi there! I know this is kinda off topic nevertheless I’d figured I’d ask. Would you be interested in exchanging links or maybe guest authoring a blog article or vice-versa? My blog discusses a lot of the same topics as yours and I think we could greatly benefit from each other. If you’re interested feel free to shoot me an email. I look forward to hearing from you! Awesome blog by the way!
    server-attestats.com

  21. Paragraph writing is also a excitement, if you be familiar with after that you can write or else it is difficult
    to write.

  22. Excellent beat ! I wish to apprentice while you amend your web site,
    how can i subscribe for a weblog site? The account helped
    me a appropriate deal. I had been a little bit familiar of this
    your broadcast offered vivid clear concept

  23. I think the content you share is interesting, but for me there is still something missing, because the things discussed above are not important to talk about today.

  24. actually awesome in support of me.

  25. I need to to thank you for this fantastic read!! I definitely loved every bit of it. I have you bookmarked to check out new stuff you post?

  26. ГГУ имени Ф.Скорины

  27. I was able to find good advice from your content.

  28. I really like reading a post that will make men and women think.
    Also, thanks for permitting me to comment!

  29. I got this website from my pal who informed me regarding this website and at the moment this time I am browsing this web site and reading very informative articles or reviews at this time.

  30. My brother suggested I might like this website. He was totally right.
    This post actually made my day. You can not imagine just how much time I had spent for this information! Thanks!

  31. Your publish has been sent to discussion board admins for a evaluate to make sure it meets our group guidelines.

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاوناکرێتەوە. خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *