گوڵاڵه محەمەد ئەمین ، پڕۆفیسۆرى یاریده‌ده‌ر، پسپۆڕى به‌رهه‌مهێنانى میوه
هەنجیری وشککراو گەنجینەی خۆراکییە، پێکهاتەیەکی دەوڵەمەند بە ڕیشاڵ و کانزا و دژە ئۆکسێنەری تێدایە، کە چەندین سوودی تەندروستی پێشکەش بە جەستە دەکات.
لە کاتێکدا هەنجیری تازە ڕەنگە تەنها نزیکەی دوو هەفتە بمێنێتەوە پێش ئەوەی تێکبچێت، بەڵام هەنجیری وشککراو بە درێژایی ساڵ بەردەستە و بە شێوەیەکی گشتی تەمەنی مانەوە و هەڵگرتنى درێژترە.
هەنجیر میوەکە پێستێکی وەنەوشەیی یان سەوزی هەیە و چەندین تۆوی تێدایە. زۆربەی سوودە تەندروستییەکانی هەنجیر لە ماددە خۆراکییە دەوڵەمەندەکانییەوە سەرچاوە دەگرێت، لەوانەش ڕیشاڵ و دژە ئۆکسێنەر .
هەنجیری وشککراو لە بەسوودترین و سوودبەخشترین میوەکانە کە سروشت پێشکەشی دەکات. بەهۆی بەرزی ڕێژەی ڕیشاڵ و تایبەتمەندی دژە ئۆکسێنەر و پێکهاتەی دەوڵەمەندی ڤیتامین و کانزاکانیان چەندین سوودی تەندروستی دەبەخشن. هەنجیری وشککراو، کە سوودەکانی لە کۆئەندامی هەرسەوە درێژدەبێتەوە بۆ بەرگری، تەندروستی ئێسک تا جوانی پێست، سەرچاوەیەکی ڕاستەقینەی چاکبوونەوەن. زۆرێک لە شارستانیەتەکان بە درێژایی مێژوو بە میوەیەکی پیرۆز و خۆراکبەخشیان زانیوە و، هەنجیر کاتێک وشک دەکرێتەوە بەهای خۆراکی خۆی زیاتر دەپارێزێت. هەنجیری وشککراو دەوڵەمەندە بە کالیسیۆم و پۆتاسیۆم و مەگنیسیۆم و ئاسن و زینک و ڤیتامینەکانى ( ئەى , بى , سى )، هەروەها دژە ئۆکسێنەری بەهێزی تێدایە، پشتگیری لە دووبارە دروستبوونەوەی خانەکان دەکات.
بەهای خۆراکی هەنجیر
هەنجیر چەندین مادەی خۆراکی و ڤیتامین و کانزاکانی تێدایە کە گرنگن بۆ تەندروستی و خۆراکی لەش. بەهای خۆراکی هەنجیری تازە جیاوازە لە بەهای میوەی هەنجیری وشککراوە، چونکە میوەی هەنجیری وشککراو ڕێژەیەکی زیاتر لە هەندێک مادەی خۆراکی لەخۆدەگرێت بە بەراورد بە میوەی هەنجیری تازە. هەروەها کۆمەڵێک مادەی خۆراکی هەن کە بە ڕێژەیەکی زیاتر لە میوەی هەنجیری تازەدا هەن.
بۆ نموونە کالۆری هەنجیری وشککراو زیاترە لە هەنجیری تازە و، هەروەها هەنجیری وشککراو ڕێژەیەکی زیاتر لە شەکر و ڕیشاڵی خۆراکی و هەندێک جۆری ڤیتامین و کانزاکانی تێدایە. لەبەرامبەردا هەنجیری تازە ڕێژەیەکی زیاتر لە ڤیتامین سى و ڤیتامین ئەى و بێتا کارۆتین لەخۆدەگرێت.
سوودە تەندروستییەکانی هەنجیری وشککراو بريتين له :
- سیستەمی بەرگری بەهێز دەکات بە تایبەتمەندی دژە ئۆکسانی.
- بەرگری جەستە لە دژی نەخۆشیەکان زیاد دەکات و پاڵپشتییان دەکات.
- سەقامگیری پەستانی خوێن دابین دەکات .
- جوڵەی ڕیخۆڵە خێراتر دەکات و کێشەکانی هەرس وەکو قەبزی لەناو دەبات، ئەمەش بەهۆی ئەوەی ڕیشاڵی تواوەی تێدایە.
- سوودی هەیە لە دژی لەدەستدانی ئێسک، کە دەکرێت لە تەمەنی پیری و لە کاتی وەستانی سوڕی مانگانەدا ڕووبدات.
- هەستکردن بە تێری زیاد دەکات بەهۆی زۆری ڕیشاڵەکانیەوە و یارمەتی دابەزاندنی کێش دەدات.
- بەهۆی بوونی ڤیتامینەکانیەوە کە بەرپرسە لە بەرهەمهێنانی سیرۆتۆنین، میزاج باشتر دەکات.
- یارمەتی پاراستنی ئاستی شەکری خوێن بە جێگیری دەدات بەهۆی ڕێژەی ڤیتامین ئى.
- پاڵپشتی و پاراستنی تەندروستی ئێسکەکان دەکات بەهۆی ئەو تایبەتمەندییە بەهێزانەی کالیسیۆمی تێدایە.
- جۆرێک لە دژە ئۆکسانی تێدایە کە پێی دەوترێت فینۆل، کە یارمەتی کەمکردنەوەی ئەگەری تووشبوون بە نەخۆشییەکانی دڵ و جۆرە جیاوازەکانی شێرپەنجە دەدات.
- یارمەتی گەشەکردنی هێلکە دەدات لە ئافرەتان و ئەگەری دووگیانی زیاد دەکات.
- ڕیشاڵی ناو هەنجیر یارمەتی پاککردنەوەی کۆلیسترۆڵی زیادە دەدات لە کۆئەندامی هەرس و گواستنەوەی بۆ ڕیخۆڵەکان.
- هەنجیری وشککراو جۆرەها پێکهاتەی دژە ئۆکسێنەری تێدایە، کە یارمەتی بەرەنگاربوونەوەی ئەو زیانانە دەدات کە بەهۆی ڕادیکاڵە ئازادەکانەوە لە جەستەدا دروست دەبێت، بەمەش یارمەتیدەرە بۆ پاراستنی سیستەمی بەرگری تەندروست و، کەمکردنەوەی مەترسی تووشبوون بە نەخۆشییە درێژخایەنەکان.
14.دژە ئۆکسێنەر و مایکرۆخۆراکی تری تێدایە کە پاڵپشتی پێستی تەندروست و بەهێزی قژ دەکات.
ڕۆژانە چەند هەنجیری وشککراو بخورێت باشە؟
بەگشتی ڕۆژانە 2- 3 هەنجیری وشککراو بەسە. خواردنی بڕێکی زۆر لەوانەیە ببێتە هۆی بەرزبوونەوەی شەکری خوێن و، کێشەی هەرسکردن و زیادبوونی کێش. ئەو کەسانەی کە حاڵەتی تەندروستی هەستیاریان هەیە وەک نەخۆشی شەکرە، بەردی گورچیلە، یان کێشەی بەڕێوەبردنی کێشیان هەیە، ئامۆژگاری دەکرێن کە خواردنەکانیان سنووردار بکەن. هەروەها خواردنی هەنجیری وشککراو لەگەڵ ئاوی زۆر ڕەنگە یارمەتی هەرسکردن بدات.
باشترین کات بۆ خواردنی هەنجیری وشککراو چ کاتێکە؟
کاتێکی دیاریکراو و زانستی سەلمێنراو نییە بۆ خواردنی هەنجیری وشککراو، بەڵام باشترە لە هەندێک کاتدا بخورێت بەپێی ئامانجی تەندروستی :
بەیانیان (بە گەدەی بەتاڵ یان لەگەڵ نانی بەیانی): بە شێوەیەکی باو بەکاردێن بۆ دابینکردنی وزەی خێرا و، بەردەوام بە جەستە، یان بۆ باشترکردنی جوڵەی ڕیخۆڵە و نەهێشتنی قەبزی کاتێک لەگەڵ زەیتی زەیتون دەخورێت، وەک ئەوەی لە هەندێک کولتووردا باو بووە، هەرچەندە هیچ بەڵگەیەکی زانستی یەکلاکەرەوە نییە کە پشتگیری لە خواردنیان بکات بە تەنیا لەسەر گەدەی بەتاڵ .
پێش خەوتن: هەندێک جار باشترە لەگەڵ شیری گەرمدا بخورێت بۆ ئەوەی یارمەتیدەر بێت لە ئیسراحەت و پاڵپشتی هەرسکردن لە شەودا .
وەک خواردنێکی کەم: بەهۆی ئەوەی دەوڵەمەندن بە ڕیشاڵ و کانزاکانی وەک ئاسن و کالیسیۆم و پۆتاسیۆم، دەتوانرێت بە درێژایی ڕۆژ بە ڕێژەیەکی مامناوەند بخورێت بۆ ئەوەی هەست بە تێربوون بکەیت .
ڕێوشوێنی گرنگی خۆپارێزی:
- نەخۆشانی شەکرە: هەنجیری وشککراوە ڕێژەیەکی بەرزی شەکری سروشتی تێدایە، بۆیە پێویستە چاودێری بڕەکەی بکرێت بۆ ئەوەی شەکری خوێن بەرز نەبێتەوە .
- زۆر خواردنی ڕیشاڵ: زۆر خواردنی هەنجیری وشککراو ڕەنگە ببێتە هۆی تێکچوونی کۆئەندامی هەرس یان سکچوون بەهۆی زۆری ڕیشاڵەکانەوە .
