دوو شه‌ممه‌ , ته‌مموز 22 2024
Muslim pilgrims circle the Kaaba as they pray at the Grand Mosque, during the annual haj pilgrimage in the holy city of Mecca, Saudi Arabia July 12, 2022. REUTERS/Mohammed Salem

له‌ جه‌ماڵى (بَیْت)دا، جه‌لالى (رَبُّ الْبَیْت) جیلوه‌ ده‌كا نيگایه‌كى مه‌عنه‌وییانه‌ و تامه‌زرۆیانه‌، بۆ هه‌ندێ له‌ وێستگه‌كانى حه‌ج

مودریك عه‌لى عارف

یه‌كێك له‌ گرنگترین كۆڵه‌كه‌ و پایه‌كانى ئایینى پیرۆزى ئیسلام، بریتییه‌ له‌ (حه‌ج)كردن‌و زیاره‌ت و ته‌وافى (به‌یتى عه‌تیق)و ماڵى خواو ڕووگه‌ى یه‌كتاپه‌رستان، ئه‌مه‌ش وایكردووه‌ كه‌ وه‌رزى حه‌ج، یه‌كێك بێت له‌ خۆشه‌ویستترینى كاته‌كان له‌لاى خواى میهره‌بان، چونكه‌ به‌نده‌كانى به‌ دڵ به‌ره‌و لاى ئه‌و كه‌وتوونه‌ته‌ ڕێ، ماڵ و منداڵ و سه‌روه‌ت و سامانیان به‌جێ هێشتووه‌، به‌ڵكو سه‌روه‌ت و پاره‌یان خه‌رج كردووه‌ تا به‌و شوێنه‌ پیرۆزه‌ بگه‌ن و به‌ڵێنى به‌نده‌یى‌و ملكه‌چى بۆ خواى تاكه‌ په‌رستراو دووپات بكه‌نه‌وه‌، له‌وێ به‌نده‌ زۆرترین كڕنوش و سوجده‌ى ملكه‌چى و به‌ندایه‌تى بۆ خوا ده‌بات، له‌وێ زۆر به‌ كوڵ و به‌ دڵ له‌ خوا ده‌پاڕێته‌وه‌ و داواى یارمه‌تى و به‌هاناوه‌ هاتن له‌ خواى تاكه‌ فریادڕه‌س ده‌كات، له‌وێ ئاماده‌یى و حزوورى (قه‌لبى)و ناسكبوونه‌وه‌ى ڕۆح له‌ زۆربه‌ى په‌رستشه‌كاندا بوونى هه‌یه‌.
به‌ڵێ! حه‌ج وه‌ڵامدانه‌وه‌ى ده‌عوه‌تنامه‌ گرنگ و به‌چێژه‌كه‌ى خواى میهره‌بانه‌: [واذنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يأتُوكَ…] الحج27.
حه‌ج، سه‌فه‌رى جه‌سته‌ و دڵ و ڕۆحه‌ بۆ لاى خوداى خۆشه‌ویست، بۆ لاى خودایه‌ك كه‌ جه‌سته‌ و ڕۆحى به‌ مرۆڤ به‌خشى، ڕۆحێك كه‌ گه‌وره‌یى و ڕێز و فه‌زڵ و حورمه‌تێكى تایبه‌تى به‌ مرۆڤ به‌خشیوه‌.[ولقَدْ كَرَّمْنَا بَنِى ادَمَ وحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ والْبَحْڕ ورَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطیِّبَاتِ وفَضلْنَاهُمْ عَلى كَثیرٍ مِمَّنْ خَلقْنَا تَفْضیلاًٍ.] ألأِسْرا‌ء 70
حه‌ج، مه‌غزاى چه‌مكى (سه‌بر)و ئارامگرى و لێكگه‌یشتن به‌ مرۆڤه‌ حاجییه‌كان ده‌به‌خشێ، حه‌ج، ته‌واوكردنى (حوججه‌ت) و به‌ڵگه‌ و (بورهان)ه‌ به‌سه‌ر مرۆڤى بڕواداره‌وه‌، گه‌شت و سه‌فه‌رى پڕ له‌ وانه‌ و په‌ندى حه‌ج، وه‌ك سه‌فه‌رى قیامه‌ته‌، هه‌مووان به‌ ڕووتى و عوریانى و به‌ به‌رگێكى سپى وه‌ك كفنه‌وه‌، ده‌چنه‌ ئه‌و ساحه‌ى مه‌حشه‌رى ته‌واف و سه‌فا و مه‌روه‌ و مه‌ناسیك و وێستگه‌كانى دیكه‌ى ئه‌و فه‌ریزه‌ گه‌وره‌یه‌وه‌.
وه‌رزى حه‌ج، كۆى هه‌موو به‌ندایه‌تییه‌كانى تێدایه‌، ڕۆژوو، نوێژ، خێر و به‌خشین، ئیمساك و خۆگرتنه‌وه‌، دووپاتكردنه‌وه‌ى شه‌هاده‌ و به‌ڵێنى یه‌كتاپه‌رستى، یاد و زیكر و دوعا و پاڕانه‌وه‌ وهتد.
ئیحرام و پۆشینى به‌رگى سپى، وه‌ك یه‌كێك له‌ مه‌ناسیكه‌كانى حه‌ج، جۆرێكه‌ له‌ نیشادانى له‌دایكبوونه‌وه‌ى مرۆڤ به‌ پاكى، له‌وه‌ش زیاتر پۆشینى به‌رگى ئیحرام، نیشاندانى هه‌ستانه‌وه‌ى مرۆڤه‌ له‌ناو گۆڕدا له‌ ڕۆژى حه‌شر و زیندووبوونه‌وه‌دا به‌ كفنه‌وه‌، ئیحرام برایه‌تى و یه‌كسانیمان نیشان ده‌دات و له‌ناوبردنى جیاوازییه‌كانه‌، جیاوازى چینایه‌تى، ئیحرام سپى كردنه‌وه‌ى ماڵى دڵه‌، بۆ مێواندارى كردنى خواى میهره‌بان.
وتنه‌وه‌ى سرودى پڕ چێژى (لبَّیْكَ اللَّهُمَّ لبَّیْكَ…) یانى (لبَّیْكَ) بۆ خوا، به‌ڵێ بۆ بانگه‌وازه‌كه‌ى خوا، به‌ڵێ بۆ (ألۆحْدَانِیَّه‌)و یه‌كتاپه‌رستى، یانى (لبَّیْكَ) بۆ په‌یامه‌كه‌ى حه‌زره‌تى ئیبراهیمى بونیاتنه‌رى (به‌یت)و هه‌موو پێغه‌مبه‌ران و یه‌كتاپه‌رستان، سه‌لام و درودى خوا له‌ هه‌موویان.
پێویسته‌ مرۆڤ له‌كاتى ته‌وافكردندا، كاتێك كه‌ ده‌ست ده‌دات له‌ (حَجَرُ الأسْود)و به‌رده‌ ڕه‌شه‌كه‌ یان ده‌ستى ده‌خاته‌ سه‌ر، وا بهێنیته‌ پێش چاوى خۆى كه‌ ده‌ستى خستووه‌ته‌ نێو ده‌ستى عه‌زه‌مه‌تى خواى گه‌وره‌وه‌ و په‌یمانى به‌ندایه‌تى له‌گه‌ڵ نوێ ده‌كاته‌وه‌، ئه‌ڵبه‌ت به‌بێ (تَجْسِیم و تَشْبِیه) كردنى خوا.
وێستگه‌ى (ته‌واف) كردنیش، مانا و مه‌دلولى گه‌وره‌ و گرنگى خۆى هه‌یه‌، ته‌واف وه‌ك ئه‌وه‌ وایه‌ كه‌ به‌ده‌م ڕێ كردنه‌وه‌ نوێژ بكه‌یت، نوێژى كه‌سى موسافیر و ڕێبوار، چونكه‌ ڕوو له‌ قیبله‌ زیكر و دوعا ده‌كه‌یت و سرودى (لبَّیْكَ) ده‌ڵێیته‌وه‌.
ڕۆژێكیان لاى هاوڕێیه‌كى خۆشه‌ویستم دانیشتبووم، تابلۆیه‌ك له‌ ژووره‌كه‌یدا زۆر سه‌رنجى ڕاكێشام، كه‌ به‌ زمانى كه‌سێكى (حاجى)یه‌وه‌ تێكستى زۆر گرنگ و جوان نووسرابوو به‌ زمانى فارسى، ئه‌مه‌ واتاكه‌یه‌تى: (وتم به‌ كه‌عبه‌: تۆ له‌ خاكى و منیش له‌ خاكم، ئیدى بۆچى ده‌بێ من به‌ ده‌ورى تۆدا بسوڕێمه‌وه‌ و ته‌وافت بكه‌م؟! ده‌نگێك هات و ووتى: تۆ به‌ پێ هاتوویت، ده‌بێ بسوڕێیته‌وه‌ به‌ده‌ور مندا و ته‌وافم بكه‌یت، بڕۆ به‌ دڵ وه‌ره‌، تا من به‌ ده‌ورى تۆدا بسوڕێمه‌وه‌ و ته‌وافت بكه‌م!!) ئه‌م تێكسته‌ گرنگ و جوانه‌ ـ كه‌ نه‌ من و نه‌ هاوڕێكه‌شم نه‌مانزانى هى كێیه‌. ماناو مه‌دلولى زۆر قوڵى خۆى هه‌یه‌، له‌ فه‌لسه‌فه‌ى حه‌ج و زیاره‌تى كه‌عبه‌ تێمانده‌گه‌یه‌نێت، تێمانده‌گه‌یه‌نێت كه‌ ده‌بێ ئه‌وه‌ بزانین ئێمه‌ بۆ لاى (رَبُّ الْبَیْت) هاتووین و ده‌بێ چاكه‌ و جوانى و ده‌سه‌ڵاتى خوایانه‌ى ئه‌ومان له‌بیر بێت، نابێ كه‌عبه‌ و (به‌یت) خودى (رَبُّ الْبَیْت)مان بیر بباته‌وه‌، وه‌ك شاعیر (فروغى بسطامى) ده‌ڵێ:
گر شبى، در خانه‌ جانانه‌ مهمانت كنند
گول نعمت را مخور، مشغول صاحبخانه‌ باش.
واته‌: ئه‌گه‌ر شه‌وێك له‌ ماڵى خۆشه‌ویستدا مێواندارى و بانگهێشتت بكه‌ن، ئه‌وا فریو مه‌خۆ به‌ ناز و نیعمه‌ت و خواردن و خواردنه‌وه‌كان، سه‌رقاڵ مه‌به‌ به‌ دیكۆرى ماڵه‌كه‌ و شته‌ لاوه‌كییه‌كانه‌وه‌، به‌ڵكو سه‌رقاڵى خودى خاوه‌ن ماڵه‌كه‌ به‌، ته‌ماشاى ئه‌و بكه‌ و قسه‌ و ڕاز و نیازى له‌گه‌ڵ بكه‌.
پێویسته‌ له‌ كاتى ئه‌نجامدانى نوێژ له‌ (مه‌قامى ئیبراهیم)ى یه‌كتاپه‌رستدا، بته‌كانى ناو دڵت بشكێنى و له‌ناویان ببه‌ى، له‌ (ڕه‌مى جه‌مه‌رات)یشدا ڕه‌مى و به‌رده‌بارانى شه‌یتان و ختووره‌ و كرداره‌ شه‌یتانییه‌كان بكه‌ى، له‌ساته‌وه‌ختى (سه‌عى سه‌فا و مه‌روه‌)شدا، له‌ شه‌یتان و سیفه‌ت و گوفتار و ڕه‌فتارى شه‌یتانیانه‌ هه‌ڵبێیت و بچیت بۆ لاى خوا، بچیت بۆ چیاى (عه‌ره‌فات) كه‌ دیوه‌خان و مێوانخانه‌ى خوایه‌ بۆ مه‌راسیم و بۆنه‌یه‌كى زۆر گه‌وره‌، باسى ماڵئاواییه‌ له‌ دونیا و به‌جێگه‌یاندنى ئه‌ركى به‌رپرسیارێتى و په‌یامدارى، تا بزانین ئێمه‌ش په‌یامه‌كه‌ى خوامان گه‌یاندووه‌ و زات و جورئه‌تى ئه‌وه‌ ده‌كه‌ین بڵێین: (أَلا هَلْ بَلَّغْت؟ أللَّهُمَّ فَاشْهَدْ.)؟!
قوربانى كردن، یانى ئه‌وه‌ى كه‌: خوایه‌گیان! به‌ دڵ و به‌ گیان ئاماده‌م كه‌ نه‌ك ته‌نها ڕۆح و گیانى خۆم، به‌ڵكو ڕۆح و گیانى ئازیزترین كه‌سیشم ـ كه‌ خۆت پێت به‌خشیوین ـ بكه‌مه‌ قوربانى له‌ پێناوى تۆدا، چونكه‌ هه‌ندێ جار مرۆڤ حه‌ز ناكات هیچ كه‌سێك له‌ خۆى زیاتر بێت له‌ هیچ بوارێكدا، به‌ڵام حه‌ز ده‌كات و شانازى پێوه‌ ده‌كات كه‌ مناڵه‌كه‌ى له‌ خۆى زیاتر بێت، له‌وه‌ش زیاتر مناڵه‌كه‌ى له‌ خۆى زیاتر خۆش ده‌وێ، بۆیه‌ مرۆڤى حاجى ده‌بێ ئاماده‌گى ئه‌وه‌ى هه‌بێ كه‌ ئه‌و ئازیزترینه‌ ـ كه‌ مناڵه‌كه‌یه‌تى، بیبه‌خشێ و بیكاته‌ قوربانى له‌ پێناوى به‌ده‌ستهێنانى ڕه‌زامه‌ندى خوادا.
سه‌رتاشین و (حَلْق) و لابردنى قژ و مووى سه‌ریش، یانى قوربانیكردن و به‌خشینى جه‌ماڵ و جوانى خۆت له‌ پێناوى خوادا، چونكه‌ قژ و مووى سه‌ر، یه‌كێكه‌ له‌ دیارترین و جوانترین ڕه‌مزه‌كانى جوانى و جه‌ماڵى ژن و پیاو.
له‌ ڕوانگه‌ى ئه‌م تێڕوانینانه‌ى سه‌ره‌وه‌مان بۆ خودى فه‌ریزه‌ى حه‌ج و مه‌ناسیك و درووشمه‌كانى، پێویسته‌ مرۆڤى باوه‌ڕدار و ئه‌و كه‌سه‌ى كه‌ ده‌یه‌وێ بچێت بۆ حه‌ج و زیاره‌تى به‌یت و ڕه‌وزه‌، به‌ر له‌ ته‌وافى به‌یت، ده‌بێ ته‌وافى (رَبُّ الْبَیت) بكات، به‌ر له‌وه‌ى جه‌سته‌ى بچێ بۆ به‌یت و حه‌ج و ڕه‌وزه‌، ده‌بێ دڵ و ڕۆحى بڕوا، به‌ر له‌وه‌ى ڕووى ڕوخسارى بكاته‌ كه‌عبه‌، ده‌بێ ڕووى دڵى لێبكات.
وه‌ك ئه‌و پیاوه‌ به‌ته‌مه‌نه‌ خواناسه‌ى كه‌ ناوى (خاڵۆ موسته‌فاى خه‌رپانه‌یى)بوو، به‌ چاوى خۆم چه‌ند ساڵێك به‌سه‌ر یه‌كه‌وه‌ ده‌مبینى كه‌ له‌ مانگى (ذي الْحِجَّة)و له‌ نۆمینه‌ى حاجیاندا، به‌ به‌رگى سپى ئیحرامه‌وه‌ له‌ مزگه‌وتدا ته‌وافى ده‌كرد و سرووده‌ پڕ چێژه‌كه‌ى (لبَّیْكَ اللَّهُمَّ لبَّیْك)ى به‌ ده‌نگه‌ خۆش و زوڵاڵه‌كه‌ى ده‌ووته‌وه‌، له‌ تاقچه‌ى میحرابه‌كه‌شدا قورئانه‌كه‌ى ماچ ده‌كرد و به‌رده‌ ڕه‌شه‌كه‌ى ده‌هێنایه‌ پێش چاوى، بۆ نوێژى نیوه‌ڕۆش، هه‌ر به‌و هه‌سته‌ پاكه‌ و به‌ به‌رگى سپى ئیحرامه‌وه‌ و ـ بیلال ئاسا ـ به‌ ده‌نگێكى ناسك و خۆش بانگى (أَللهُ أَكْبَر)ى له‌ بڵندگۆكه‌وه‌ ده‌چڕى.
دواجار و به‌ بڕواى به‌نده‌، مرۆڤى باوه‌ڕدار بۆ ئه‌وه‌ى به‌م ڕۆح و نه‌فه‌سه‌وه‌ حه‌ج بكات و به‌م شێوه‌یه‌ چێژ له‌ ئه‌نجامدانى مه‌ناسیك و شه‌عیره‌كانى حه‌ج وه‌رگرێ، باش وایه‌ و به‌ڵكو تا ڕادده‌یه‌كى زۆر پێویسته‌، هه‌موو كه‌سێك به‌ر له‌ سه‌فه‌رى حه‌ج و زیاره‌تى به‌یت و كه‌عبه‌ و به‌جێهێنانى عه‌مره‌ى سوننه‌ت، لانى كه‌م كتێبێك له‌ سیره‌ و ژیاننامه‌ى پێغه‌مبه‌ر(د.خ)و هه‌روه‌ها ژیاننامه‌ى حه‌زره‌تى ئیبراهیم و ژیانى ئه‌سحاب و یاران بخوێنێته‌وه‌، بۆ ئه‌وه‌ى هه‌موو ڕووداو و دیمه‌ن و به‌سه‌رهات و مه‌به‌ست و وانه‌كانى ئه‌و بۆنه‌ گه‌وره‌یه‌ بێنه‌وه‌ پێش چاوى و باشتر چێژیان لێ ببات.


) دوایین فه‌رمایشتى پێغه‌مبه‌ر بوو(د.خ) له‌ وتار و خوتبه‌ى (حوججه‌تولویداع)دا.

Check Also

زیرەکی دەستکرد و داهاتوو (شەترەنج)

بەشی سێیەم محمد ئاواتAlpha Go, Alpha Zero, Alpha Fold ئەم سێ مۆدێلەی سەرەوە لەلایەن کۆمپانیایی …

60 کۆمێنت

  1. If you need that one thing extra, we’ve obtained gift
    hampers to enrich your flower buy.

  2. Water when the soil has almost dried out,
    and don’t let water accumulate within the leaves.

  3. Some lenders provide minimal rates as little as 2.49 p.c.

  4. If you accept a lender’s loan supply, they will carry out a hard credit score
    search.

  5. Credit card issuers look at your checking account stability and usually conduct a tough credit verify.

  6. I admire your delivery on time and exquisite
    flower.

  7. After the preparations, there could additionally be a
    feast.

  8. I don’t even understand how I stopped up here, however I assumed this post was good. I don’t recognize who you are however definitely you are going to a famous blogger in the event you are not already. Cheers!

  9. My buddy reported that he loved the gift.

  10. Officials have an “Oxford Strong” drop field for cards and letters in front of Township Hall at 300 Dunlap Rd.

  11. Than flowers will present for days until they hurry.

  12. I’d love some beautiful new pictures of my family.

  13. We are right here in the Philippines to deal with your order and deliver with our specific flower.

  14. And the flowers are lasting such a very long time.

  15. I pray that you just move closer to a speedy recovery.

  16. Start end-of-life planning at present to organize
    for something.

  17. But it might range depending on the lender and his necessities.

  18. As such, the fact that payday loans aren’t
    simply what the physician ordered can’t override all their
    advantages.

  19. Informative article, exactly what I needed.

  20. The flowers arrived the identical day I ordered.

  21. These are truly wonderful ideas in about blogging. You have touched some pleasant factors here. Any way keep up wrinting.

  22. My brother suggested I might like this blog. He was totally right. This post actually made my day. You cann’t imagine just how much time I had spent for this information! Thanks!

  23. Very quickly this website will be famous among all blogging viewers, due to it’s good posts

  24. A payday advance is discreet and confidential.

  25. What i do not realize is in fact how you’re not really a lot more well-appreciated than you may be right now. You are so intelligent. You understand therefore significantly in relation to this topic, produced me in my opinion consider it from numerous numerous angles. Its like men and women don’t seem to be fascinated unless it’s something to accomplish with Woman gaga! Your own stuffs nice. All the time maintain it up!

  26. Credit union personal loans offer a lower-cost various to cash
    advances but with lower borrowing amounts—usually
    round $250 or extra.

  27. Please search help from a monetary advisor if you need
    financial help.

  28. Greetings! Very helpful advice within this article! It is the little changes that make the biggest changes. Thanks for sharing!

  29. The bouquet was kindly delivered the identical day.

  30. The mere declaration on this regard, generally, is enough to
    make a dedication.

  31. You can get candy strawberry vegan birthday cake,
    pineapple vegan birthday cake, fruit vegan birthday cake, and forest vegan birthday cake,
    all at one portal, FlowerAura.

  32. Get your floral delivery from Crown Heights Florist.

  33. You could also be familiar with the idea of a cosigner if you have student loans.

  34. They have to use for the loan to manage the
    bills, but no lender agrees on their loan utility since they lack the income.

  35. Payday loans are easy and quick to get.

  36. “Автомойка самообслуживания под ключ” – оптимизированная, экологичная и прибыльная модель бизнеса. Вкладывайтесь в современные решения с нами!

  37. Gifting your family members is great fun.

  38. She stated the flowers are completely lovely.

  39. All the content on this web site is copyright protected and could be reproduced only by giving the due courtesy to ‘dailymirror.lk’ Copyright © 2004 Wijeya
    Newspapers Ltd.

  40. I will right away clutch your rss as I can not in finding your email subscription link or newsletter service. Do you have any? Please allow me understand so that I may just subscribe. Thanks.

  41. You’re planning your baby shower down to the
    tiniest element.

  42. When you’ve got adverse credit score strive payday loans.

  43. A mortgage with very bad credit and no checking account.

  44. Loans until Payday or as much as three months.

  45. From there, the most effective buds are chosen to turn out to be our delta-8 flower.

  46. Many funeral properties will deliver plants or flowers to the home of the bereaved after the memorial companies, if specified.

  47. Personal Loans’ online software is quick and
    straightforward.

  48. Many of one of the best lenders provide approval in minutes and
    funding in as few as one to a few enterprise days .

  49. Any credit verify shall be performed by the lender at a
    later stage within the loan approval process.

  50. 10. Thou shall pay bank card bills in full.

  51. We clearly state our interest rates and charges.

  52. All you want to do is order online and we’ll skilfully deal with the rest.

  53. Because of this, the interest rate on microloans is usually very excessive.

  54. Your loan will usually be due on your subsequent
    pay day.

  55. 247FastFunds, however, is not a party to the loan transaction.

  56. But there are signs the business is in retreat as an rising number of states have imposed price caps.

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاوناکرێتەوە. خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *