دوو شه‌ممه‌ , ته‌مموز 22 2024

درۆی كەمیی سامان…

داهۆڵێك بۆ تێكدانی خێزان و كەمكردنەوەی ڕێژەی دانیشتوان

نووسینی: إحسان الفقیە
وەرگێڕانی: د.بێخاڵ ئەبوبەكر

ئەیلولی 1994، قاهیرەی پایتەختی میسر، سازدانی (كۆنگرەی دانیشتوان و گەشەپێدان)ی بەخۆیەوە بینی، كە یەكێكە لەو زنجیرە كۆنگرانەی لە جیهانی ئیسلامیدا گرێدراون و مۆركێكی جیهانیان هەیە. ئەم كۆنگرەیە چەمكی (خێزان)ی داڕشتەوەو ئەو چوارچێوەیەی كە شەریعەتی خوای گەورە بۆ خێزان پەسەندیدەكات، تێيپەڕاند.

بەرزبوونەوەی ڕێژەی دانیشتوان و گەشەپێدان

یەكێك لە مەترسیدارترین دۆز كە كۆنگرەی قاهیرە خستیە ڕوو، بەستنەوەی بەرزبوونەوەی ڕێژەی دانیشتوانی گۆی زەوییە بە هەژاریی و مەحاڵبوونی گەشەپێدان، و جەختكردنەوە لەسەر قەدەغەكردنی نەوە خستنەوە وەك تاكە ڕێگای هێنانەدی گەشەپێدان.
بەرمەبنای ئەم دیدە، كۆنگرەی قاهیرە ڕێگاچارەی بۆ كێشەی زۆربوونی دانیشتوان دیاریكرد، كە بریتین لە:
ڕۆشنبیریی سێكسیی و بەربەرەڵڵاكردنی سێكس بۆ هەرزەكاران، و پێشێلنەكردنی ئەم تایبەتمەندییانە لەلایەن خێزانەوە، و تێپەڕاندنی سنوری پێناسەی باوی خێزان تا پەیوەندییەكانی دەرەوەی پرۆسەی هاوسەرگیریی بگرێتەوە، لەوانەش هاوڕەگەزبازیی، و ڕێگەدان بە لەباربردن یان لەناوبردنی كۆرپەلەی نەخوازراو، و پێدانی مۆركی یاسایی و ئاساییبوونی ئەم مەسەلانەی كە دەبنە هۆی ڕێگریی لە نەوە خستنەوە.
نیگەرانیی وڵاتانی ڕۆژئاوا لە زۆربوونی دانیشتوانی جیهانی سێهەم، نوێ‌ نییە، بەڵكو لە سەدەی ڕابردوودا ولایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا بە هەڕەشەی سەر بەرژەوەندییەكانی هەژمار دەكرد، ئەوەتا بەڵگەنامەی ژمارە (200)ی هینری كیسنجەر لەساڵی 1974دا، بەناونیشانی “كاریگەرییەكانی زۆربوونی دانیشتوان لە جیهاندا، لەسەر ئاسایش و بەرژەوەندییە گرنگەكانی ولایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا لە ڕۆژهەڵاتدا”، لەم بەڵگەنامەیەدا، كیسنجەر داوای سەپاندنی سیاسەتی سنورداركردنی نەوە خستنەوە لە 13 وڵاتی جیهانی سێهەمدا دەكات، كە لە 90% ئەو وڵاتانە، وڵاتە ئیسلامییەكانن،
هەربۆیە، زیادەڕەویی نییە ئەگەر بڵێین كۆنگرەی قاهیرە ئەڵقەیەكە لە زنجیرەی كێبەركێی ژیاریی، و بە ئامانجگرتنی وڵاتانی جیهانی ئیسلامیی. تەنانەت ئەوروپاش لە بارێكی پڕ مەترسیدا دەژی سەبارەت بە پاشەكشەی دانیشتوانەكەی بەرامبەر هەڵكشانی ژمارەی دانیشتوان لە ناوچەی عەرەبیی و وڵاتانی ئیسلامیدا.

ئەفسانەی كەمیی یان نەبوونی سامان!

هەڵوێستی ڕۆژئاوا لە هەمبەر زۆربوونی دانیشتوانی وڵاتانی گەشەسەندوو و جیهانی سێهەم، كە زۆرینەی ڕەهایان موسڵمانن، لە تیۆریی “ئەخلاقیاتی بەلەمی ڕزگاربوون”ی زانای ئامارو زیندەوەرزانی ئەمریكی “جاریت هاردن”دا، بەرجەستە دەبێت. بیرۆكەی سەرەكیی ئەم تیۆرە باس لەوەدەكات هەنووكە هەسارەی زەوی، بەلەمی ڕزگاربوونە، كە خواردنی تەواوی بەشی هەمووان تێدا نییە، بۆیە لۆژیك ئەمەیە خواردن بۆ ئەوانە بێت كە زۆرترین چانسی ڕزگاربوونیان هەیە و نابێت بە هێنانی سەرنشینی نوێ‌، سەلامەتی سەرنشینانی بەلەمەكە بخرێتە مەترسییەوە.
ئەم تیۆرییە دەنگدانەوەیەكی بەرفراوانی لە ڕۆژئاوادا هەیە، لەم تیۆریەشەوە زاراوەی (ملیاری زێڕین) هەڵگۆزراوە، كە بریتیە لە كەمكردنەوەی دانیشتوانی سەرزەوی بۆ یەك ملیار كەس.
لە ڕاستیدا، بنەماكانی تیۆری (ئەخلاقیاتی بەلەمی ڕزگاربوون) لە ڕەهەندی بەهاو ئەخلاق خاڵییە ، سەرباری ئەمەش لە ڕاستییەوە دوورە و پشت بە بانگەشە چەواشەكارییەكانی پەیوەستكردنی برسێتی بە زۆربوونی نەوەخستنەوە دەبەستێتەوە، و تەنها بانگەشەیەكە كە لە سروشتی هەژمونگەریی ئیمپریالیزمی وڵاتانی ڕۆژئاوا سەرچاوەیگرتووە و وەك چەكێك بۆ زاڵبوون بەسەر گەلانی جیهانی سێهەمدا، بەكاردێت.
دیارترین بەڵگە لەسەر هەڵەی گرێدانی برسێتی بە نەوەخستنەوەوە، ئەوەیە كە لەكاتی داگیركاریی بەریتانیا بۆ هند، ڕوویدا. لە چلەكانی سەدەی ڕابردوودا، برسێتیەكی كوشندە ناوچەی بەنگالی هیندی گرتەوە، كە بووە هۆی لەناوچوونی ملیۆن و نیوێك مرۆڤ، كەچی لەوكاتەدا بە هەزاران تۆن برنج لە هندستانەوە بۆ بەریتانیای داگیركەر، دەنێردرا.
(فەرانسیس مورلابیە) ژنە توێژەری ئەمریكی بواری سیاسەتی خۆراك و دیموكراسیی، ئەفسانەی كەمیی سەرچاوەی هەڵتەكاند، بە ئامار و لێكۆڵینەوە سەلماندی كە گۆی زەوی، سامان و سەرچاوەی بەشی هەموو مرۆڤایەتی تێدایە.
بۆنمونە: رۆژانە زەوی نزیكەی كیلۆگرامێك دانەوێڵە بۆ هەموو مرۆڤێك بەرهەمدەهێنێت، واتە زیاتر لە سێ‌ هەزار تاوزە و پرۆتین بەردەستە، ئەمەش تەنها لە دانەوێڵە، جگە لە خۆراكەكانی دیكەی وەك سەوزە و میوەكان و گۆشت.
هەروەك بوونی پانتایی فراوان لەسەر هەسارەی زەوی كە هێشتا لە كشتوكاڵدا بەكارنەهێنراون، بەڵگەیەكی دیكەی درۆی بانگەشەی كەمیی سەرچاوەی خۆراكە، تەنانەت هەندێ‌ توێژینەوە ئاماژە بەوە دەدەن، كە تائێستاش مرۆڤ تەنها نیوەی زەوییە كشتوكاڵییەكانی سەرزەوی بەكارهێناوە. كێشەكە لە قۆرغكاریی و دەسەڵاتی كەمینە بەسەر سامان و سەرچاوەی زۆرینەدایە. مایەی سەرسوڕمان و گاڵتەجاڕییە كە لەساڵی 1973دا، 36 دەوڵەت لە هەژارترین دەوڵەتانی جیهان – كە لەلایەن نەتەوە یەكگرتووەكانەوە بە زیانمەندترین دەوڵەتان لە هەڵاوسانی نرخی خۆراكی جیهانی دادەنران- هەستان بە هەناردەكردنی كاڵای كشتوكاڵی بۆ ولایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا.

مرۆڤ سامانە، نەك ئاستەنگی گەشەپێدان

لەو ڕەخنانەی ڕووبەڕووی كۆنگرەی دانیشتوان دەبێتەوە، ئاماژەدانیەتی بەوەی زۆری وەچەخستنەوە لە جیهانی سێهەمدا بەهۆی نەزانییەوەیە، هەربۆیە هەڵسوڕێنەرانی كۆنگرە ڕایان وابوو كە دەبێت گەلانی جیهانی سێهەم سەبارەت بە مەترسیەكانی زۆریی منداڵخستنەوە و پەیوەندی بە نەبوونی گەشەپێدان هۆشیار بكرێنەوە. ئەمەش چەواشەكاریی و سەرلێتێكدانە، بەتایبەت كە زۆرینەی كۆمەڵگەكانی جیهان كۆمەڵگەی گوندنشینن، كە تیایدا خێزانەكان زۆری نەوەخستنەوە ئامانجیانە بۆئەوەی دەستی كار زۆربێت و لە كاروباری بژێویدا، هاوكاربن.
لێرەوە مرۆڤ سامانە نەك ئاستەنگ، بەهێزترین بەڵگەش بۆ ئەمە وڵاتی (چین)ە، كە لەگەڵ ئەوەی ڕێژەی دانیشتوانی گەیشتۆتە ملیارو نیوێك، ئابورییەكەی یەكێكە لە بەهێزترین ئابورییەكانی جیهان، ئەوەش بەهۆی وەبەرهێنان لە سامانی مرۆییدا.
هەروەها (یابان) لە پێشكەوتن و گەشەسەندن و بەهێزی ئابوریی و تەكنۆلۆژیدا نموونە و پێشەنگە، لەگەڵ ئەوەی نزیكەی 122 ملیۆن مرۆڤ لەسەر ڕووبەرێكی (378 كم2) دەژین، ئەمەش بەراورد بە ڕێژەی دانیشتوان ڕووبەرێكی بچوكە ، كەواتە كێشە لە زۆریی ژمارەی دانیشتواندا نییە، بەڵكو كێشە لە هەڵە وەبەرهێنانی توانای مرۆییدایە.

پوختە

ناوەرۆكی كۆنگرەی دانیشتوان و گەشەپێدان، ئەفسانەی كەمیی سامان دەكاتە داهۆڵێك بۆ تێكدانی بناغەی كۆمەڵگە موسڵمانەكان لەڕێگەی تێكدانی دامەزراوەی خێزانەوە، ئەمەش بە بڵاوكردنەوەی ڕێگاچارەی پڕچەواشەكاریی، كە زیان بە بناغەی ئەم یەكە كۆمەڵایەتییە گرنگە دەگەیەنێت.
سازدانی ئەم جۆرە كۆنگرانەش بەردەوام دەبێت لە دروستكردنی فشار لەسەر وڵاتانی جیهانی ئیسلامیی بۆ كاركردن لەسەر ڕێگاچارەكانی ئەوان و ئاساییكردنەوەی بیروڕاكان لای گەلانی جیهانی سێهەم، هەرچەندە دەنگی ناڕەزاییش بەرز ببێتەوە.

Check Also

زیرەکی دەستکرد و داهاتوو (شەترەنج)

بەشی سێیەم محمد ئاواتAlpha Go, Alpha Zero, Alpha Fold ئەم سێ مۆدێلەی سەرەوە لەلایەن کۆمپانیایی …

25 کۆمێنت

  1. This is a excellent blog, would you be involved in doing an interview about just how you designed it? If so e-mail me!bokep jepang

  2. Good job on this article! I really like how you presented your facts and how you made it interesting and easy to understand. Thank you.video porno

  3. Wow, that’s what I was searching for, what a data! present here at this weblog, thanks admin of this website.

  4. I must admit that your post is really interesting. I have spent a lot of my spare time reading your content. Thank you a lot!gksexdolls is the best shop

  5. Certainly with your thoughts here and that i love your blog! I’ve bookmarked it making sure that I can come back & read more in the foreseeable future.kontol kuda

  6. Glad to be one of the visitors on this awe inspiring web site : D.bokep viral

  7. Hi there to every body, it’s my first visit of this website; this website includes remarkable and in fact good data for readers.

  8. Pretty section of content. I just stumbled upon your blog and in accession capital to assert that I acquire in fact enjoyed account your blog posts. Any way I’ll be subscribing to your augment and even I achievement you access consistently fast.

  9. Hurrah! After all I got a weblog from where I can in fact get useful information regarding my study and knowledge.

  10. You are a very persuasive writer. I can see this in your article. You have a way of writing compelling information that sparks much interest.Taxi Bruxelles

  11. This piece of writing is truly a good one it helps new net viewers, who are wishing for blogging.

  12. The when I just read a blog, I’m hoping that this doesnt disappoint me approximately this one. Get real, Yes, it was my method to read, but When i thought youd have something interesting to state. All I hear is a number of whining about something that you could fix should you werent too busy trying to find attention.play free slots

  13. cheers for the actual article i have recently been on the lookout with regard to this kind of advice on the net for sum time right now so many thanksChatGPT prompts

  14. Hi there! I know this is kind of off-topic but I had to ask. Does building a well-established blog like yours take a massive amount work? I’m completely new to operating a blog but I do write in my diary on a daily basis. I’d like to start a blog so I can share my experience and views online. Please let me know if you have any suggestions or tips for new aspiring bloggers. Appreciate it!

  15. Great information, better still to find out your blog that has a great layout. Nicely doneOpenAI

  16. Hey there! I just wanted to ask if you ever have any problems with hackers? My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing a few months of hard work due to no backup. Do you have any solutions to protect against hackers?

  17. It’s really a nice and helpful piece of info. I’m glad that you just shared this helpful info with us. Please keep us informed like this. Thanks for sharing.ChatGPT Store

  18. Франшиза автомойки – это возможность стать частью успешной сети с готовым бизнес-планом и маркетинговой поддержкой на всех этапах работы.

  19. A person essentially help to make seriously articles I would state. This is the first time I frequented your website page and thus far? I surprised with the research you made to make this particular publish incredible. Fantastic job!OpenAI

  20. I’m happy I found this weblog, I couldnt uncover any data on this topic matter prior to. I also run a site and if you want to ever serious in a little bit of guest writing for me if feasible really feel free to let me know, i’m always look for people to examine out my site. Please stop by and leave a comment sometime!ChatGPT Store

  21. It’s really a nice and helpful piece of information. I’m glad that you simply shared this helpful info with us. Please stay us informed like this. Thanks for sharing.

  22. Do you mind if I quote a couple of your posts as long as I provide credit and sources back to your website? My blog is in the very same niche as yours and my visitors would genuinely benefit from a lot of the information you provide here. Please let me know if this okay with you. Thank you!ChatGPT

  23. I have been checking out a few of your stories and i must say nice stuff. I will surely bookmark your websiteChatGPT

  24. Hi there! This is kind of off topic but I need some advice from an established blog. Is it very hard to set up your own blog? I’m not very techincal but I can figure things out pretty quick. I’m thinking about setting up my own but I’m not sure where to start. Do you have any points or suggestions? Thank youBaby blanket embroidery

  25. Your content is valid and informative in my personal opinion. You have really done a lot of research on this topic. Thanks for sharing it.OpenAI

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاوناکرێتەوە. خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *