دوو شه‌ممه‌ , ئازار 4 2024

شێرپەنجەی ملی منداڵدان

ئا: د. سۆزان جەمال

شێرپەنجەی دەمی ڕەحم بەگشتی بە دووهەمین شێرپەنجەی ئافرەت هەژماردەكرێت، كە تووشی دەبێت لەجیهاندا.

دەمی ڕەحم (cervix) لەڕووی توێكارییەوە، واتا سەرەتای ڕەحم، ڕێك دوای (ئەندامی مێینە)، دەمی ڕەحم دەست پێدەكات‌و بەشێكی گرنگی ڕەحمە، دەمی ڕەحم زۆرجار دووچاری هەوكردن ئەبێتەوە، بەڵام ئافرەتەكە یان چارەسەری ناكات، یان پێی وایە ئاساییە، بۆ نموونە گرنگترین هۆكاری تووشبوونی شێرپەنجەی دەمی ڕەحم، بریتییە لە هەوكردنی كۆندیلۆمە (condyloma)كە هۆكارەكەی ڤایرۆسی(HPV) واتا

(HPV= Human Papilloma) كۆندیلۆمە.

*نیشانەكانی شێرپەنجەی دەمی ڕەحم:

لەقۆناغەكانی سەرەتایی شێرپەنجەكەدا بەزۆری بێ نیشانەیە، گرنگترین نیشانەكانی بریتین لە:

1.ئافرەتەكە ئەو ئاوە خەستە سپیەی (خوین بەربوونە سپیەكەی) كەلە ئەندامی زاوزێوە هەیەتی قاوەیی و بۆن ناخۆش‌و خوێناوی دەبێت.

2. بوونی ئازار لەكاتی جووت بوون و، ڕەنگە دوای مومارەسەی سێكسی (نەزیف) واتە خوێن بەربوونی هەبێت.

3. جگە لەكاتی سوڕی مانگانە، توشی نەزیفی خوێن دەبێت، لەكاتی تردا، واتە سوڕەكاندا.

4. بوونی ئازار لەكاتی میزكردندا

ئەم نیشانانە ڕەنگە لەكاتی نەخۆشی تریشدا دەربكەوێت، جگە لەشێرپەنجەی دەمی ڕەحم.

*هۆكارەكانی (Cause)توشبوون بە شێرپەنجەی دەمی ڕەحم:

ڕووبەری ناوەوەی دەمی ڕەحم تۆڕێكی ڕووپۆشی داپۆشراوە، گەشەی شێرپەنجەیی كاتێك دەستپێدەكات، كە خانە نۆرماڵەكانی ڕووپۆشی دەمی ڕەحم بە هۆكاری ڤاپرۆسی كۆندۆلۆمە(Condyloma virus) تووشی هەوكردن دەبێت و خانەكانی گەشەی ناسروشتی دەكەن بۆ گەشەی خراپی شێرپەنجە، ئەم گەشەكردنە بەزۆری هێواشە، واتا(بەڕێژەیەكی مام ناوەندی) لەكاتی زانینی توشبوون بە ڤایرۆسی كۆندۆلۆمەوە هەتا حەوت ساڵا دەخایەنێت هەتا شێرپەنجەكە بەقورسی دەردەكەوێت، واتا (قۆناغی تەشەنەكردن بۆ بەشەكانی تر)، لەڕاستیدا شێرپەنجەكە قۆناغی پێشوەختەی هەیە، پێی دەڵێن قۆناغی سەرەتایی شێرپەنجە، كە تیایدا خانەكانی دەمی ڕەحم دەست دەكەن بە گەشەی نائاسایی واتا(گەشەی شێرپەنجە).

كاتێك شێرپەنجەكە دەگاتە قۆناغی قورس‌و گەشەكردن، ئەوكات بڵاودەبێتەوە بۆ دەوروبەری ئەمەش بەسێ شێوە: ئەتوانێ گەشە بكات لە دەوروبەری خۆیدا (مەوزوعی) واتا بۆبەشەكانی دەوروپشتی خۆی، بۆ ئەندامی زاوزێ هەروەها بۆ بەشی سەرەوەی دەمی ڕەحم یان بۆ ناو دیوارەكانی ڕەحم، هەروەها شێرپەنجەكە بڵاودەبێتەوە لەڕێگەی بۆریە لیمفەكانەوە بۆ شانەكانی تەنیشت ڕەحم‌و ئەندامی زاوزێ وە بۆ ناوچەی حەوز، هەندێ جار لەڕێگەی بۆریە لیمفەكانەوە بۆشانەكانی تەنیشت ڕەحم و ئەندامی زاوزێ وە بۆ ناوچەی حەوز، هەندێ جاریش لەڕێگەی بۆریەكانی خوێنەوە بڵاودەبێتەوە بۆ بەشەكانی تری لەش وەك میزڵدان و بۆری میز.

*هۆكارەكانی تر كە ئەبنە مەترسی تووشبوون بەشێرپەنجەی دەمی ڕەحم.

1.زوو دەستپێكردنی سێكس، واتە لەتەمەنێكی زوودا.

2.پەیوەندی سێكسی زۆر لەلایەن ئافرەتەكەوە یان پیاوەكەوە.

3.جگەرەكێشان.

4.كێشی زۆر.

5.گرنگترینیان نەكردنی بەردەوامی فەحسی پاپا-تێست(PAPA test)، واتە فەحسی دەمی ڕەحم‌و وەرگرتنی خانەكانی دەمی ڕەحم، بەبەردەوامی ساڵی جارێك.

6. كەمی بەرگری(Immune Deficiency)

*دەستنیشانكردنی(Diagnosis)

شێرپەنجەی دەمی ڕەحم‌و ئاستی گەشەكردنەكەی تەنها بەڕێگەی پاپا تێست دەستنیشان دەكرێت. بەردەوامی پشكنینەكە بەسەیركردنی لە  كاڵپۆسكەپی(Colposcopy)، كە پارچەیەكی بچووگ وەردەگیرێت لەو جێگەیەی گۆڕانكاری لەخانەكان ڕوویداوە، ئەگەر گۆڕانكاریەكە كەمبێت، ئەوا دەبێت بەردەوام كۆنترۆڵ بكرێت 6-12مانگ جارێك، ئەگەر دەربكەوێت شێرپەنجەیە، یەكسەر دەبێت بیر لە بڵاوبوونەوەی بكرێتەوە، دەبێت پشكنینی گشتی بكرێت بۆ ئەندامەكان وەك: تیشكی سیەكان و تیشكی موگناتیسی(MRI) ناوچەی حەوزو سۆناری سك، هەروەها نازوری میزڵدان و كۆم‌و هتد….)

*چارەسەركردنی شێرپەنجەی دەمی ڕەحم(The Uterus Neck Cancer Treatment).

نەشتەرگەری كلیلی بەردینی چارەسەرە، فراوانی نەشتەرگەریەكە بەپێی قەبارەی بڵاوبوونەوەكەیە، بەداخەوە بەزۆری ڕەحم (منداڵدان) بەتەواوی دەرئەهێنرێت بەنەشتەرگەری (واتا ڕەحم و هێلكەدان) لەئافرەتی گەنجدا هێلكەدان ئەهێڵرێتەوە‌و لەحاڵەتی تایبەتدا پاشەكەوت دەكرێت، لەنەشتەرگەری شێرپەنجەكە تەنها لەدەمی ڕەحمدا بڵاوبووبێتەوە، بۆ ئەوەی ئافرەتەكە منداڵی ببێت، لەم حاڵەتەدا دەبێت بەوردی كۆنترۆڵی كەسەكە بكرێت، لەحاڵەتێكدا شێرپەنجەكە زیاد بڵاوبووبێتەوە: ئەوكات بەچارەسەری تیشك‌و پێدانی ڕێگری گەشەی خانەكانی دەمی منداڵدان، ئەگەر لەقۆناغی سەرەتایدابێت واتا بگاتە سنوری خانەكانی منداڵدان، پاش تێپەڕبوونی 5ساڵ لە 90%كەسە تووشبوەكە دەژی.

جگە لەنەشتەرگەری چارەسەرەكانی تر بریتین لە:

1.چارەسەر بەتیشك: بەكوشتنی خانە شێرپەنجەییەكان بەهۆی ئەو تیشكەوە.

2.چارەسەری كیمیایی: بەكارهێنانی دەرمانی كیمیایی كەلەڕێی دەمەوە یان لەڕێی دەرزییەوە بەنەخۆشەكە دەدرێت بۆ كوشتنی خانە شێرپەنجەییەكان یان وەستاندنیان لەگەشەكردن.

3.چارەسەری هۆڕمۆنی: واتە بەڕێگرتن لەو هۆڕمۆنانەی دەبنە هۆی گەشەی خانە شێرپەنجەییەكان.

4.چارەسەری بایۆلۆجی: واتە بەكاركردن لەسەر كۆئەندامی بەرگری كەسی تووش بوو تا شەڕ بكات دژی خانە شێرپەنجەییەكان.

*خۆپاراستن و بەرگرتن لە شێرپەنجەی دەمی منداڵدان(Cervical Cancer Pervention)

1.لەبەرئەوەی هۆكاری گەشەكردنی شێرپەنەجەكە ڤایرۆسی پاپیڵۆمایە(Papilloma virus)، زۆر گرنگە لەكاتی سێكس كردندا كۆندۆم بەكاربێت هەتا نەگوێزرێتەوە بۆ كەسی بەرامبەر.

2. گرنگە بەبەردەوامی ساڵی جارێك فەحسی دەمی ڕەحم بكرێت، وەك باسمان كرد پشكنینی پاپا تێست(test Papa) بەتایبەت ئەگەر گۆڕانكاریەكی بچوكیش ڕویدابێت، ئەوا دەبێت خێراتر كۆنترۆڵ بكرێت وەك لەساڵی جارێك.

3.خۆشبەختانە شێرپەنجەی دەمی ڕەحم هەیە واتا(HPV-Vaccines)ئەم كوتانە، ڕێژەی پاراستنی زیاترە، ئەگەر ئافرەتەكە مناڵی نەبووبێت 90%ئەیپارێزێت، بەڵام ئەگەر كەسەكە مناڵی بووبێت ئەوا پاراستنەكە كەمتر ئەبێت نزیكەی 50% بۆ 60%دەپارێزێت.

سەرچاوەكان(References)

https://www.google.iq/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwiCzdrN9e_VAhUEMhoKHVNNC9QQFggpMAA&url=http%3A%2F%2Fwww.medicinenet.com%2Futerine_cancer%2Farticle.htm&usg=AFQjCNEFkctjGR7HcCrQ6tmkKCeS9Jhrn

https://www.google.iq/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=4&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwiCzdrN9e_VAhUEMhoKHVNNC9QQFghHMAM&url=https%3A%2F%2Fmedlineplus.gov%2Futerinecancer.html&usg=AFQjCNG1gQGkSfiNHzy2zRWRO4PISuE_EQ

https://www.google.iq/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwjiquyXke7VAhVDPBoKHSjuC_8QFggpMAA&url=http%3A%2F%2Fawomanshealth.com%2Fknow-the-facts-uterine-cancer%2F&usg=AFQjCNHY46aRRNb2j9_PZVh8e_IZSLRQfg.
https://www.google.iq/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=2&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwjiquyXke7VAhVDPBoKHSjuC_8QFggwMAE&url=http%3A%2F%2Fwww.besthealthmag.ca%2Fbest-you%2Fa-z-index%2Futerine-cancer%2F&usg=AFQjCNHrKBtVoMEQ1POzhPJ76kKN8JwTVw
https://www.google.iq/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwjiquyXke7VAhVDPBoKHSjuC_8QFggpMAA&url=http%3A%2F%2Fawomanshealth.com%2Fknow-the-facts-uterine-cancer%2F&usg=AFQjCNHY46aRRNb2j9_PZVh8e_IZSLRQfg

Check Also

زیادكردنى خواردنى ماسى ده‌بێته‌ هۆى پاراستنى ژنان له‌نه‌خۆشى خه‌مۆكى

د. نه‌سرین محی الدینپسپۆر له‌بوارى خۆراكدایكان له‌ساڵى یه‌كه‌مى پاش منداڵبوون توشى خه‌مۆكى ده‌بن، هه‌روه‌ها ئه‌و …

69 کۆمێنت

  1. purchase acticlate generic oral vibra-tabs buy doxycycline

  2. vardenafil without prescription levitra 20mg pill levitra 10mg for sale

  3. online casino bonus play roulette online real money roulette online with real money

  4. Brianscazy

    Get ready to experience the thrill of victory at our Mexican casino platform. With high-stakes games and adrenaline-pumping excitement, you’ll be on the edge of your seat with every bet. casinos tienes todo lo mejor.

  5. buy hydroxychloroquine 200mg pill purchase hydroxychloroquine purchase plaquenil for sale

  6. pregabalin 75mg sale lyrica 150mg usa lyrica pills

  7. Brianscazy

    Explore the thrill of online gaming with our Mexican casino platform. From classic favorites to cutting-edge new releases, there’s something for every player to enjoy. casino caliente te da mucho.

  8. Brianscazy

    Dive into the excitement of online gambling at our Mexican online casino. With a wide variety of games and unbeatable odds, the possibilities are endless. casino winner te lo mereces.

  9. Your blog is a true gem in the vast expanse of the online world. Your consistent delivery of high-quality content is truly commendable. Thank you for consistently going above and beyond in providing valuable insights. Keep up the fantastic work!

  10. buy cialis tablets cialis 20mg uk cialis super active

  11. Join the elite ranks of winners at our Mexican online casino. With exclusive rewards and VIP perks, you’ll be treated like royalty every time you play. roobet casino la riqueza esta a tus pies.

  12. buy triamcinolone without a prescription buy aristocort 4mg without prescription aristocort brand

  13. Join the elite ranks of winners at our Mexican casino site. With exclusive rewards and VIP privileges, you’ll be treated like royalty every time you play. doubledown casino te da mucho.

  14. This article resonated with me on a personal level. Your ability to emotionally connect with your audience is truly commendable. Your words are not only informative but also heartwarming. Thank you for sharing your insights.

  15. Your writing style effortlessly draws me in, and I find it nearly impossible to stop reading until I’ve reached the end of your articles. Your ability to make complex subjects engaging is indeed a rare gift. Thank you for sharing your expertise!

  16. Your blog has quickly become my trusted source of inspiration and knowledge. I genuinely appreciate the effort you put into crafting each article. Your dedication to delivering high-quality content is evident, and I look forward to every new post.

  17. Immerse yourself in the excitement of online gambling at our Mexican online casino. With a wide range of games and thrilling bonuses, you’ll never want to play anywhere else. gametwist casino gratis te lo mereces.

  18. order cenforce 100mg for sale cost cenforce 100mg cenforce uk

  19. clarinex 5mg generic purchase desloratadine generic buy generic desloratadine online

  20. I want to express my appreciation for this insightful article. Your unique perspective and well-researched content bring a new depth to the subject matter. It’s clear you’ve put a lot of thought into this, and your ability to convey complex ideas in such a clear and understandable way is truly commendable. Thank you for sharing your knowledge and making learning enjoyable.

  21. Win big and win often at our Mexican online casino. With generous payouts and thrilling tournaments, the sky’s the limit when you play with us. chumba casino te da mas.

  22. aralen sale chloroquine for sale order chloroquine 250mg for sale

  23. Win big and win often at our Mexican online casino. With generous payouts and thrilling tournaments, the sky’s the limit when you play with us. cosina o cocina te da mas.

  24. claritin pills order loratadine generic loratadine 10mg drug

  25. Join the elite ranks of winners at our Mexican online casino. With exclusive rewards and VIP perks, you’ll be treated like royalty every time you play. juegos de casino la riqueza esta a tus pies.

  26. seks siteleri 250tldenemebonusuxx.i3ZNgElTSsif

  27. viagra eyeconartxx.7hD9dmLDgomF

  28. I think the admin of this site is actually working hard for his web site, as here every stuff is quality based stuff.

  29. purchase lipitor online order atorvastatin 20mg buy generic atorvastatin over the counter

  30. orlistat brand buy generic diltiazem online order diltiazem 180mg online

  31. porno vvsetohimalxxvc.X6SIQlAlnb65

  32. norvasc price amlodipine pills amlodipine over the counter

  33. eskort siteleri tthighereduhryyy.oXJMByAbh27

  34. I wish to express my deep gratitude for this enlightening article. Your distinct perspective and meticulously researched content bring fresh depth to the subject matter. It’s evident that you’ve invested a significant amount of thought into this, and your ability to convey complex ideas in such a clear and understandable manner is truly praiseworthy. Thank you for generously sharing your knowledge and making the learning process so enjoyable.

  35. cheap zovirax 800mg buy generic acyclovir online order allopurinol 100mg for sale

  36. zestril 2.5mg generic order zestril 5mg sale zestril 10mg price

  37. Your blog is a true gem in the vast online world. Your consistent delivery of high-quality content is admirable. Thank you for always going above and beyond in providing valuable insights. Keep up the fantastic work!

  38. This article is a true game-changer! Your practical tips and well-thought-out suggestions hold incredible value. I’m eagerly anticipating implementing them. Thank you not only for sharing your expertise but also for making it accessible and easy to apply.

  39. Your writing style effortlessly draws me in, and I find it nearly impossible to stop reading until I’ve reached the end of your articles. Your ability to make complex subjects engaging is indeed a rare gift. Thank you for sharing your expertise!

  40. order crestor 20mg sale zetia online ezetimibe 10mg for sale

  41. buy cheap prilosec omeprazole to treat esophagus prilosec us

  42. Your dedication to sharing knowledge is unmistakable, and your writing style is captivating. Your articles are a pleasure to read, and I consistently come away feeling enriched. Thank you for being a dependable source of inspiration and information.

  43. JseraldNor

    Aviator Spribe играть на турнире
    I think, that you are mistaken. I suggest it to discuss. Write to me in PM, we will communicate.
    Добро пожаловать в захватывающий мир авиаторов! Aviator – это увлекательная игра, которая позволит вам окунуться в атмосферу боевых действий на небе. Необычные графика и захватывающий сюжет сделают ваше путешествие по воздуху неповторимым.

    Опробуйте уникальный автомат Aviator Spribe играть с друзьями онлайн казино и погрузитесь в мир азарта!
    Aviator игра позволит вам почувствовать себя настоящим пилотом. Вам предстоит совершить невероятные маневры, выполнять сложные задания и сражаться с противниками. Улучшайте свой самолет, чтобы быть готовым к любым ситуациям и становиться настоящим мастером.
    Основные особенности Aviator краш игры:
    1. Реалистичная графика и физика – благодаря передовой графике и реалистичной физике вы почувствуете себя настоящим пилотом.
    2. Разнообразные режимы игры и миссии – в Aviator краш игре вы сможете выбрать различные режимы игры, такие как гонки, симулятор полетов и захватывающие воздушные бои. Кроме того, каждая миссия будет предлагать свои собственные вызовы и задачи.
    3. Улучшение и модернизация самолетов – в игре доступны различные модели самолетов, которые можно покупать и улучшать. Вы сможете устанавливать новое оборудование, улучшать двигательность и мощность своего самолета, а также выбирать различные варианты окраски и декорации.
    Aviator краш игра – это возможность испытать себя в роли авиатора и преодолеть все сложности и опасности воздушного пространства. Почувствуйте настоящую свободу и адреналин в Aviator краш игре онлайн!
    Играйте в «Авиатор» в онлайн-казино Pin-Up
    Aviator краш игра онлайн предлагает увлекательную и захватывающую игровую атмосферу, где вы становитесь настоящим авиатором и сражаетесь с самыми опасными искусственными интеллектами.
    В этой игре вы должны показать свое мастерство и смекалку, чтобы преодолеть сложности многочисленных локаций и уровней. Вам предстоит собирать бонусы, уклоняться от препятствий и сражаться с врагами, используя свои навыки пилотирования и стрельбы.
    Каждый уровень игры Aviator краш имеет свою уникальную атмосферу и задачи. Будьте готовы к неожиданностям, так как вас ждут захватывающие повороты сюжета и сложные испытания. Найдите все пути к победе и станьте настоящим героем авиатором!
    Авиатор игра является прекрасным способом провести время и испытать настоящий адреналиновый разряд. Готовы ли вы стать лучшим авиатором? Не упустите свой шанс и начните играть в Aviator краш прямо сейчас!
    Aviator – играй, сражайся, побеждай!
    Aviator Pin Up (Авиатор Пин Ап ) – игра на деньги онлайн Казахстан
    Aviator игра предлагает увлекательное и захватывающее разнообразие врагов и уровней, которые не оставят равнодушными даже самых требовательных геймеров.
    Враги в Aviator краш игре онлайн представлены в самых разных формах и размерах. Здесь вы встретите группы из маленьких и быстрых врагов, а также огромных боссов с мощным вооружением. Разнообразие врагов позволяет игрокам использовать разные тактики и стратегии для победы.
    Кроме того, Aviator игра предлагает разнообразие уровней сложности. Выберите легкий уровень, чтобы насладиться игровым процессом, или вызовите себе настоящий вызов, выбрав экспертный уровень. Независимо от выбранного уровня сложности, вы получите максимум удовольствия от игры и окунетесь в захватывающий мир авиаторов.
    Играйте в Aviator и наслаждайтесь разнообразием врагов и уровней, которые позволят вам почувствовать себя настоящим авиатором.

  44. motilium cost buy domperidone sale sumycin 250mg cost

  45. flexeril sale baclofen where to buy lioresal for sale

  46. buy atenolol 100mg without prescription tenormin order order generic atenolol 100mg

  47. buy ketorolac generic buy ketorolac generic colchicine 0.5mg for sale

  48. buy medrol no prescription methylprednisolone 4mg pills methylprednisolone 4mg without prescription

  49. Join the elite ranks of winners at our Mexican casino site. With exclusive rewards and VIP privileges, you’ll be treated like royalty every time you play. casino caliente te da mucho.

  50. Win big and win often at our Mexican casino platform. With generous payouts and thrilling bonuses, every spin is a chance to change your life. caliente mx casino esto es lo que te diferencia de los demas.

  51. Join the elite ranks of winners at our Mexican casino site. With exclusive rewards and VIP privileges, you’ll be treated like royalty every time you play. casino te da mucho.

  52. Embark on a thrilling adventure at our Mexican casino platform. With exciting quests and epic rewards, the journey to riches starts here. spin casino mГ©xico la clave para una vida lujosa.

  53. This article resonated with me on a personal level. Your ability to emotionally connect with your audience is truly commendable. Your words are not only informative but also heartwarming. Thank you for sharing your insights.

  54. Win big and win often at our Mexican casino platform. With generous payouts and thrilling bonuses, every spin is a chance to change your life. casion esto es lo que te diferencia de los demas.

  55. Join the elite ranks of winners at our Mexican online casino. With exclusive rewards and VIP perks, you’ll be treated like royalty every time you play. cosina la riqueza esta a tus pies.

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاوناکرێتەوە. خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *