شه‌ممه‌ , ئازار 2 2024

(جه‌معییه‌تى ته‌عالى ژنانى كورد)‌و ڕۆڵى ژنانى به‌درخانییه‌كان‌و بنه‌ماڵه‌ى خه‌ندان، له‌ خه‌باتى سیاسى‌و ڕوناكبیریى كورددا

د. عمر عبدالعزیز
چاره‌كى یه‌كه‌مى سه‌ده‌ى بیستى زاینى، به‌چالاكترین سه‌رده‌مى خه‌باتى كوردو ڕابوونى ڕۆشنبیریى نوێى نه‌ته‌وه‌كه‌مان ده‌ژمێردرێت، چونكه‌ دامه‌زراندنى ده‌یان ڕێكخراوى چالاكى له‌خۆگرتووه‌، له‌وانه‌: (ئیتتیحادى محه‌ممه‌دى 1908)، (كۆمه‌ڵه‌ى ته‌عاون‌و ته‌ره‌ققى كورد 1908)، (كۆمه‌ڵه‌ى ئیصلاحى بنچینه‌یى 1909)، (كۆمه‌ڵه‌ى هێڤى ته‌له‌به‌ى كوردان 1912)، (كۆمه‌ڵه‌ى ته‌عالى كوردستان 1918)، (حزبى سه‌ربه‌خۆیى كوردیى 1918)، (ڕێكخراوه‌ى ژیانه‌وه‌ى كوردستان 1919)، (حزبى دیموكراتى كوردیى 1919)، (كۆمه‌ڵه‌ى ته‌شكیلاتى ئیجتیماعییه‌ 1920)، (كۆمه‌ڵه‌ى خۆییبوون 1927).. هتد.
ئه‌وه‌ى من لێى ئاگاداربم له‌سه‌ر ئه‌و چالاكیى‌و جوڵانه‌وه‌ ڕێكخراوه‌ییانه‌، ده‌یان توێژینه‌وه‌ نوسراون‌و بڵاوكراونه‌ته‌وه‌، به‌ڵام له‌سه‌ر چالاكیى ئافره‌تانى كورد له‌و سه‌رده‌مه‌دا، كارێكى ئه‌وتۆ نه‌كراوه‌، كه‌ شایانى هه‌وڵ‌و ماندووبوونیان بێت، بۆیه‌ به‌ پێویستم زانى له‌م كورته‌ وتاره‌دا -وه‌ك نمونه‌- تیشكێك بخه‌مه‌ سه‌ر چالاكیى ڕێكخراوێكى كاراى ئه‌و كاته‌ به‌ناوى (جه‌معییه‌تى ته‌عالى ژنانى كورد)، وه‌ك ده‌سپێك‌و هاندانێكى ئافره‌تانى له‌مه‌ڕ خۆمان، كه‌ ئاوڕێك له‌م به‌شه‌ى مێژووى میلله‌ته‌كه‌مان بده‌نه‌وه‌.
به‌ڵام پێش ئه‌وه‌ى بچمه‌ سه‌ر باسى ئه‌و ڕێكخراوه‌، جێى خۆیه‌تى ئه‌وه‌ دووپات بكه‌مه‌وه‌، كه‌ له‌ هه‌موو ئه‌و ڕێكخراوانه‌و چالاكییه‌ فكریى‌و ڕوناكبیرییه‌كانى تریشدا، نه‌وه‌ى به‌درخانییه‌كان، له‌ چالاكیى‌و به‌شداریى‌و ڕۆڵدا، پشكى شێریان هه‌بووه‌، بۆیه‌ پێویسته‌ وه‌ك وه‌فایه‌ك ئاماژه‌یه‌كیان پێ بكه‌م:
هه‌ستى نیشتیمانپه‌روه‌ریى‌و ئاینیى به‌درخانییه‌كان:
به‌درخانییه‌كانى مه‌حاڵى (بۆتان) له‌ باكورى كوردستان، بنه‌ماڵه‌یه‌كى زۆر به‌تواناو نیشتیمانپه‌روه‌رو خه‌باتگێڕ بوون، ده‌یان كه‌سایه‌تییان تێدا هه‌ڵكه‌وتووه‌، ڕۆڵه‌ى به‌وه‌فاو لێهاتووى زۆریان له‌ هه‌موو بواره‌ سیاسى‌و كۆمه‌ڵایه‌تى‌و ڕۆژنامه‌نوسییه‌كاندا، پێشكه‌ش به‌ كوردستان‌و نه‌ته‌وه‌ى كورد كردووه‌، له‌پێناوى ئازادیى نه‌ته‌وه‌كه‌یان‌و سه‌ربه‌خۆیى كوردستاندا، ده‌یان قوربانییان داوه‌، سه‌دان كه‌سیان تووشى زیندانیكران‌و نانبڕان‌و ده‌ركردن‌و دوورخستنه‌وه‌ له‌ نیشتیمان بوون. سه‌یر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ سه‌رده‌مى عوسمانییه‌كان‌و ئیتتیحادییه‌ توندڕه‌وه‌كانیشدا – سه‌ره‌ڕاى ده‌ربه‌ده‌ركردن‌و دوورخستنه‌وه‌یان – چه‌ندین جار ناچاریان بوونه‌ته‌وه‌و له‌به‌ر لێهاتوویى‌و كه‌سایه‌تیی به‌هێزیان، كراونه‌ته‌ والى‌و ڕاوێژكارو باڵیۆزو سه‌ركرده‌و فه‌رمانده‌ى سه‌ربازیى‌و له‌لایه‌‌ن عوسمانییه‌كانه‌وه‌ چه‌ندین ‌پۆستى به‌رزو گرنگیان دراوه‌تێ.
ئه‌م بنه‌ماڵه‌یه‌ ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ سه‌ر میربه‌درخانى كوڕى عبدوڵا خانى ناسراو به‌ عه‌بدوڵاخانى مسته‌فا خانى سمایل خان، كه‌ له‌ بنچینه‌دا ده‌چنه‌وه‌ سه‌ر هۆزى (عه‌زیزان)، كه‌ هه‌ر له‌ سه‌رده‌مى ده‌سه‌ڵاتى ئومه‌وییه‌كانه‌وه‌ فه‌رمانڕه‌واى ناوچه‌ى جزیره‌و بۆتان بوون. “میر به‌درخان” ساڵى 1812ز، له‌ 18 ساڵیدا بۆته‌ میرى بۆتان، هه‌ر ئه‌وكاته‌ كارخانه‌ى چه‌كسازیى‌و ته‌قه‌مه‌نیى دروستكردووه‌، دواتر له‌ساڵى 1842 به‌ ناوى خۆیه‌وه‌ دراوى لێداوه‌و ده‌سه‌ڵاتى گه‌یشتۆته‌ سنه‌و موصل‌و ڕه‌واندزو ورمێ‌و وان.
یه‌كێك له‌ تایبه‌تمه‌ندییه‌كانى ئه‌م بنه‌ماڵه‌یه‌ كۆڵنه‌دان‌و لێبڕان بووه‌، هه‌ركه‌سیان ناوبه‌رى نمونه‌ى له‌خۆبورده‌یى‌و به‌رخۆدان بوون، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هه‌موویان خوێنده‌وارو ڕوناكبیرو دنیادیده‌ بوون، زۆربه‌ى هه‌ره‌زۆریان یان میرو سه‌ركرده‌و ئیداریى بوون، یان ڕۆژنامه‌نوس‌و نوسه‌رو ڕوناكبیر بوون، یان دیپلۆماتكارو سیاسى بوون، كه‌م ناوه‌ندى سیاسى‌و ڕوناكبیرى له‌ ئه‌وروپاو زۆرێك له‌ وڵاتانى عه‌ره‌بیى هه‌ن، كه‌سێكى ئه‌م بنه‌ماڵه‌یه‌ سه‌رنجى ڕانه‌كێشا بن، یان ناوى كه‌سێك یان كه‌سانێك له‌ هه‌ڵكه‌وتووانى ئه‌م بنه‌ماڵه‌یه‌یان نه‌بیستبێت. ده‌كرێت لێره‌دا ناو له‌ ده‌یانى وه‌ك: جه‌لاده‌ت به‌درخان، میقداد مه‌دحه‌ت به‌درخان، كامه‌ران به‌درخان، حامد به‌درخان، ئه‌حمه‌د به‌درخان، عبد الرحمن به‌درخان، عبد الرزاق به‌درخان، سوره‌ییا به‌درخان، ڕه‌وشه‌ن به‌درخان، عه‌لى شامیل، محمد صالح به‌درخان، ئه‌مین عه‌لى به‌درخان‌و چه‌ندینى تر ببه‌ین، كه‌ هه‌ریه‌كه‌یان له‌ گۆشه‌یه‌كه‌وه‌ خه‌باتى هه‌یه‌و كه‌لێنێكى له‌ بزوتنه‌وه‌ى سیاسى‌و ڕوناكبیریى نه‌ته‌وه‌ى كورددا پڕ كردۆته‌وه‌.
ئه‌مه‌ له‌ڕووى نه‌ته‌وه‌ییه‌وه‌، له‌ ڕووى ئاینپه‌روه‌ریشه‌وه‌ (به‌درخان)ى باوكه‌ گه‌وره‌یان كه‌سایه‌تییه‌كى زۆر بڕوادارو ئایندۆست بووه‌، زۆر خزمه‌تى ئه‌هلى زانستى شه‌رعیى‌و موسڵمانانى كردووه‌، لێره‌دا بۆ سه‌لماندنى به‌شێك له‌م تێڕوانینه‌، ناچارم هه‌ڵسه‌نگاندنێكى گه‌وره‌ نوسه‌رى فه‌ره‌نسیى (كریس كۆچێرا)ى دۆست‌و پشتیوانى كورد، به‌ به‌ڵگه‌ بهێنمه‌وه‌، كه‌ ده‌ڵێت: “میربه‌درخان پیاوێكى دیندارو به‌باوه‌ڕ بوو، زۆر به‌ وردیى كارى به‌ ڕێساو یاساو بنه‌ماكانى ئاین ده‌كرد، به‌ پێى گوته‌ى ئه‌و مژده‌به‌رو مسیۆنیزه‌ مه‌زهه‌بییه‌ ئه‌مریكییانه‌ى كه‌ سه‌ردانیان كردووه‌و دیتویانه‌، ده‌ڵێن: نوێژى له‌ كاتى خۆیدا ده‌كرد. ئه‌و كه‌سانه‌ى كه‌ دیتویانه‌ ئه‌وه‌ دووپات ده‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ بیرى ئیسلامیى ڕۆڵێكى گه‌وره‌ى له‌ به‌هێزكردن‌و پته‌وكردنى ده‌سه‌ڵاتى ئه‌ودا هه‌بووه‌.”(1)
له‌گه‌ڵ باسى ئه‌و هه‌سته‌ ئیسلامییه‌دا، (كۆچێرا) ئه‌و شایه‌تییه‌ش ده‌دا، كه‌ میر به‌درخان یه‌كه‌مین كه‌سه‌ كه‌ ده‌سه‌ڵاتێكى كوردیى له‌ مێژووى هاوچه‌رخدا دروست كردبێت. بۆیه‌ ده‌ڵێت: “به‌درخان ده‌یزانى كه‌ چۆن له‌ بازنه‌ى ته‌سكى تیره‌گه‌ریى‌و تایفه‌گه‌ریى بێته‌ ده‌رێ‌و بۆ یه‌كه‌مین جار له‌ سه‌رده‌مى تازه‌دا، ده‌سه‌ڵاتى نه‌ته‌وه‌یى كوردیى دروستكرد. هه‌ر ئه‌مه‌شه‌ كه‌ ئه‌م له‌ میرێكى ئاسایى كورد، جیا ده‌كاته‌وه‌، بۆیه‌ له‌ ساڵى 1825ز كه‌وته‌ بیرى ئه‌وه‌ كه‌ سه‌ربه‌خۆیى كوردستان كارێكى پێویسته‌.”
له‌ به‌شێكى ترى گه‌واهیدانه‌كه‌یدا، (كۆچێرا) له‌هه‌ڵسه‌نگاندنى لایه‌نى ئیداریى‌و وێناكردنى حوكمڕانیى به‌درخاندا، دان به‌وه‌دا ده‌نێت كه‌ له‌ سه‌رده‌مى ئه‌ودا “چه‌ته‌یى‌و ڕێگریى بنبڕ بووه‌، ئه‌من‌و ئاسایش له‌ هه‌موو كوردستاندا به‌رقه‌رار بووه‌، (2) ڕێبواران‌و گه‌شتیارانى ئه‌وروپایى ئه‌و سه‌روبه‌نده‌، گه‌واهى له‌سه‌ر ئه‌م حاڵه‌ته‌ ده‌ده‌ن. بۆیه‌ له‌ دوا په‌یڤیدا، كۆچێرا ده‌ڵێت: “به‌درخان بێ چه‌ندو چوون، یه‌كێكه‌ له‌ قاره‌مانانى سه‌ربه‌خۆیى كوردى سه‌ده‌ى نۆزده‌هه‌م.”(3)
ساڵى 1847، به‌درخان له‌گه‌ڵ دوو كوڕیدا (میر سه‌عدو میر صالح) گیران‌و بران بۆ ئه‌سته‌نبول‌و كۆتایى به‌ ده‌سه‌ڵاتى هات، به‌ڵام له‌ ساڵى (1877ز) دا كاتێك كه‌ شه‌ڕى ڕووس‌و عوسمانیى هه‌ڵگیرسا، عوسمانییه‌كان ناچارى به‌درخان بوونه‌وه‌و كردیانه‌ سه‌ركرده‌ى سوپاى به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ى ڕووسه‌كان.
ئه‌م میره‌ به‌پێى زۆربه‌ى سه‌رچاوه‌كان 21 كوڕو 21 كچى له‌ پاش خۆى به‌جێ هێشتووه‌، بۆیه‌ نه‌وه‌كانى به‌ ده‌یان شارو شارۆچكه‌ى توركیاو سوریاو میصرو لوبنان‌و هه‌ندێك له‌ شارانى ئه‌وروپیدا بڵاو بوونه‌ته‌وه‌و خاوه‌نى چه‌ندین پێگه‌ى سیاسى‌و كۆمه‌ڵایه‌تى‌و ڕوناكبیریى بوون.(4)
ئه‌م لێهاتن‌و به‌هره‌مه‌ندییه‌ى به‌درخانییه‌كان تایبه‌ت نه‌بووه‌ به‌ پیاوه‌كانیانه‌وه‌، به‌ڵكو زۆرێك له‌ ژنه‌كانیشیان چالاك‌و لێهاتوو بوون. بۆ نمونه‌: ئه‌ندامى كاراى ڕێكخراوى (ته‌عالیى ژنانى كوردستان)یش- كه‌ ساڵى 1918 له‌ ئه‌سته‌مبوڵ دامه‌زرا – له‌ناو ژنه‌كاندا، (دولبه‌ر خانم)ى هاوسه‌رى (یوسف كامل به‌درخان)ه‌. جگه‌ له‌وه‌ كه‌ ژنه‌كانى ئه‌م بنه‌ماڵه‌یه‌ ڕێكخراوێكى تایبه‌ت به‌ بنه‌ماڵه‌ى خێزانه‌ به‌درخانییه‌كانیان به‌ڕێوه‌ ده‌برد، كه‌ تایبه‌ت بوو به‌ به‌سه‌ركردنه‌وه‌ى تاكه‌كانى خێزانه‌كانى خۆیان، چونكه‌ زۆرو به‌ربڵاو بوون، چونكه‌ وه‌ك وتمان به‌درخانى باوكیان 21 كوڕو 21 كچى هه‌بووه‌و زۆربه‌شیان منداڵ‌و نه‌وه‌ى زۆریان لێ كه‌وتۆته‌وه‌.
ماوه‌ته‌وه‌ ئه‌وه‌ بزانین كه‌ كه‌مالى‌و ئیتتیحادییه‌كان زۆر دژى ئه‌م بنه‌ماڵه‌یه‌ بوون، بۆیه‌ كاتێك ئه‌تاتورك له‌ ساڵى 1922 دا چووه‌ شارى ئه‌سته‌مبوڵ، حوكمێكى ده‌ركرد بۆ دوورخستنه‌وه‌ى كورده‌كانى ئه‌و شاره‌و بڕیارى له‌سێداره‌دان بۆ زۆرێك له‌ كه‌سایه‌تییه‌كانى به‌درخانییه‌كان، به‌ تایبه‌تى “ئه‌مین عالى به‌درخان”‌و هه‌ر سێ كوڕه‌كه‌ى: ئه‌حمه‌د سوره‌ییاو جه‌لاده‌ت‌و كامه‌ران، بۆیه‌ هه‌ر یه‌كه‌یان به‌لایه‌كدا په‌رته‌وازه‌ بوون.
(جه‌معییه‌تى ته‌عالى ژنانى كورد):
(جه‌معییه‌تى ته‌عالى ژنان) له‌1919 له‌ئه‌سته‌مبوڵ دامه‌زرا، به‌ پێى ڕۆژنامه‌ى (ژین) كه‌ له‌ ئه‌سته‌مبوڵ ده‌رده‌چوو، له‌ كۆنگره‌ى دامه‌زراندنه‌كه‌یدا -كه‌ خستبوویانه‌ ئاهه‌نگێكى مه‌ولود- خاتوو (ئه‌نجومى یاموڵكى)، كچى مسته‌فا پاشاى یاموڵكى سلێمانه‌یى، ئامانج‌و شێوازى كارى ڕێكخراوه‌كه‌ى خوێندۆته‌وه‌. شایانى باسه‌ ئه‌م ئه‌نجوم خانمه‌ كچى (صه‌فیه‌ خان)ه‌ كه‌ ژنه‌ دیندارێكى به‌ناوبانگ بووه‌و كچى حوسه‌ین پاشاى خه‌ندان بووه‌. ئه‌م بنه‌ماڵه‌یه‌ زۆر به‌ هه‌ڵوێست بوون، عبد العزیز یامولكى ده‌رباره‌ى مسته‌فا پاشاى باوكى ده‌گێڕێته‌وه‌ كه‌ كاتێك ئیتتیحادییه‌ كوده‌تاچییه‌كان، دژى ده‌سه‌ڵاتى عوسمانییه‌كان، داواى هاوكاریى لێ ده‌كه‌ن، پێیان ده‌ڵێت: “من ئه‌و سوێنده‌ ئه‌پارێزم كه‌ خواردوومه‌، خستنى خیلافه‌ت زه‌برێكى گورچكبڕه‌ له‌ جیهانى ئیسلام، بۆیه‌ نایه‌مه‌ پاڵتان‌و پارێزگاریى خیلافه‌ت ئه‌كه‌م.!”(5)
ئافره‌تێكى تر به‌ناوى “دولبه‌ر خانم”، هاوسه‌رى “یوسف كامل به‌درخان”، له‌ دامه‌زراندنى ئه‌و ڕێكخراوه‌دا ڕۆڵى هه‌بووه‌.(6) دواتر “ئه‌مینه‌ خانم”ى هاوسه‌رى “شه‌ریف پاشاى خه‌ندان”، كه‌ كچى “عه‌باس حیلمى پاشا”ى خدێوى میصر بوو، كراوه‌ته‌ سه‌رۆكى فه‌خرى ڕێكخراوه‌كه‌.(7) ئه‌م ئافره‌ته‌ “جگه‌ له‌ پێگه‌ى بڵندى كۆمه‌ڵایه‌تی بنه‌ماڵه‌كه‌ى، بۆ خۆیشى كه‌سایه‌تییه‌كى به‌هێزو بیرێكى ڕوناكى به‌رزى هه‌بوو، زمانه‌كانى عه‌ره‌بى‌و توركى‌و ئینگلیزى‌و سویدى‌و فه‌ره‌نسى ده‌زانى، له‌به‌ر ئه‌وه‌ش كه‌ ته‌وقه‌ى له‌گه‌ڵ پیاوان نه‌ده‌كرد نازناوى (المحتشمه‌)ى پێدرابوو، په‌یوه‌ندى به‌هێزى له‌گه‌ڵ بنه‌ماڵه‌ى پادشاى سوید هه‌بوو، جگه‌ له‌مانه‌ش له‌ڕیزى ئه‌و ڕێكخراوانه‌ى (سوید)یشدا چالاكیى ده‌كرد كه‌ له‌سوید داكۆكییان له‌ مافى ژنان ده‌كرد.”(8)
ڕه‌نگه‌ كه‌سیه‌تیى‌و ژیانى ئه‌م ئافره‌ته‌ وه‌ڵامێكى باشى تێدابێت بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ى كه‌ وا گومان ده‌به‌ن پابه‌ندیى به‌ هه‌ندێك ئه‌حكامى شه‌رعیى‌و پاراستنى داب‌ونه‌ریى خۆماڵییه‌وه‌، ده‌چێته‌ خانه‌ى دواكه‌وتوویى، یان ڕێگر ده‌بێت له‌ شارستانێتیی‌و پێشكه‌وتن، ئه‌وه‌ نمونه‌ى ئافره‌تێكى گه‌وره‌بووى وڵاتى (سوید)و شارێكى وه‌كو (پاریس)ه‌، تێكه‌ڵ به‌ بنه‌ماڵه‌ى پادشایان، چالاك له‌ ڕێكخراوه‌ سویدییه‌كان، سیاسى‌و ڕوناكبیرو دیپلۆماتكار، له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌شدا پێى عه‌یب‌و عارو دواكه‌وتن نیه‌ كه‌ ئیلتیزام بكات به‌ داواكانى شه‌ریعه‌ت‌و نه‌ریتى میلله‌ته‌كه‌یه‌وه‌، سه‌ره‌نجام له‌باتى ئه‌وه‌ى ناوى لێبنرێت (كۆنه‌په‌رست) ‌و (دواكه‌وتوو)، یان (معقّد)، نازناوى ڕه‌وشتبه‌رزو (المحتشمه‌)ى پێدراوه‌.
من به‌دوورى نابینم كه‌ به‌ ئیلهام وه‌رگرتن له‌و ڕێكخراوه‌ چالاكه‌ى ژنانى كورد، له‌ شارى سلێمانیش پاش سێ ساڵ له‌ دامه‌زراندنى ئه‌و ڕێكخراوه‌ -واته‌ له‌ 1922- (جه‌معیه‌تى كوردستان) دامه‌زرابێت، چونكه‌ سه‌رۆكه‌كه‌ى، (حاجى مسته‌فاى یامولكى) بووه‌، كه‌ ده‌كاته‌ باوكى خاتوو “ئه‌نجومى یامولكى”، چالاكوانى ڕێكخراوه‌كه‌ى ژنان. مێژوومان ده‌ڵێت: له‌ ڕۆژێكى هه‌ینى‌و پاش نوێژو وتارى جومعه‌، له‌ (21)ى ته‌موزى 1922، به‌ ئاماده‌بونى ژماره‌یه‌كى زۆر له‌ زانایان‌و پیران‌و پیاوماقوڵان‌و مونه‌ووه‌ران‌و كاسپكاران له‌ مزگه‌تى (سه‌ى حه‌سه‌ن)ى سلێمانى، بڕیاردرا له‌سه‌ر دامه‌زراندنى كۆمه‌ڵه‌یه‌كى سیاسى، به‌ ناوى (جه‌معییه‌تى كوردستان) به‌ سه‌رۆكایه‌تى (حاجى مسته‌فا پاشاى یاموڵكى). شایانى باسه‌ ئه‌م كۆمه‌ڵه‌یه‌ له‌ڕووى مێژوویییه‌وه‌ به‌یه‌كه‌م ڕێكخراوى كوردیى داده‌نرێ كه‌ له‌باشورى كوردستان دامه‌زراوه‌.
شایانى باسه‌ له‌ بۆنه‌ى ڕاگه‌یاندنى ڕێكخراوه‌كه‌دا (ئه‌نجوم خانم)ى كچى مسته‌فا پاشا، وتارێكى كاریگه‌رى داوه‌، ئه‌مه‌ به‌شێكیه‌تى:
“خاتوونه‌ به‌ڕێزه‌كان! جه‌معییه‌تى ته‌عالیى ژنان بۆ ئامانجێكى به‌رزو پیرۆز دامه‌زراوه‌، به‌بۆنه‌ى ده‌ستبه‌كاربوونى خۆیه‌وه‌ مه‌ولودى كردووه‌، به‌ده‌ر له‌ هه‌موو شتێك داوا له‌ جه‌نابى حه‌ق ده‌كه‌ین كاروباره‌كانمان پڕ خێر بكات. كورده‌كان دژى توركه‌كان نین.. له‌بنه‌ڕه‌تدا نابێت گه‌له‌ موسڵمانه‌كان دژایه‌تیى‌و دوژمنایه‌تى یه‌كتر بكه‌ن، پێویسته‌ كورده‌كان وه‌كو نه‌ته‌وه‌كانى دیكه‌ بۆ به‌ده‌ستهێنانى مافه‌كانى خۆیان هه‌وڵ‌و ته‌قه‌لا بده‌ن، ژنانى كورد به‌ڵێنیان بۆ به‌ده‌ستهێنانى مافه‌كانیان داوه‌”
هه‌روه‌ها گوتویه‌تى: “هیچ كات دڵى موسڵمانه‌ ڕاسته‌قینه‌كان له‌ یه‌كتر جیا نابێته‌وه‌، چونكه‌ ئاینێك هه‌یه‌ كه‌ ئه‌وانه‌ به‌په‌یوه‌ندییه‌كى توندوتۆڵه‌وه‌ به‌یه‌ك ده‌به‌ستێته‌وه‌، خوا یاربێت له‌مه‌ودوا گه‌لانى موسڵمان ئامانجى دادپه‌روه‌ریى‌و خۆشبه‌ختیى بۆ خۆیان ده‌ستنیشان ده‌كه‌ن‌و له‌ پێناوى ئه‌وانه‌دا كارده‌كه‌ن، ئه‌وه‌ش له‌ جموجووڵ‌و ڕه‌فتاره‌كانى خۆشیاندا پیشانى ده‌ده‌ن شارستانێتى ئیسلامیى له‌ڕووى مرۆڤایه‌تییه‌وه‌ چه‌نده‌ سه‌ركه‌وتوو بووه‌.”
له‌ كۆتایى وتاره‌كه‌یدا ئه‌نجوم خانم باسى ئه‌وه‌ى كردووه‌ كه‌ چه‌ندین كۆبونه‌وه‌و كۆنفرانس‌و مه‌راسیمى جۆراوجۆر ساز ده‌كه‌ن. (9)
به‌پێى هه‌ندێك له‌ گۆڤارو بڵاوكراوه‌ كوردییه‌كانى ئه‌و كاته‌ى له‌ ئه‌سته‌مبوڵدا، ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ ژماره‌یه‌ك له‌ ڕوناكبیرانى كورد ویستوویانه‌ گرنگیى به‌ پرسه‌كانى ئافره‌ت بده‌ن، هه‌ر ئه‌و گرنگیپێدانه‌ش وایكرد كه‌ بیرۆكه‌ى دامه‌زراندنى ئاوا ڕێكخراوێكى تایبه‌ت به‌ ئافره‌تان بێته‌ ئاراوه‌، ده‌كرێت وه‌ك نمونه‌ چه‌ند ڕسته‌یه‌ك له‌ وتارێك بێنینه‌وه‌ كه‌ له‌ژێر ناونیشانى (مه‌سه‌له‌ى ژن له‌ نێو كورده‌واریدا) له‌ ساڵى 1913 دا بڵاو كراوه‌ته‌وه‌، نوسه‌ره‌كه‌ى تێیدا به‌درێژیى باسى دۆزى ژن له‌ كۆمه‌ڵگه‌ى كوردیدا ده‌كات‌و ئاماژه‌ ده‌كات به‌ واقیعى ئه‌و كاته‌ى ئه‌وروپاو ئه‌مریكا له‌ گرنگیدانیان به‌ پرسه‌كانى ژنان- به‌تایبه‌تى خوێندنیان-و ڕه‌خنه‌ ده‌گرێ له‌ هه‌ندێك لایه‌نى لاوازى حاڵ‌و وه‌زعى ژنان له‌ ئیمپراتۆریه‌تى عوسمانیدا.
بۆ دڵنیابوون له‌ ڕاده‌ى هۆشیاریى‌و تێگه‌یشتنى وردى ئه‌و ڕوناكبیرانه‌ ده‌كرێت له‌چه‌ند په‌ره‌گرافێكى ئه‌م نوسینه‌ ورد ببینه‌وه‌. له‌ به‌شێكیدا ده‌ڵێت: “.. پێویسته‌ گه‌نجانى كورد ئاگادار بن له‌وه‌ى كه‌ كێشه‌ى ژن‌و بنه‌ماڵه‌ (خێزان) كێشه‌ى ژیانه‌. هه‌روه‌ها پێویسته‌ بیر له‌ ڕێگاكانى پێشخستنى ژنانى كورد بكه‌نه‌وه‌و ئه‌وه‌ش بزانن كه‌ هه‌بوونى دایكانى عاقڵ‌و تێگه‌یشتوو به‌ ئه‌ندازه‌ى خۆراك له‌نێو كۆمه‌ڵگه‌دا پێویستن، ژنانى هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌ك ته‌رازوى دیاریكردنى ئاستى پێشكه‌وتنى ئه‌و نه‌ته‌وه‌یه‌ن..” هه‌روه‌ها ده‌ڵێت: “پێویسته‌ هیچ كات ئه‌وه‌ فه‌رامۆش نه‌كرێت كه‌ ئاستى پێشكه‌وتنى هه‌ر كۆمه‌ڵگایه‌ك به‌ ئاستى پێشكه‌وتوویى ژنه‌كانییه‌وه‌ پێوانه‌ ده‌كرێت.”(10)
وا بزانم ئه‌گه‌ر به‌ ئینصافه‌وه‌ سه‌رنجى ئه‌م ڕستانه‌ بده‌ین كه‌ پێش 102 ساڵ -واته‌ له‌ ساڵى 1913دا وتراون- ده‌بێت بڵێین: ڕوناكبیرانى كورد له‌ ئاستێكى بێداریى‌و تێگه‌یشتنى زۆر به‌رزدا بوون، كه‌ پاش زیاتر له‌ سه‌ده‌یه‌ك له‌و سه‌رده‌مه‌، تازه‌ به‌تازه‌ هه‌ندێك ڕێكخراوو هێزى سیاسى ئه‌مجۆره‌ قسانه‌ ده‌كه‌ن.
جا بۆ ئه‌وه‌ى وه‌ڵامى پرسیارێكم دابێته‌وه‌ كه‌: ئایا ئه‌م نوسه‌ره‌ له‌ چ باكگراونێكى فكرییه‌وه‌ ئه‌و قسانه‌ى كردووه‌؟ هه‌روه‌ها ڕاو بیركردنه‌وه‌ى سه‌باره‌ت به‌تێڕوانینى ئاینى ئیسلام له‌مه‌ڕ پرسه‌كانى ژنان چیه‌؟ پێویسته‌ له‌زمانى خۆیه‌وه‌ وه‌ڵام بده‌مه‌وه‌ كه‌ له‌ وتارێكى تریدا به‌ناوى (خانمى كورد)، ده‌ڵێت: “هیچ گومانێكى تێدا نیه‌ كه‌ پێگه‌و مافه‌كانى ژن له‌ ئیسلامه‌تیدا زۆر فراوانترو زیاتره‌ له‌و پێگه‌و مافانه‌ى كه‌ ئه‌مڕۆ بۆ ژنان ڕه‌وا نابینرێن..” پاشان زانایانى ئاینى‌و پیاوان به‌گشتى وریا ده‌كاته‌وه‌وداوایان لێ ده‌كات كه‌ گه‌شه‌ به‌ هزرو بیریان بده‌ن‌و پێیان ده‌ڵێت: “ئه‌ركى پیاوان‌و زانایانى ئاینى ئه‌وه‌ نیه‌ كه‌ مافه‌ ئاینییه‌كان زه‌وت بكه‌ن، به‌ڵكو ئه‌ركیان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌و مافانه‌ به‌ گوێره‌ى سه‌رده‌م فراوانتر بكه‌ن‌و ڕێگر نه‌بن له‌وه‌ى كه‌ دووباره‌ دابڕێژرێنه‌وه‌.!! “(11)
له‌ ڕاستیدا ئه‌م چه‌ند ڕسته‌یه‌ زۆر سه‌رنجیان ڕاكێشام، كه‌ به‌ داخه‌وه‌ نوسه‌ره‌كه‌یم بۆ ڕاست نه‌كرایه‌وه‌، چونكه‌ له‌ ئیمزاى نوسه‌ره‌كه‌یدا ته‌نها نوسراوه‌: (ئه‌رگانى ماده‌نلى، ی.ج)و زانیارى زیاترم ده‌ست نه‌كه‌وت له‌سه‌رى، به‌ڵام له‌م جۆره‌ نوسینانه‌وه‌ له‌وه‌ تێگه‌یشتم كه‌ بۆچى ڕوناكبیرو زاناو كه‌سایه‌تییه‌كانى كورد به‌ ئاسانى گه‌یشتوونه‌ته‌ باڵاترین پله‌و پایه‌و پۆسته‌ ئیداریى‌و سیاسى‌و قه‌زایى‌و سه‌ربازییه‌كانى (ئاستانه‌)و (بابى عالى)‌و ده‌یان كه‌سایه‌تى كورد له‌ ئیمپراتۆریه‌تى عوسمانیدا بوونه‌ته‌ وه‌زیرو سه‌فیرو والى‌و قازى‌و ڕاوێژكارو.. هتد. ده‌توانم بڵێم هیچ نه‌ته‌وه‌یه‌ك به‌ ڕاده‌ى كورد– سه‌ره‌ڕاى بێنازی‌و چه‌وساندنه‌وه‌ى نه‌ته‌وه‌كه‌و سه‌ره‌ڕاى نه‌بوونى سه‌قامگیریى له‌ وڵاته‌كه‌یانداو كه‌میى ڕێژه‌ى له‌چاو نه‌ته‌وه‌كانى تردا- به‌و ڕاده‌یه‌ كه‌سایه‌تی‌و بیرمه‌ندو كاره‌كته‌رى چالاكیى له‌ ناوه‌نده‌ جۆراوجۆره‌كانى خیلافه‌تى عوسمانیدا نه‌بووه‌. ئه‌م خاڵه‌ جێى تێڕامان‌و شرۆڤه‌كردنى زیاتره‌و هه‌قوایه‌ لێكۆڵه‌ران –به‌تایبه‌تى خانمانى خاوه‌ن هزرو قه‌ڵه‌م- به‌وردیى بابه‌تى له‌سه‌ر بنوسن.
وێنایه‌كى پیره‌مێرد بۆ ئازایه‌تى ژنانى كوردى باكوور:
له‌ كۆتاییدا وێنایه‌كى پیره‌مێردى شاعیرو حه‌كیمى خۆشمان ده‌گوێزمه‌وه‌ بۆ گۆشه‌یه‌ك له‌ ئازایه‌تیى‌و دلێرى ژنانى چالاكى كوردو تورك، له‌ كاتى جه‌نگى توركیاو یۆناندا، كه‌ بۆ خۆى به‌شداریى بووه‌و شایه‌تحاڵى ڕووداوه‌كان بووه‌، چونكه‌ له‌و كاته‌دا له‌ ئه‌سته‌مبوڵ بووه‌، پیره‌مێرد ده‌قاوده‌ق ده‌ڵێت: ” من خۆم په‌روه‌رده‌ى ناو توركم‌و له‌ شه‌ڕى یۆناندا بووم. سێ سه‌د هه‌زار جه‌نگاوه‌رى یۆنان به‌ زه‌خیره‌و موهیمماتی ته‌واوه‌و به‌ جل‌و به‌رگی تازه‌و ئه‌سله‌حه‌ى مومتازه‌وه‌ هاتنه‌ سه‌ریان، گاپوڕى ژنانی ئه‌نادۆڵى له‌ قۆمانده‌ى (قه‌ره‌ ئایشه‌ى بیكباشی)و (صاڕى ئامینه‌)دا به‌ره‌نگاریان بوون. خوا ئه‌یزانێ درۆى تیا نیه‌، ئه‌و لاوانه‌ى كه‌ مه‌لا سه‌عیدى (نورسى) به‌دیعوززه‌مان له‌كوردستانه‌وه‌ هێنابوونی، وه‌ك كارئاسك گومه‌ته‌یان ئه‌به‌ست‌و وه‌ك سوێسكه‌ هه‌ڵده‌قوڵین، هێشوویان له‌ پشت ژنه‌ توركه‌كانه‌وه‌ نه‌ده‌كرد، ئه‌و ئافره‌ته‌ نازه‌نینانه‌ خۆیان له‌ شه‌ڵوارو چاكه‌ت هه‌ڵكێشابوو، لووله‌ تفه‌نگیان ئه‌گرت‌و به‌ گوڵبانگی (الله اكبر)ه‌وه‌ هوجومیان ئه‌كرد، من خۆم له‌ غیره‌تی ئه‌وان جۆشی گریانم ئه‌هات.” (12)
سه‌رچاوه‌و په‌راوێزه‌كان:
كورد له‌ سه‌ده‌ى نۆزده‌و بیسته‌مدا، كریس كۆچێرا، وه‌رگێڕانى حه‌مه‌ كه‌ریم عارف، هه‌ولێر، چاپى 6، 2012، لا: 22.
2 دیاره‌ مه‌به‌ستى (كریس كۆچێرا) كوردستانى به‌شه‌ بنده‌ستى میر به‌درخانه‌، ده‌نا قه‌ڵه‌مڕه‌وى ئه‌و، هه‌موو كوردستانى گه‌وره‌ى نه‌گرتبووه‌وه‌.
3 سه‌رچاوه‌ى پێشووتر لا: 23، 25.
4 له‌سه‌ر ئه‌م كه‌سایه‌تییه‌و منداڵ‌و نه‌وه‌كانى، ده‌یان كتێب به‌ توركى‌و عه‌ره‌بى‌و فارسى‌و ئینگلیزى‌و فه‌ره‌نسى نوسراون، به‌شێكیشیان كراون به‌ كوردى. بۆ پشتڕاستكردنه‌وه‌ى ئه‌و زانییاریانه‌ى سه‌ره‌وه‌و زانیارى زیاتر له‌سه‌ریان، سه‌یرى ئه‌م كتێبانه‌ بكرێت: الأسره‌ البدرخانیه‌، نشاگها السیاسی والپقافی، د. صلاح محمد سلیم هرورى. البدرخانیون، مالسیمانژ. نهچه‌ الأكراد، جلیلی جلیل. القچیه‌ الكوردیه‌، بله. ج. شیركو. المسأله‌ الكوردیه‌، لازاریف..
5 سه‌رجه‌مى به‌رهه‌مى عبد العزیز یاموڵكى، لا: 151.
6 بڕوانه‌: الأسره‌ البدرخانیه‌، د. صلاح هروری، لا: 91.
7 نازناوى (خه‌ندان) بۆ ئه‌م بنه‌ماڵه‌یه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئافره‌تێكى بنه‌ماڵه‌ى بابان به‌ ناوى (خه‌ندان)، گوایه‌ كچى میرێكى بابان بووه‌و بۆته‌ هاوسه‌رى عه‌لى ئاغاى كوڕى جه‌عفه‌رئاغاى سه‌رحه‌د. ئه‌م ئافره‌ته‌ زۆر زیره‌ك‌و ئازاو هه‌ڵكه‌وتوو بووه‌، له‌ كاتى نه‌بوونى باوكیدا كاروبارى (ئیماره‌تى بابان)ى سه‌ركه‌وتووانه‌ به‌ڕێوه‌ بردووه‌، بۆیه‌ كه‌م كه‌م نازناوى (سه‌رحه‌د) له‌بیر كراوه‌و نازناوى خه‌ندان جێى گرتۆته‌وه‌. بڕوانه‌: (شریف باشا، حیاته‌ ودوره‌ السیاسی، صالح محمد حسن، الدار العربیه‌ للموسوعات، بیروت، 2006، ص: 19).
8 شریف باشا، حیاته ودوره السیاسی، صالح محمد حسن، الدار العربیه‌ للموسوعات، بیروت، 2006، ص: 29.
9- بڕوانه‌: جه‌معییه‌تى ته‌عالى كوردستان، ئیسماعیل گویڵداش، لا: 137-138، هه‌روه‌ها لا: 484، 485.
10- جڤاتا هێڤى ته‌له‌به‌ی كوردان، مالمیسانژ، وه‌رگیڕانى: زریان ڕۆژهه‌ڵاتى، بنكه‌ى ژین، لا: 175.
11 هه‌مان سه‌رچاوه‌، لا: 177. هه‌روه‌ها: جه‌معییه‌تى ته‌عالى كوردستان، لا: 483.
12 به‌شێكه‌ له‌ وتارێكى پیره‌مێرد، كه‌ له‌ ژماره‌ (609)ى ڕۆژنامه‌ى (ژین)، له‌ (19)ى تشرینى یه‌كه‌مى ساڵى 1940، بڵاو كراوه‌ته‌وه‌

Check Also

هەرجارەی توێژینەوەیەك (13) كاریگەری كۆمەڵایەتی لەسەر شێرپەنجەی منداڵان

بەیان نوری تۆفیقكاریگەری بواری مەعریفەیی و كۆمەڵایەتی و جەستەیی ودەروونی لەسەر ئەو منداڵانەی تووشی شێرپەنجەی …

49 کۆمێنت

  1. slita

    The $25 no deposit offer is one of the easiest offers to understand in the US Online Casino Market. You sign up, you get $25, and you just have to put that bonus money in play one time in order to convert it to withdrawable cash. To get the ball rolling, check out the SI Sportsbook bonus. New sign ups can use an exclusive promo code to claim $200 in free bets after placing a bet of just $20. All you have to do to get it is register with the SI Sportsbook now and use the promo code SI200. Don’t wait, this deal can’t last forever! Note: You should be aware that not all casinos treat their players fairly. That’s why we recommend reading our casino reviews before registering and using our list of best online casinos when choosing a new site to play at, especially if you intend to deposit your own money into the casino.
    https://telegra.ph/888-casino-site-down-06-23
    All games are controlled by the Delaware Lottery. You must be 21 to play. Gambling problems? Call the Delaware Council on Gambling Problems at 888-850-8888. I play Doubledown every day,  same as most of you I guess. I always use this way to get some extra free chips for double down because it’s easy and fast. You can invite a friend that is not already playing doubledown casino slots and then message them and explain to them how much you would appreciate it if they join the game. This always works for me. Refer 5 friends and that’s an easy Doubledown casino 5 million free chips for you! Inviting close friends or family always helps because they are more likely to join and help you get the bonus. But make sure that they join the game through the notification they get after you invite them otherwise you won’t get the bonus chips.

  2. generic rybelsus semaglutide 14mg us buy rybelsus

  3. poker online best blackjack online for real money roulette online real money

  4. levitra oral buy vardenafil generic order vardenafil 20mg generic

  5. lyrica 75mg us buy lyrica 75mg sale pregabalin 150mg price

  6. aristocort 4mg over the counter buy aristocort 10mg generic buy generic aristocort

  7. order plaquenil 200mg without prescription hydroxychloroquine for sale online plaquenil 400mg oral

  8. clarinex price order desloratadine for sale buy generic desloratadine for sale

  9. buy cialis tablets order cialis 5mg without prescription cialis 5mg over the counter

  10. loratadine pill order claritin 10mg generic buy loratadine sale

  11. order cenforce 100mg generic cenforce 50mg sale buy cenforce generic

  12. purchase chloroquine generic buy chloroquine 250mg without prescription buy aralen medication

  13. oral dapoxetine order priligy 90mg online misoprostol pills

  14. buy glycomet pills buy generic glycomet metformin online buy

  15. order acyclovir 800mg pills cost acyclovir allopurinol 300mg sale

  16. buy atorvastatin 20mg sale cost lipitor lipitor where to buy

  17. purchase norvasc for sale norvasc pills order amlodipine 10mg online cheap

  18. crestor 10mg us zetia where to buy order ezetimibe 10mg pills

  19. zestril 10mg canada zestril 5mg uk purchase lisinopril generic

  20. Tadalafil 5 Mg Precio
    I think, that you are not right. I am assured. Write to me in PM, we will communicate.
    Cialis 5 mg prezzo prezzo cialis 5 mg originale in farmacia cialis 5 mg prezzo

  21. order domperidone domperidone usa cost tetracycline 500mg

  22. order prilosec 10mg generic order omeprazole 10mg pills buy prilosec without prescription

  23. SShanefadia

    Aviator Spribe играть безопасно казино
    It is a pity, that now I can not express – there is no free time. But I will return – I will necessarily write that I think.
    Добро пожаловать в захватывающий мир авиаторов! Aviator – это увлекательная игра, которая позволит вам окунуться в атмосферу боевых действий на небе. Необычные графика и захватывающий сюжет сделают ваше путешествие по воздуху неповторимым.

    Зарабатывайте деньги с игрой Aviator Spribe играть в нашем казино!
    Aviator игра позволит вам почувствовать себя настоящим пилотом. Вам предстоит совершить невероятные маневры, выполнять сложные задания и сражаться с противниками. Улучшайте свой самолет, чтобы быть готовым к любым ситуациям и становиться настоящим мастером.
    Основные особенности Aviator краш игры:
    1. Реалистичная графика и физика – благодаря передовой графике и реалистичной физике вы почувствуете себя настоящим пилотом.
    2. Разнообразные режимы игры и миссии – в Aviator краш игре вы сможете выбрать различные режимы игры, такие как гонки, симулятор полетов и захватывающие воздушные бои. Кроме того, каждая миссия будет предлагать свои собственные вызовы и задачи.
    3. Улучшение и модернизация самолетов – в игре доступны различные модели самолетов, которые можно покупать и улучшать. Вы сможете устанавливать новое оборудование, улучшать двигательность и мощность своего самолета, а также выбирать различные варианты окраски и декорации.
    Aviator краш игра – это возможность испытать себя в роли авиатора и преодолеть все сложности и опасности воздушного пространства. Почувствуйте настоящую свободу и адреналин в Aviator краш игре онлайн!
    Играйте в «Авиатор» в онлайн-казино Pin-Up
    Aviator краш игра онлайн предлагает увлекательную и захватывающую игровую атмосферу, где вы становитесь настоящим авиатором и сражаетесь с самыми опасными искусственными интеллектами.
    В этой игре вы должны показать свое мастерство и смекалку, чтобы преодолеть сложности многочисленных локаций и уровней. Вам предстоит собирать бонусы, уклоняться от препятствий и сражаться с врагами, используя свои навыки пилотирования и стрельбы.
    Каждый уровень игры Aviator краш имеет свою уникальную атмосферу и задачи. Будьте готовы к неожиданностям, так как вас ждут захватывающие повороты сюжета и сложные испытания. Найдите все пути к победе и станьте настоящим героем авиатором!
    Авиатор игра является прекрасным способом провести время и испытать настоящий адреналиновый разряд. Готовы ли вы стать лучшим авиатором? Не упустите свой шанс и начните играть в Aviator краш прямо сейчас!
    Aviator – играй, сражайся, побеждай!
    Aviator Pin Up (Авиатор Пин Ап ) – игра на деньги онлайн Казахстан
    Aviator игра предлагает увлекательное и захватывающее разнообразие врагов и уровней, которые не оставят равнодушными даже самых требовательных геймеров.
    Враги в Aviator краш игре онлайн представлены в самых разных формах и размерах. Здесь вы встретите группы из маленьких и быстрых врагов, а также огромных боссов с мощным вооружением. Разнообразие врагов позволяет игрокам использовать разные тактики и стратегии для победы.
    Кроме того, Aviator игра предлагает разнообразие уровней сложности. Выберите легкий уровень, чтобы насладиться игровым процессом, или вызовите себе настоящий вызов, выбрав экспертный уровень. Независимо от выбранного уровня сложности, вы получите максимум удовольствия от игры и окунетесь в захватывающий мир авиаторов.
    Играйте в Aviator и наслаждайтесь разнообразием врагов и уровней, которые позволят вам почувствовать себя настоящим авиатором.

  24. flexeril order order ozobax generic baclofen 10mg uk

  25. brand lopressor 50mg buy metoprolol generic buy lopressor

  26. purchase toradol for sale where to buy ketorolac without a prescription colchicine price

  27. Ismaeladent

    Hi there to every single one, it’s in fact a good for me to pay a quick visit this web page, it consists of precious Information.
    twin spin slot online

  28. Lhanefadia

    Hey there just wanted to give you a brief heads up and let you know a few of the pictures aren’t loading properly. I’m not sure why but I think its a linking issue. I’ve tried it in two different web browsers and both show the same outcome.
    https://mrjackaviator.top/

  29. Shanefadia

    Right now it looks like Drupal is the best blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
    robo do aviator aposta ganha

  30. cost tenormin 100mg tenormin 100mg brand tenormin online order

  31. Lewissmive

    Hi there colleagues, how is the whole thing, and what you desire to say concerning this post, in my view its really amazing in favor of me.
    stake casino bonuses

  32. Ismaeladent

    Helpful info. Lucky me I found your website by chance, and I’m surprised why this twist of fate didn’t came about earlier! I bookmarked it.
    hellspin

  33. Gichardtek

    Valuable information. Fortunate me I found your website by chance, and I am shocked why this coincidence didn’t happened in advance! I bookmarked it.
    bc sports betting

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاوناکرێتەوە. خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *