هه‌ینی , نیسان 19 2024

سه‌ركۆنه‌كردنى نه‌فس لاى شاعیرى كورد

نێچیروان وه‌لى
مرۆڤ وه‌ك بوونه‌وه‌رێكى خاوه‌ن گیان پێكهاته‌یه‌كه‌ له‌ ئاوه‌ز و ده‌روون (النفس) و له‌ش. گیان بزوێنه‌رى زێندوویه‌تیى مرۆڤه‌ و، پێكهاته‌كانى ئاوه‌ز و نه‌فس و له‌ش له‌ یه‌كتر دابڕاو نین و ته‌واوكه‌ری یه‌كن. ئاوه‌ز و نه‌فس دیوه‌ نادیاره‌كه‌ى مرۆڤن و به‌رجه‌سته‌ نین، هه‌رچى له‌شه‌ به‌شه‌ ماددیییه‌كه‌ى مرۆڤه‌. هه‌ر یه‌كه‌ له‌مانه‌ كاریگه‌رییان به‌سه‌ر ئه‌وانى دیكه‌وه‌ هه‌یه‌. نه‌فس هێزێكى ناوه‌كی و پاڵنه‌رى جه‌سته‌یه‌ به‌ره‌و ویسته‌كان و ده‌ستپێشخه‌ركاره‌ بۆ گه‌یشتن به‌ داواكارییه‌كانى له‌ش، بۆ ئه‌وه‌ى بگات به‌ چێژوه‌رگرتن و گه‌یشتن به‌وه‌ى ده‌یخوازێت. ئه‌و ویست و داواكارییانه‌ى نه‌فس جۆراوجۆره‌ و به‌پێى جۆرى ئه‌و ویستانه‌ جۆر یان قۆناغى نه‌فسه‌كه‌ ده‌گۆڕێت.
له‌ قورئانى پیرۆزدا باسى سێ جۆر یان سێ كات یان سێ پله‌ى نه‌فس كراوه‌، هه‌روه‌ها باسى چاره‌نووسیشى ئه‌و جۆر یان كاتانه‌ى نه‌فس كراوه‌، ئه‌وانیش:
1_ نه‌فسى دڵنیابوو(النفس المطمئنة): پله‌ی باڵاى نه‌فسه‌ و مرۆڤ به‌ خواپه‌رستى و ته‌قواكارى و گوێنه‌دان به‌ هه‌موو ئاره‌زوو و حه‌زه‌ جه‌سته‌ییه‌كان پێى ده‌گات، تا ئه‌و ئاسته‌ى هه‌ست به‌ ئارامى و دڵنیایی و ڕه‌زامه‌ندیی خوایی ده‌كات، بۆیه‌ خواى گه‌وره‌ ده‌فه‌رمووێت:[يا أيتها النفس المطمئنة (17) ارجعي إلى ربك راضية مرضية].
(فه‌نایی)ى شاعیر ئه‌وه‌ ده‌خاته‌ ڕوو، مرۆڤ ئه‌و كاته‌ ده‌بێته‌ مرۆڤى ته‌واو، كه‌ له‌ ویست و حه‌زه‌ مرۆییه‌كانى دوور بكه‌وێته‌وه‌، ئه‌مه‌ش هه‌نگاوێكه‌ بۆ چوون به‌ره‌و نه‌فسى دڵنیابوو، بۆیه‌ شاعیر ده‌ڵێت:
گومانت وا نه‌بێ هه‌رگیز بكا بۆنێ له‌ ئینسانى
كه‌ ته‌ركى مه‌یلى نه‌فسانى نه‌كه‌ى نازانى ئینسانى
2_ نه‌فسى خۆسه‌رزه‌نشتكه‌ر (النفس اللوامه‌): بارێكى یان پله‌یه‌كى مامناوه‌ندى نه‌فسه‌، درك به‌ هه‌ڵه‌ و گوناه و سه‌رپێچییه‌كان ده‌كات و خۆى سه‌رزه‌نشت ده‌كات. له‌م قۆناغه‌دا نه‌فس له‌سه‌ر بارى دیاریكراودا جێگیر نابێت. خواى گه‌وره‌ ده‌فه‌رمووێت: [ولا أقسم بالنفس اللوامه‌]. شاعیرانى كورد به‌ تایبه‌تى ئه‌وانه‌ى سه‌روسه‌وداى سۆفیزمیان هه‌بووه‌ باش دركى ئه‌و بار و پله‌ى نه‌فسیان كردووه‌، بۆیه‌ سه‌ركۆنه‌ى نه‌فسیى خۆیان كردووه‌. هه‌روه‌ها ئه‌و شاعیرانه‌شى، كه‌ نێوانیان له‌گه‌ڵ سۆفیزمدا نه‌بووه‌، باسى نه‌فسیان كردووه‌. له‌باره‌ى نه‌فسى فه‌رمانده‌ر به‌ خراپه‌ (نالى) ده‌ڵێت:
ئه‌لا ئه‌ى نه‌فسى بووم ئاسا، هه‌تا كه‌ى حیرسى وێرانه‌
له‌گه‌لأ ئه‌م عاشقبازانه‌ بڕۆ بازانه‌، ئازانه‌
سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه‌ى نالى سه‌ركۆنه‌ى نه‌فسى خۆى ده‌كات، به‌ڵام هێشتا ئومێدى پێى هه‌یه‌، بۆیه‌ شاعیر نه‌فسى خۆى به‌ره‌و خواپه‌رستى و ڕێگه‌ى مه‌ككه‌ ڕێنوێنى ده‌كات.
مه‌حوى ئاشناى نه‌فسى خۆیه‌تى، بۆیه‌ له‌ ڕوانگه‌ى سۆفیزمه‌وه‌ پێى وایه‌ به‌بێ شێخ و ڕێنیشانده‌رێك ناتوانێت به‌سه‌ر ده‌روونى خۆیدا زاڵ ببێت، ئه‌وه‌تا ده‌ڵێت:
به‌بێ یارێ مه‌چۆره‌ مه‌عره‌كه‌ى ئه‌سفه‌ندیارى نه‌فس
كه‌ له‌م مه‌یدانه‌دا هه‌ر پیره‌ زاڵه‌ ڕۆسته‌مى بێ زاڵ
مه‌حوى، نه‌فسى خۆى به‌ ئه‌سفه‌ندیار وه‌سف كردووه‌، كه‌ پاڵه‌وانێكى به‌هێزى ئه‌فسانه‌یی بووه‌ و ڕۆسته‌مى زاڵ به‌زاندوویه‌تى، واته‌ نه‌فس وه‌ك ئه‌سفه‌ندیار به‌هێزه‌، ئه‌گه‌ر یه‌كێكى له‌ خۆی به‌هێزى وه‌ك ڕۆسته‌م نه‌بێت به‌سه‌ریدا زاڵ نابێت.
(صابرى) ڕووى له‌ نه‌فسى خراپى ئه‌وى دیكه‌ ده‌كات و له‌ شێوه‌ى ئامۆژگاریدا ده‌ڵێت:
له‌ ته‌علیمى سواریدا جوان و چاپكى ئه‌مما
لغاوى ئه‌سپى نه‌فست كه‌ بڵێ ته‌ن په‌روه‌رى تا كه‌ى
شاعیر پێى وایه‌ پێویسته‌ جڵه‌وى نه‌فس بكرێت و نه‌فس ته‌نیا خه‌ریكى پێگه‌یاندن و په‌روه‌رده‌كردنى له‌ش نه‌بێت.
(پاكى)ى شاعیر نزیك له‌و بۆچوونه‌وه‌ ده‌ڵێت:
لغاو كه‌ ئه‌سپى نه‌فسى خۆ، به‌ ئاوزه‌نگ دایته‌قینه‌ تۆ
ئه‌تۆپى وازى لێ مه‌ینه‌ به‌سه‌ نه‌فس په‌روه‌رى تا كه‌ى
پاكیى شاعیریش جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌، كه‌ نه‌فس له‌ هه‌ندێك كاتدا وه‌ك ئه‌سپێكى چه‌مووش وایه‌، پێویسته‌ لغاو بكرێت. شاعیر به‌رده‌وام ده‌بێت له‌سه‌ر سه‌رزه‌نشتى ئه‌و نه‌فسه‌، كه‌ له‌ خواپه‌رستى سست و ناچالاكه‌.
گه‌لێ بێ عه‌قڵ و سه‌ربه‌ستى، له‌ تاعاتى خودا سستى
هه‌تا كه‌ى تۆ ڕاناوه‌ستى، به‌سه‌ نه‌فس په‌یڕه‌وى تا كه‌ى
(ڕه‌مزى)ى شاعیریش له‌ قاڵبى ئامۆژگارى و به‌ شێوازى پرسیارى باس له‌وه‌ ده‌كات هه‌تا كه‌ى په‌یڕه‌وى نه‌فسى خراپه‌ویست بكات. شاعیر نه‌فسى به‌ سه‌گ چواندووه‌ و له‌گه‌ڵ نه‌فسى خراپیش باسى شه‌یتانیشى كردووه‌، كه‌ له‌ پاڵ ده‌رووندا شه‌یتانیش مرۆڤ به‌ره‌و خراپه‌كارى ده‌بات، بۆیه‌ ده‌ڵێت:
ڕۆڵه‌ تا كه‌ى په‌یڕه‌وى نه‌فسى سه‌گ و شه‌یتان ئه‌كه‌ى
تاكو كه‌ى بێ نه‌سیبى ڕه‌حمه‌تى ڕه‌حمان ئه‌كه‌ى
3_ نه‌فسى فه‌رمانكه‌ر به‌ خراپه‌(النفس الامارة بالسوء) : ئه‌و قۆناغه‌ و پله‌ى نه‌فسه‌، كه‌ نه‌فس فه‌رمان به‌ خراپه‌ و سه‌رپێچى و لادان ده‌كات و مه‌گه‌ر ته‌نیا ئه‌و كاته‌ نه‌بێت یان ئه‌و نه‌فسه‌ نه‌بێت خودا ڕه‌حمى پێ كردبێت، له‌و لایه‌نه‌وه‌ خواى گه‌وره‌ ده‌فه‌رمووێت:[إن النفس لأمارة بالسوء إلا ما رحم ربي]. (مه‌حوى)ى شاعیر باس له‌و قۆناغه‌ى خودى خۆى ده‌كات، كه‌ بووه‌ته‌ دیل و نێچیرى نه‌فسى فه‌رمانده‌رى خۆى، بۆیه‌ شاعیر ده‌ڵێت:
ئه‌سیر و سه‌یدى قه‌یدى كه‌ید و شه‌یدى نه‌فسى ئه‌مماره‌م
له‌ ده‌ست ئه‌م ماره‌ به‌دچاره‌، چییه‌ چارم، خودا چاره‌م!
شاعیر لاى خوا سكاڵا له‌ ده‌ست نه‌فسى ده‌كات، به‌وه‌ى ده‌بێت چ چاره‌سه‌رێكى هه‌بێت تا له‌ كۆت و دیلى نه‌فسى ڕزگارى بێت، چونكه‌ ئه‌گه‌ر ڕه‌حمى خوا نه‌بێت ئه‌و نه‌فسه‌ ئه‌مماره‌، كه‌ وه‌ك ماری پێوه‌ده‌ره‌ ده‌مبه‌ست نابێت، بۆیه‌ شاعیر ده‌ڵێت:
ئه‌مینى شێتییه‌ (مه‌حوى) له‌ مه‌كرى نه‌فسى ئه‌مماره‌
مه‌گه‌ر ڕه‌حمى خودا ده‌م به‌ستى كا ئه‌و ماره‌ ئه‌نگێوه‌
(ئه‌خۆل)ى شاعیر له‌ ڕوانگه‌ى كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ سه‌رزه‌نشتى نه‌فسى ئه‌مماره‌ى خۆى ده‌كات به‌وه‌ى ئیتر شێت و به‌دكردار نه‌بێت، له‌به‌ر ئه‌وه‌ ده‌ڵێت:
به‌سه‌ ئه‌ى نه‌فسى ئه‌مماره‌ به‌سه‌ به‌س شێت و به‌دخوو به‌
ئه‌وى دوو ڕوو و ڕیاكاره‌ ئه‌وه‌ ئه‌مڕۆیه‌ مه‌حبووبه‌
(عاصى) ى شاعیر ئه‌وه‌ ده‌خاته‌ ڕوو، كه‌ نه‌فسى فه‌رمانده‌ر به‌ خراپ ڕێى چاك به‌ مرۆڤ نیشان نادات، ئه‌مه‌ش به‌ گوێره‌ى ئه‌و ئایه‌ته‌ى، كه‌ وا خوا باسى نه‌فسى فه‌رمانده‌ر به‌ خراپى كردووه‌، بۆیه‌ نابێت جڵه‌وى خۆت بده‌یته‌ ده‌ستى نه‌فس و نه‌فس سه‌رپشك بكرێت، له‌به‌ر ئه‌وه‌ شاعیر ده‌ڵێت:
ئیتر قه‌ت مه‌یده‌ ده‌ست نه‌فست لغاوى ئیختیارى خۆت
چه‌ ڕێى چاكت نیشان نادات ئه‌مه‌ هه‌ر نه‌سسى قورئانه‌
ئه‌گه‌ر بێتو ئه‌و نه‌فسه‌ تۆبه‌ نه‌كات و نه‌گه‌ڕێته‌وه‌ ئه‌وه‌ ئاكامى چوون به‌ره‌و دۆزه‌خه‌، بۆیه‌ (پاكى)ى شاعیر ده‌ڵێت:
دڵا ڕا به‌ له‌سه‌رخۆ به‌ نه‌فسى خۆ بكه‌ تۆبه‌
وه‌ ئیللا جێگه‌ته‌ دۆزه‌خ له‌گه‌ڵیا په‌یڕه‌وى تاكه‌ى.

Check Also

دایکان لە مانگی ڕەمەزاندا

کورتە فیلمی دایکان لەمانگی ڕەمەزانداوێنەگرتن و مۆنتاژ… موختار حەبیبئەکتەرەکانحەیدر حەمەساڵحعوسمان محەمەدنیشتیمان حەمە ئەمینلیا شیروانڕۆژمان عوسمانهۆگر …

63 کۆمێنت

  1. nice content!nice history!! boba 😀

  2. SDichaeltal

    Aviator Spribe играть с умом казино
    Добро пожаловать в захватывающий мир авиаторов! Aviator – это увлекательная игра, которая позволит вам окунуться в атмосферу боевых действий на небе. Необычные графика и захватывающий сюжет сделают ваше путешествие по воздуху неповторимым.
    Aviator Spribe казино играть на доллары

  3. wow, amazing

  4. nice content!nice history!! boba 😀

  5. hello

  6. Your article helped me a lot, is there any more related content? Thanks!

  7. nice content!nice history!! boba 😀

  8. Your point of view caught my eye and was very interesting. Thanks. I have a question for you.

  9. nice content!nice history!! boba 😀

  10. nice content!nice history!! boba 😀

  11. lost money

  12. lost money

  13. scam

  14. phising

  15. lost money

  16. lost money

  17. lost money

  18. lost money

  19. lost money

  20. hey there and thank you for your information I’ve definitely picked up anything new from right here. I did however expertise a few technical issues using this web site, since I experienced to reload the site many times previous to I could get it to load properly. I had been wondering if your hosting is OK? Not that I am complaining, but sluggish loading instances times will often affect your placement in google and can damage your high quality score if advertising and marketing with Adwords. Anyway I’m adding this RSS to my e-mail and can look out for a lot more of your respective fascinating content. Make sure you update this again soon.

  21. I strongly recommend to avoid this site. My own encounter with it was nothing but disappointment along with suspicion of fraudulent activities. Be extremely cautious, or even better, seek out a trustworthy site to fulfill your requirements.

  22. I strongly recommend to avoid this site. My personal experience with it was only dismay as well as doubts about fraudulent activities. Be extremely cautious, or better yet, seek out an honest platform to fulfill your requirements.

  23. I highly advise steer clear of this platform. My own encounter with it was only frustration as well as suspicion of fraudulent activities. Be extremely cautious, or better yet, look for a trustworthy service to meet your needs.

  24. I highly advise stay away from this platform. My personal experience with it was only disappointment along with concerns regarding scamming practices. Exercise extreme caution, or better yet, seek out a trustworthy site for your needs.

  25. Привет, дорогой читатель!
    Закажите диплом ВУЗа с гарантированной подлинностью и доставкой по России без предварительной оплаты – просто, надежно, выгодно!
    http://saksx-attestats.ru/
    Приобретите документы об образовании всех Вузов России с доставкой по РФ и постоплатой.
    У нас на сайте можно недорого заказать и купить диплом с гарантией и доставкой покупателю в любой регион РФ

  26. I highly advise steer clear of this platform. My personal experience with it was purely frustration and doubts about fraudulent activities. Be extremely cautious, or even better, look for a trustworthy site to meet your needs.

  27. I highly advise steer clear of this platform. My personal experience with it has been purely dismay as well as suspicion of fraudulent activities. Proceed with extreme caution, or better yet, seek out a more reputable service to fulfill your requirements.

  28. I urge you to avoid this site. My personal experience with it was purely frustration and suspicion of deceptive behavior. Be extremely cautious, or alternatively, seek out a trustworthy service to meet your needs.

  29. I highly advise stay away from this site. My own encounter with it was purely frustration and suspicion of fraudulent activities. Proceed with extreme caution, or alternatively, seek out a more reputable site for your needs.

  30. Привет, дорогой читатель!
    Получите документ об образовании по выгодной цене с доставкой по РФ и оплатой после получения.
    http://saksx-attestats.ru/
    Хотите заказать диплом ВУЗа недорого и без предоплаты? Мы доставим его в любую точку России!
    Закажите диплом ВУЗа по выгодной цене с доставкой в любой регион России без предоплаты и с полной уверенностью в его законности!

  31. I strongly recommend stay away from this site. My own encounter with it was nothing but dismay as well as concerns regarding scamming practices. Exercise extreme caution, or alternatively, look for an honest platform to meet your needs.

  32. I highly advise to avoid this site. My personal experience with it has been nothing but dismay and doubts about deceptive behavior. Proceed with extreme caution, or better yet, look for an honest service to meet your needs.

  33. I strongly recommend steer clear of this site. My own encounter with it was nothing but disappointment and suspicion of scamming practices. Proceed with extreme caution, or even better, find a trustworthy site to fulfill your requirements.

  34. I urge you stay away from this platform. My personal experience with it was only dismay and suspicion of fraudulent activities. Exercise extreme caution, or alternatively, seek out an honest platform to meet your needs.

  35. I strongly recommend stay away from this platform. The experience I had with it has been only disappointment as well as doubts about deceptive behavior. Proceed with extreme caution, or alternatively, find an honest platform to fulfill your requirements.

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاوناکرێتەوە. خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *