چوار شه‌ممه‌ , حوزه‌یران 19 2024

شێرپەنجەی ملی منداڵدان

ئا: د. سۆزان جەمال

شێرپەنجەی دەمی ڕەحم بەگشتی بە دووهەمین شێرپەنجەی ئافرەت هەژماردەكرێت، كە تووشی دەبێت لەجیهاندا.

دەمی ڕەحم (cervix) لەڕووی توێكارییەوە، واتا سەرەتای ڕەحم، ڕێك دوای (ئەندامی مێینە)، دەمی ڕەحم دەست پێدەكات‌و بەشێكی گرنگی ڕەحمە، دەمی ڕەحم زۆرجار دووچاری هەوكردن ئەبێتەوە، بەڵام ئافرەتەكە یان چارەسەری ناكات، یان پێی وایە ئاساییە، بۆ نموونە گرنگترین هۆكاری تووشبوونی شێرپەنجەی دەمی ڕەحم، بریتییە لە هەوكردنی كۆندیلۆمە (condyloma)كە هۆكارەكەی ڤایرۆسی(HPV) واتا

(HPV= Human Papilloma) كۆندیلۆمە.

*نیشانەكانی شێرپەنجەی دەمی ڕەحم:

لەقۆناغەكانی سەرەتایی شێرپەنجەكەدا بەزۆری بێ نیشانەیە، گرنگترین نیشانەكانی بریتین لە:

1.ئافرەتەكە ئەو ئاوە خەستە سپیەی (خوین بەربوونە سپیەكەی) كەلە ئەندامی زاوزێوە هەیەتی قاوەیی و بۆن ناخۆش‌و خوێناوی دەبێت.

2. بوونی ئازار لەكاتی جووت بوون و، ڕەنگە دوای مومارەسەی سێكسی (نەزیف) واتە خوێن بەربوونی هەبێت.

3. جگە لەكاتی سوڕی مانگانە، توشی نەزیفی خوێن دەبێت، لەكاتی تردا، واتە سوڕەكاندا.

4. بوونی ئازار لەكاتی میزكردندا

ئەم نیشانانە ڕەنگە لەكاتی نەخۆشی تریشدا دەربكەوێت، جگە لەشێرپەنجەی دەمی ڕەحم.

*هۆكارەكانی (Cause)توشبوون بە شێرپەنجەی دەمی ڕەحم:

ڕووبەری ناوەوەی دەمی ڕەحم تۆڕێكی ڕووپۆشی داپۆشراوە، گەشەی شێرپەنجەیی كاتێك دەستپێدەكات، كە خانە نۆرماڵەكانی ڕووپۆشی دەمی ڕەحم بە هۆكاری ڤاپرۆسی كۆندۆلۆمە(Condyloma virus) تووشی هەوكردن دەبێت و خانەكانی گەشەی ناسروشتی دەكەن بۆ گەشەی خراپی شێرپەنجە، ئەم گەشەكردنە بەزۆری هێواشە، واتا(بەڕێژەیەكی مام ناوەندی) لەكاتی زانینی توشبوون بە ڤایرۆسی كۆندۆلۆمەوە هەتا حەوت ساڵا دەخایەنێت هەتا شێرپەنجەكە بەقورسی دەردەكەوێت، واتا (قۆناغی تەشەنەكردن بۆ بەشەكانی تر)، لەڕاستیدا شێرپەنجەكە قۆناغی پێشوەختەی هەیە، پێی دەڵێن قۆناغی سەرەتایی شێرپەنجە، كە تیایدا خانەكانی دەمی ڕەحم دەست دەكەن بە گەشەی نائاسایی واتا(گەشەی شێرپەنجە).

كاتێك شێرپەنجەكە دەگاتە قۆناغی قورس‌و گەشەكردن، ئەوكات بڵاودەبێتەوە بۆ دەوروبەری ئەمەش بەسێ شێوە: ئەتوانێ گەشە بكات لە دەوروبەری خۆیدا (مەوزوعی) واتا بۆبەشەكانی دەوروپشتی خۆی، بۆ ئەندامی زاوزێ هەروەها بۆ بەشی سەرەوەی دەمی ڕەحم یان بۆ ناو دیوارەكانی ڕەحم، هەروەها شێرپەنجەكە بڵاودەبێتەوە لەڕێگەی بۆریە لیمفەكانەوە بۆ شانەكانی تەنیشت ڕەحم‌و ئەندامی زاوزێ وە بۆ ناوچەی حەوز، هەندێ جار لەڕێگەی بۆریە لیمفەكانەوە بۆشانەكانی تەنیشت ڕەحم و ئەندامی زاوزێ وە بۆ ناوچەی حەوز، هەندێ جاریش لەڕێگەی بۆریەكانی خوێنەوە بڵاودەبێتەوە بۆ بەشەكانی تری لەش وەك میزڵدان و بۆری میز.

*هۆكارەكانی تر كە ئەبنە مەترسی تووشبوون بەشێرپەنجەی دەمی ڕەحم.

1.زوو دەستپێكردنی سێكس، واتە لەتەمەنێكی زوودا.

2.پەیوەندی سێكسی زۆر لەلایەن ئافرەتەكەوە یان پیاوەكەوە.

3.جگەرەكێشان.

4.كێشی زۆر.

5.گرنگترینیان نەكردنی بەردەوامی فەحسی پاپا-تێست(PAPA test)، واتە فەحسی دەمی ڕەحم‌و وەرگرتنی خانەكانی دەمی ڕەحم، بەبەردەوامی ساڵی جارێك.

6. كەمی بەرگری(Immune Deficiency)

*دەستنیشانكردنی(Diagnosis)

شێرپەنجەی دەمی ڕەحم‌و ئاستی گەشەكردنەكەی تەنها بەڕێگەی پاپا تێست دەستنیشان دەكرێت. بەردەوامی پشكنینەكە بەسەیركردنی لە  كاڵپۆسكەپی(Colposcopy)، كە پارچەیەكی بچووگ وەردەگیرێت لەو جێگەیەی گۆڕانكاری لەخانەكان ڕوویداوە، ئەگەر گۆڕانكاریەكە كەمبێت، ئەوا دەبێت بەردەوام كۆنترۆڵ بكرێت 6-12مانگ جارێك، ئەگەر دەربكەوێت شێرپەنجەیە، یەكسەر دەبێت بیر لە بڵاوبوونەوەی بكرێتەوە، دەبێت پشكنینی گشتی بكرێت بۆ ئەندامەكان وەك: تیشكی سیەكان و تیشكی موگناتیسی(MRI) ناوچەی حەوزو سۆناری سك، هەروەها نازوری میزڵدان و كۆم‌و هتد….)

*چارەسەركردنی شێرپەنجەی دەمی ڕەحم(The Uterus Neck Cancer Treatment).

نەشتەرگەری كلیلی بەردینی چارەسەرە، فراوانی نەشتەرگەریەكە بەپێی قەبارەی بڵاوبوونەوەكەیە، بەداخەوە بەزۆری ڕەحم (منداڵدان) بەتەواوی دەرئەهێنرێت بەنەشتەرگەری (واتا ڕەحم و هێلكەدان) لەئافرەتی گەنجدا هێلكەدان ئەهێڵرێتەوە‌و لەحاڵەتی تایبەتدا پاشەكەوت دەكرێت، لەنەشتەرگەری شێرپەنجەكە تەنها لەدەمی ڕەحمدا بڵاوبووبێتەوە، بۆ ئەوەی ئافرەتەكە منداڵی ببێت، لەم حاڵەتەدا دەبێت بەوردی كۆنترۆڵی كەسەكە بكرێت، لەحاڵەتێكدا شێرپەنجەكە زیاد بڵاوبووبێتەوە: ئەوكات بەچارەسەری تیشك‌و پێدانی ڕێگری گەشەی خانەكانی دەمی منداڵدان، ئەگەر لەقۆناغی سەرەتایدابێت واتا بگاتە سنوری خانەكانی منداڵدان، پاش تێپەڕبوونی 5ساڵ لە 90%كەسە تووشبوەكە دەژی.

جگە لەنەشتەرگەری چارەسەرەكانی تر بریتین لە:

1.چارەسەر بەتیشك: بەكوشتنی خانە شێرپەنجەییەكان بەهۆی ئەو تیشكەوە.

2.چارەسەری كیمیایی: بەكارهێنانی دەرمانی كیمیایی كەلەڕێی دەمەوە یان لەڕێی دەرزییەوە بەنەخۆشەكە دەدرێت بۆ كوشتنی خانە شێرپەنجەییەكان یان وەستاندنیان لەگەشەكردن.

3.چارەسەری هۆڕمۆنی: واتە بەڕێگرتن لەو هۆڕمۆنانەی دەبنە هۆی گەشەی خانە شێرپەنجەییەكان.

4.چارەسەری بایۆلۆجی: واتە بەكاركردن لەسەر كۆئەندامی بەرگری كەسی تووش بوو تا شەڕ بكات دژی خانە شێرپەنجەییەكان.

*خۆپاراستن و بەرگرتن لە شێرپەنجەی دەمی منداڵدان(Cervical Cancer Pervention)

1.لەبەرئەوەی هۆكاری گەشەكردنی شێرپەنەجەكە ڤایرۆسی پاپیڵۆمایە(Papilloma virus)، زۆر گرنگە لەكاتی سێكس كردندا كۆندۆم بەكاربێت هەتا نەگوێزرێتەوە بۆ كەسی بەرامبەر.

2. گرنگە بەبەردەوامی ساڵی جارێك فەحسی دەمی ڕەحم بكرێت، وەك باسمان كرد پشكنینی پاپا تێست(test Papa) بەتایبەت ئەگەر گۆڕانكاریەكی بچوكیش ڕویدابێت، ئەوا دەبێت خێراتر كۆنترۆڵ بكرێت وەك لەساڵی جارێك.

3.خۆشبەختانە شێرپەنجەی دەمی ڕەحم هەیە واتا(HPV-Vaccines)ئەم كوتانە، ڕێژەی پاراستنی زیاترە، ئەگەر ئافرەتەكە مناڵی نەبووبێت 90%ئەیپارێزێت، بەڵام ئەگەر كەسەكە مناڵی بووبێت ئەوا پاراستنەكە كەمتر ئەبێت نزیكەی 50% بۆ 60%دەپارێزێت.

سەرچاوەكان(References)

https://www.google.iq/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwiCzdrN9e_VAhUEMhoKHVNNC9QQFggpMAA&url=http%3A%2F%2Fwww.medicinenet.com%2Futerine_cancer%2Farticle.htm&usg=AFQjCNEFkctjGR7HcCrQ6tmkKCeS9Jhrn

https://www.google.iq/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=4&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwiCzdrN9e_VAhUEMhoKHVNNC9QQFghHMAM&url=https%3A%2F%2Fmedlineplus.gov%2Futerinecancer.html&usg=AFQjCNG1gQGkSfiNHzy2zRWRO4PISuE_EQ

https://www.google.iq/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwjiquyXke7VAhVDPBoKHSjuC_8QFggpMAA&url=http%3A%2F%2Fawomanshealth.com%2Fknow-the-facts-uterine-cancer%2F&usg=AFQjCNHY46aRRNb2j9_PZVh8e_IZSLRQfg.
https://www.google.iq/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=2&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwjiquyXke7VAhVDPBoKHSjuC_8QFggwMAE&url=http%3A%2F%2Fwww.besthealthmag.ca%2Fbest-you%2Fa-z-index%2Futerine-cancer%2F&usg=AFQjCNHrKBtVoMEQ1POzhPJ76kKN8JwTVw
https://www.google.iq/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwjiquyXke7VAhVDPBoKHSjuC_8QFggpMAA&url=http%3A%2F%2Fawomanshealth.com%2Fknow-the-facts-uterine-cancer%2F&usg=AFQjCNHY46aRRNb2j9_PZVh8e_IZSLRQfg

Check Also

بەکارهێنانی حەب بۆ دواخستنی سوڕی مانگانە لەڕەمەزاندا

چاوپێکەون: د. گوڵاڵە تاهیر ئایا ئەگەر ئافرەتان حەب بەکار بهێنن بۆ ئەوەی سوڕی مانگانەیان بۆنەیەت …

38 کۆمێنت

  1. Thank you for the auspicious writeup. It in fact was a entertainment account it. Glance complicated to far brought agreeable from you! By the way, how can we communicate?

  2. Lhanefadia

    Keep on writing, great job!
    @@G@@
    https://prykoly.ru/kak-poluchit-virtualnyj-nomer-yaponii/

  3. Shanefadia

    Hi there Dear, are you in fact visiting this web site daily, if so after that you will definitely get good experience.

    poznanie.gtaserv.ru/viewtopic.php?f=9&p=1937В 
    make-coin.ru/page/11В 
    blackpearlbasketball.com.au/index.php?option=com_k2&view=itemlist&task=user&id=829712В 
    forum.analysisclub.ru/index.php/topic,171620.0.html?PHPSESSID=be9d29ff90e59b2f12dbf03eb3ada3ecВ 
    pittsburghpenguinsclub.com/read-blog/189_why-is-the-popularity-of-universities-constantly-declining-today.html?mode=dayВ 

  4. Ismaeladent

    Remarkable! Its in fact amazing article, I have got much clear idea on the topic of from this post.

    e-maxx.ru/forum/profile.php?id=19116В 
    periodika.websib.ru/author?page=15В 
    forum.meha.biz/topic/1071/В 
    facefam.com/read-blog/13_why-is-the-popularity-of-universities-declining-today.htmlВ 
    myweektour.ru/page/4/В 

  5. Lewissmive

    whoah this blog is great i love reading your posts. Stay up the great work! You realize, lots of people are hunting round for this information, you could aid them greatly.

    bc-pharmacy.com.ua/category/lekarstva/dezinfektsiya/В 
    kungur.hldns.ru/forum/search.php?action=members&p=188&s=d&order=ASC%C3%82%C2%A0В 
    appleincub.ru/page/11В 
    regullife.ru/index.php?links_exchange=yes&show_all=yes&page=40В 
    rising.chew.jp/END/inside/dbbs/dicebbs.cgi?mode=resmsg&no=7866В 

  6. Gichardtek

    This is really attention-grabbing, You are an overly skilled blogger. I have joined your rss feed and look forward to in search of extra of your fantastic post. Also, I have shared your site in my social networks

    kronverskiy.ru/topic2171.html?view=printВ 
    elibot.gg/commandsВ 
    calltraxplus.com/call-tracking-softwareВ 
    adr.my.id/read-blog/1603_%D0%BA%D1%83%D0%BF%D0%B8%D1%82%D1%8C-%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC-%D0%B2-%D0%BB%D1%8E%D0%B1%D0%BE%D0%BC-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5-%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B8.htmlВ 
    http://www.mbufc.club/2016/04/14/shuttle-transport-semifinal-2nd-leg/В 

  7. Lhanefadia

    Yesterday, while I was at work, my cousin stole my iPad and tested to see if it can survive a thirty foot drop, just so she can be a youtube sensation. My iPad is now destroyed and she has 83 views. I know this is completely off topic but I had to share it with someone!

    http://www.tenku.eu/pl/wpisy/nowa-porcja-onigiri?page=59В 
    ripet.hu/index.phpВ 
    domstroy18.ru/chameleonВ 
    mesannuaires.fr/art-et-culture/mode-s286.htmlВ 
    girbir.com/blogs/13038/Where-can-I-buy-a-diploma-or-certificate-at-aВ 

  8. FobertArony

    Hey there excellent website! Does running a blog such as this take a great deal of work? I’ve very little knowledge of computer programming but I had been hoping to start my own blog in the near future. Anyway, if you have any recommendations or tips for new blog owners please share. I know this is off topic nevertheless I just needed to ask. Thank you!

    usaessayexperts.com/faq/В 
    avtoweek2016.ru/page/4/В 
    http://www.u-turn.kz/forums.php?m=posts&p=24349В 
    euroreparmuldersteendam.nl/service-en-onderhoud/В 
    ripet.hu/index.phpВ 

  9. StephenOrere

    Hi there, its pleasant piece of writing about media print, we all know media is a fantastic source of data.

    u-cars.ru/modules.php?name=Your_Account&op=userinfo&username=oqorisolВ 
    arzhaniki.ru/memberlist.php?start=175&sk=a&sd=d&first_char=rВ 
    umorfishki.ru/page/27В 
    ravolutionfestival.com/ravolution202205hcmc/В 
    we-are-family.ru/contact.htmВ 

  10. It is appropriate time to make some plans for the future and it is time to be happy. I’ve read this post and if I could I desire to suggest you some interesting things or tips. Maybe you could write next articles referring to this article. I desire to read even more things about it!

  11. Great goods from you, man. I’ve keep in mind your stuff prior to and you’re simply too magnificent. I really like what you’ve acquired here, really like what you’re stating and the best way by which you are saying it. You make it entertaining and you still take care of to stay it sensible. I cant wait to read far more from you. This is actually a terrific website.

  12. Делаем отличное предложение вам выполнить консультацию (аудит) по усилению продаж и прибыли в вашем бизнесе. Формат аудита: индивидуальная встреча или сессия по скайпу. Делая верные, но простые действия, доход от ВАШЕГО коммерциала удастся превознести в много раз. В нашем багаже более 100 проверенных утилитарных методик увеличения результатов и доходов. В зависимости от вашего бизнеса расчитаем для вас максимально сильные и начнем постепенно внедрять.
    -https://interestbook.ru/

  13. Shanefadia

    Good day! This post couldn’t be written any better! Reading through this post reminds me of my previous room mate! He always kept talking about this. I will forward this article to him. Pretty sure he will have a good read. Thank you for sharing!

    kopd.ocdut.kr.ua/conference/topic/mentorska-diialnist-v-dytiachomu-samovriaduvanni/?part=4926В 
    dom-postroj.ru/doma-iz-gazobetona/k-231В 
    splcash.com/article/privacy-policy?id=31В 
    ivyfoods.co.uk/product/?category=Non+Basmati+rice&product=Sona+Masoori++RiceВ 
    pdtplanilla.com/la-nueva-normalidad-y-la-gestion-de-recursos-humanos/В 

  14. Elevate intimacy with viagra without doctor prescription. Discover discreet solutions for lasting pleasure and confidence.

  15. Lewissmive

    Hi to every one, the contents existing at this web page are in fact awesome for people knowledge, well, keep up the good work fellows.

    myturtime.ru/page/47В 
    http://www.add1games.com/playnow/64.htmlВ 
    kanc4life.com.ua/index.php?links_exchange=yes&page=170&show_all=yesВ 
    forum.l2star.net/member.php?u=17186В 
    cfdom.ru/index.php?links_exchange=yes&page=224&show_all=yesВ 

  16. TommyMog

    Pretty section of content. I just stumbled upon your website and in accession capital to assert that I acquire actually enjoyed account your blog posts. Anyway I’ll be subscribing to your feeds and even I achievement you access consistently fast.
    http://bbs.heyshell.com/forum.php?mod=viewthread&tid=27925&extra=

  17. Experience vitality with viagra without doctor prescription. Elevate your intimate moments discreetly.

  18. Revitalize passion with generic viagra. Enhance your performance discreetly and confidently.

  19. Lhanefadia

    What’s up, yeah this paragraph is genuinely good and I have learned lot of things from it about blogging. thanks.

    aranzhirovki.ru/smf/index.php?PHPSESSID=j88uttsqnnv6mc97hrus9pfr90&topic=3478.0В 
    mynewsport.ru/page/3В 
    petcreche.com.br/fotos-e-videos/fotos/page/4/В 
    аржаники.рф/memberlist.php?sk=a&sd=a&first_char=r&start=200 
    web011.dmonster.kr/bbs/board.php?bo_table=b0501&wr_id=181555В 

  20. Lhanefadia

    Simply wish to say your article is as astounding. The clearness in your post is just spectacular and i could assume you are an expert on this subject. Fine with your permission allow me to grab your feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please keep up the gratifying work.

    pedlamrisk.com/page4.htmВ 
    http://www.leac-escrime.fr/edj-entrainement-des-jeunes-2020-2021/В 
    СЂСѓСЃР±РёР».СЂС„/forum/viewtopic.php?p=159224В 
    dom-postroj.ru/doma-iz-gazobetona/k-231В 
    textualheritage.org/en/the-materials-of-the-conference-el-manusctipt-2014/82.htmlВ 

  21. If some one wants expert view about blogging then i propose him/her to pay a visit this website, Keep up the good job.

  22. WilliamThype

    В наше время, когда аттестат становится началом успешной карьеры в любой сфере, многие стараются найти максимально быстрый и простой путь получения качественного образования. Наличие документа об образовании трудно переоценить. Ведь именно диплом открывает дверь перед каждым человеком, который желает начать трудовую деятельность или продолжить обучение в высшем учебном заведении.
    Мы предлагаем оперативно получить любой необходимый документ. Вы сможете приобрести аттестат нового или старого образца, и это становится выгодным решением для всех, кто не смог закончить обучение или потерял документ. Аттестаты выпускаются с особой тщательностью, вниманием ко всем деталям. В итоге вы получите полностью оригинальный документ.
    Преимущества подобного решения состоят не только в том, что вы максимально быстро получите аттестат. Весь процесс организовывается удобно, с нашей поддержкой. От выбора нужного образца документа до точного заполнения личной информации и доставки в любое место страны — все под абсолютным контролем опытных специалистов.
    Всем, кто хочет найти оперативный способ получения необходимого документа, наша компания предлагает выгодное решение. Приобрести аттестат – значит избежать длительного процесса обучения и не теряя времени перейти к достижению собственных целей: к поступлению в университет или к началу трудовой карьеры.

    https://vrvision.ru/vrchat-teper-dostupen-v-oculus-store/

  23. Делаем отличное предложение для вас сделать консультацию (аудит) по усилению продаж и прибыли в вашем бизнесе. Формат аудита: личная встреча или конференция по скайпу. Делая очевидные, но не сложные усилия, результат от ВАШЕГО коммерциала можно поднять в несколькио раз. В нашем запасе более 100 испытанных практических методологий повышения продаж и прибыли. В зависимости от вашего коммерциала подберем для вас наиболее лучшие и будем шаг за шагом претворять в жизнь.
    – interestbook.ru

  24. StephenOrere

    It’s remarkable in favor of me to have a site, which is beneficial for my know-how. thanks admin
    musey-uglich.ru

  25. I am really loving the theme/design of your web site. Do you ever run into any internet browser compatibility problems? A couple of my blog visitors have complained about my website not operating correctly in Explorer but looks great in Safari. Do you have any tips to help fix this issue?

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاوناکرێتەوە. خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *