چوار شه‌ممه‌ , حوزه‌یران 19 2024

مەترسییەکانی پەلاماردانی خێزانی کورد

ئەبوبەکر کاروانى

پڕۆژەی ھەموارکردنی یاسای توندوتیژی خێزانی لە پەڕلەمانی کوردستان مشت و مڕێکی زۆری بەدوای خۆیدا ھێناوە. جارێکیتر بەشێ لەخودی یاساکەی خستۆتەوە ژێر پرسیار. منیش دەخوازم بەم چەند خاڵەی خوارەوە، ھەڵوێستی خۆم لەم ڕوەوەو دەربارەی مەترسییەکانی پەلاماردانی خێزانی کورد لەبەرگی دژایەتیکردنی توندوتیژیی خێزانیدا، کورتبکەمەوەو بخەمە ڕوو:

١- خێزانی کورد ژێرخان و بونیادی پاراستنی ناسنامەی کۆمەڵیایەتی و ئەخلاقیی وئایینی و نەتەوەیی گەلی کوردستانە. ھەروەھا دوا قەڵای بەرگریکیردنە لە بەیەکگرتوو مانەوەی کۆمەڵگە، لە سایەی ئەو ھەموو ناکۆکی ویەکتر ڕەتکردنەوەو نیمچە لێکھەڵوەشاوەییە سیاسیەی ،دەمێکە بۆتە مۆرکی سیاسەتی کوردی. ئەرکی مانەوەو بەرگری لە خۆکردنی کورد و گەلی کوردستانیش بە درێژایی مێژوو قورساییەکەی لەسەر خێزان و بنەماڵە کوردی وکوردستانییەکان بووە.

٢- بنەرەت ئەوەیە دین و ئەخلاق خێزان بەڕێوە بەرن و حوکمی ناوەوەی بکەن، نەك فقھ و یاسا. کاتی خۆی محمد خاتەمی، سەرۆک کۆماری خوێندەواری پێشووی ئێران، لێیان پرسی فقھ لە کوێی خێزانی ئێوەدایە؟ وەڵامێکی سەرنجڕاکێشی دایەوەو وتی: خێزانی ئێمە زۆر لەوە بەرزترە فقھ و قانون حوکمی بکەن، خێزانی ئێمە ئەخلاق حوکمی دەکات. لە ڕاستیشدا فقھ و قانون، حوکمی ڕووی دەرەوەی خێزان و دۆخی دروستبوونی کێشە و ھەڵوەشانەوەی خێزان دەکەن، نەك ناوەوەی. لێرەشەوە ھەر ھەوڵێك بۆ زیاد لە پێویست قەبەکردنی ڕۆڵی یاسا لە ژیانی خێزاندا وەك ئەوەی لە ھەندێ بڕگەی ئەم یاساو پڕۆژە ھەمووارەدا ھاتووە، ناچێتە خانەی بەرژەوەندی خێزان وئەوڕۆڵە دەرونی وپەروەردەیی وکۆمەڵایەتیەی پێویستە بیگێڕێت، بەتایبەتیش لەکۆمەڵگەیەکدا، کە ھێشتا دین و ئەخلاقی کۆمەڵایەتی تیایدا بەھێزبن، لەوسۆنگەوە کە قانوون ناتوانێت جێگەی ئەوان بگرێتەوە، ھەر ھەوڵێکی لەوجۆرەش کێشەو قەیرانەکان قوڵتر دەکاتەوە. جگەلەوە زیاد لەپێویست دەستخستنە ناوخێزان لەلایەن یاساو دادگاوە، لە ھەندێ ڕووەوە، یەکسانە بەجاڕدانی کۆتاییھاتنی خێزان وەك پانتاییەکی تایبەت وئامێزێ بۆ پشودان وھەستکردن بە مامەڵەی ئەخلاقی، کەلە ڕێزگرتن وقوربانیدان وبەدەمەوە ھاتنی ئەندامانی خێزان بۆ یەکتردا بەرجەستە دەبێت، چونکە داڕنینی خێزان لەم ڕەھەندە دەرونی وئەخلاقییەی ونیشاندانی پەیوەندی نێوان ئەندامەکانی وەك پەیوەندییەکی یاسایی مادیی بەرژەوەندیخوازانە، خێزان دەکات بە بەشێك لە پانتایی گشتی و لە زۆرێ لە تایمەتدی و ڕاز و خۆشەویستی وگەرم و گوڕی بەتاڵی دەکاتەوە. بوونی کێشە لەبەشێ لەخێزانەکانیشدا پرسیار ناخاتە سەر ڕۆڵ وبەھاکانی خێزان وەك دامەزراوەیەکی سروشتی وکۆمەڵایەتی، بەڵکو تیشك دەخاتە سەر ناکارایی وکێشەکانی ئەوبەشەی کۆمەڵگە. بەشێ لەکێشە خێزانییەکانیش سەرچاوەکەیان خێزان وبەھاکانی نیە، بەڵکو سەرچاوەی دەرەوەی خێزانییان ھەیەو خێزان لەونێوەندەدا قوربانی دەرەوەی خۆی وئەرک قورسبوونییەتی.

٣- بەش بە حاڵی خۆم، نکۆڵی لە بوونی چەندین کێشە لە ناوخێزان و لەوانەش کێشە لە پەیوەندی جنسی نێوان ژن و پیاو لەخێزانی کوردیدا ناکەم، بەڵکو ئەوەی پێی لەسەردادەگرم، خۆماڵی بوونی چارەسەرەکان وئەخلاقیبوونی پاڵنەرو ئامانجەکانە لەدەستبردن بۆ پرسەکانی تایبەت بەخێزان. سەبارەت بەکێشەی ناھەما ھەنگی جنسیش لەنێوان ژن وپیاودا، پێم وایە کێشەکە دوو سەرەیە وباسی ئەوە نیە وەك ئەنگڵز ئاماژەی پێکردووە پیاو بۆرژوازی بێت وژن پڕۆلیتاریا، واتە چۆن ژن تیایدا زەرەرمەندە وھەندێ جار باجی مەعنەوی دەدات، بەھەمان شێوە پیاویش زەرەرمەندە ودووچاری چەندین ئازاری دەروونی وبۆشایی سۆزداری دەبێت. بەڵام چارەسەری ئەم کێشە بەوە ناکرێت پیاو بخرێتە ژێر فشارەوەو تەنھا ژن بە قوربانی نیشان بدرێت و یاساو دادگا پەلکێش بکرێن بۆ سەر جێگەی خەوتن بەوجۆرەی لەیاساکەدا ھاتووە، بەڵکو بەوە دەبێت ژن و پیاو ھەر لە سەرەتاوە لەم ڕووەوە لە چوارچێوەی ئیسلام و زانستی نوێدا پەروەردەو ڕۆشنبیر بکرێن وفێر بکرێن چۆنا دەتوانن پێویستیە ھاوبەشەکانییان پڕکەنەوەو کار بۆ بەختەوەرکردنی یەکتر بکەن، ئەوەش بەم شێوازەی خوارەوە:

أ- ئەگەر کێشەو بۆشاییەکی یاسایی لە پێناسەو مەبەست لە ھاوسەرگیری لە نێوان دوو ڕەگەزەکەدا لەئارادایە، بەم جۆرە دابڕێژرێتەوە؛ ( ھاوسەریری گگرێبەستێکە لەنێوان دوو ەگەزەکە یاخود ژ پاو بە مەبەستی چێژبینینی ھاوبەشی جنسی لە یەکتر و بەچە خستنەوەو درێژەدان بە مرۆڤایەتی و فەراھەمکردنی کەش و ھەوایەکی ئارام و میھرەبان بۆ ژیانی خۆیان و منداڵەکانیان).

ب- بە یاساییکردنی بەشداربوون لە کۆرسێکی تایبەت بەپەروەردەی خێزانی کەبەشێکی گرنگی بۆ پەروەردەی جنسی تەرخانکرابێت بۆ دەستڕاگەیشتن بە گرێبەستی یاسایی ھاوسەرگیری لە دادگا. لەم ڕووەشەوەجگە لەزانستی نوێ، خودی ئیسلام و بەھاو ئامۆژگاری ودەقەکانی دەتوانن خزمەتێکی گەورەمان پێبکەن، چونکە جنسی نابەدڵ کێشەیەکی ئیسلامیشەو قسەی تایبەت بەخۆشی لەسەر کردووە.

لەم چوارچێوەشدا چەندین دەق و ڕێسای ئیسلامیمان ھەن، لەوانەش:

*نابێت پەیوەندی جنسی دژ بە خۆشەویستی و میھرەبانی ھاوسەری بێت، بەوجۆرەی قورئان دیاریکردووە. بەحوکمی ئەوەی مەوەدەو ڕەحمەت، وەك دوو بەھاو مەبەست لەژیانی خێزانی نێوان ژن وپیاو، حوکمی کۆی پەیوەندییە خێزانییەکان و لەوانەش پەیوەندی جنسی دەکەن.

*فەرموودەی پێغەمبەر(د.خ) کە قەدەغەی دەکات پیاو ئازاری ھاوسەرەکەی بدات و دوای ئەوە داوای پەیوەندی جنسی لێبکات. ھەروەھا نەھی کردووە لەوەی پیاو پێش ھەندێ پێشەکی و سازاندنی کەش و ھەوای دەرونی و بایۆلۆژی بۆژن، جنس لەگەڵ ھاوسەرەکەیدا بکات. ئەم پرسەشی ئەوەندە بە توندی گرتووە جنسێکردنی بێ پێشەکی لەلایەن پیاوەوە، بە جنسکردنی گوێدرێژ چواندووە.

٤- بەشێ لەیاساو پڕۆژەی ھەمووارەکە بەرمەبنای دیدێکی تاکگەرایی سەرمایەدارانەی خۆپەرست، بەتایبەتیش لە ڕوانگەی ئافرەتەوە، داڕێژراوون نەك خێزان و بەرژەوەندییەکانی! بە واتایەکی تر، پڕۆژە ھەمووارەکە خێزان وەك دامەزراوەو کۆیەکی ھاوبەشی ماددی و مەعنەوی سەیر ناکات، بەڵکو وەك کۆمەڵێ تاك دەڕوانێتە ئەندامەکانی. بەحوکمی ئەوەی پاراستن و تۆکمەیی و بەختیاریی خێزان تیایدا مەبەست نیە، بەڵکو وەك تاکی خاوەن ماف و بەرژەوەندی تایبەت سەیری ئەندامەکانی دەکات لەسەر حسابی ژیانە ھاوبەشە خێزانییەکەیان! لەکاتێکدا دەبێت ھاوسەنگی لەنێوان تاکبوون وئەنداێی خێزان وکۆمەڵگەدا بکات. پەیوەندی نێوان ژن و پیاو و ئەندامانی خێزان لە چەندین ڕووەوە دەکات بە پەیوەندییەکی یاسایی وشك و بێ گیا!. ئەمەش خۆگونجاندنێکی بێ ئاسۆو ناسروشتیە لەگەڵ ڕەوتێکی جیھانی بۆ لێدانی خێزان و بەھاکانی بۆ سنوری شێواندن و ھەڵوەشاندنەوەی! کێشە کەش سەبارەت بە ئێمە لەوێدا قوڵتر دەبێتەوە، کە ئەمەی ئێستا لەدەستدەدەین بێ ئەوەی ئەو ئەندازە ڕێکخستنە قانونییەش بەدەست بێنین کە لە خۆرئاوادا کاروباری خێزان ڕێکدەخات، بەدەر لەوەی ئەو ڕێکخستنە لە وێندەرێش لە ھەندێ بواردا ڕەمزی قەیرانێکی ڕاستەقینەی ڕۆحی و ئەخلاقییە وخەڵکە عاقڵمەندەکە لەگەڵیدا نیەو ھەست بەمەترسییەکانی دەکات.

بە کورتی، ھەر یاسایەك بچێتە خزمەت لاوازکردنی خێزان و بەھاکانی، جگە لەوەی دژ بە ناسنامەی ئایینی و کۆمەڵایەتی گەلی ئێمەیە، بە زیانی ئەندامانی خێزان و بەرژەوەنییە ڕۆحی و دەرونی و ئەخلاقییەکانیان و مەسەلە نەتەوەییەکەو سەقامگیری سیاسی و کۆمەڵایەتی تەواو دەبێت. بە گوزارشتی فەرموودەیەکیش, دەبینە حەسرەتمەندترین کۆمەڵگەو گەل و نەتەوە بەحوکمی ئەوەی دەستبەرداری ناسنامەی دینی و نەتەوەیی و ئەخلاقی و بەرژەوەندییەکانی خۆمان دەبین، لە پێناو بەھاو بەرژەوەندی ئەوانی دیدا, چونکە ئاسان نیە بسەلمێنرێت بەرژەوەندی ئێمە لە لاوازکردنی خێزان و بەھاکانیدایە.

Check Also

4ی حوزەیران و بارودۆخی منداڵان وەک قوربانی جەنگ

بەیان نوریئەمڕۆ 4ی6 رۆژی منداڵانی بێتاوانی قوربانیی جەنگە دوژمنكارییەكانە، كە نەتەوە یەكگرتووەكان لە 19ی ئابی …

31 کۆمێنت

  1. I’m not sure why but this website is loading incredibly slow for me. Is anyone else having this issue or is it a problem on my end? I’ll check back later and see if the problem still exists.

  2. Dichaeltal

    Attractive section of content. I simply stumbled upon your website and in accession capital to assert that I acquire actually enjoyed account your blog posts. Any way I will be subscribing on your feeds and even I success you access persistently quickly.
    @@G@@
    https://mir-devil.ru/news/2022-11-29-144

  3. EarnestVom

    Hi there! Do you know if they make any plugins to safeguard against hackers? I’m kinda paranoid about losing everything I’ve worked hard on. Any tips?

    zainexxtechno.com/slot-poseidons-risingВ 
    tca-su.com/c_feedback/index.asp?page=5В 
    janews.com.au/modules/newbb/viewtopic.php?topic_id=6875&forum=12&post_id=6875В 
    http://www.healing-arts-nw.com/recovery-from-motor-vehicle-accidents/В 
    ie-search.com/%C3%BCber-uns/В 

  4. Lewissmive

    Since the admin of this website is working, no uncertainty very shortly it will be well-known, due to its feature contents.

    forum.analysisclub.ru/index.php/topic,171620.0.html?PHPSESSID=be9d29ff90e59b2f12dbf03eb3ada3ecВ 
    xianz.com/index.php?mode=messages&act=compose&rec_id=47561В 
    ipoboard.ru/index.html#!/IPOboardВ 
    http://www.suicide-forum.com/member.php?12290-sonnick84&tab=visitor_messaging&page=1В 
    jeepgarage.ru/forum/topic.php?forum=24&topic=633В 

  5. Ismaeladent

    What’s up i am kavin, its my first occasion to commenting anywhere, when i read this post i thought i could also make comment due to this sensible post.

    mdoucrr-ds28.ru/kalendar-meropriyatijВ 
    kupidon-pskov.ru/В 
    americanautotitleloan.com/lake-wylie-sc-title-loansВ 
    goodgame.ru/user/1629660В 
    pdtplanilla.com/la-nueva-normalidad-y-la-gestion-de-recursos-humanos/В 

  6. Shanefadia

    I’m not sure why but this site is loading very slow for me. Is anyone else having this issue or is it a problem on my end? I’ll check back later on and see if the problem still exists.

    http://www.saluttunisia.com/jomsocial/groups/viewbulletin/143-za-skolko-mozhno-zakazat-diplom-vuza-sejchas.html?groupid=101В 
    topbestessays.com/В 
    lunarys.com.br/blog/suplemento-alimentar-hair-supplyВ 
    forum.trackbase.net/members/21965-sonnick84?vmid=2440В 
    topstavka.ru/action?page=2В 

  7. Dichaeltal

    Hi there, all is going fine here and ofcourse every one is sharing data, that’s genuinely excellent, keep up writing.

    officesetupc.com/blog/get-the-latest-features-in-office/В 
    muscle-bg.com/component/content/article/399-kolko-nasiteni-maznini-trqbva-da-qdem.htmlВ 
    sanatoriy-yuscki18.ru/pacient/reviews.php?strIMessage=%D1%EF%E0%F1%E8%E1%EE+%C2%E0%EC+%E7%E0+%EE%F2%E7%FB%E2%21&PAGEN_1=11В 
    social.acadri.org/read-blog/8219_where-can-i-buy-a-diploma-or-certificate-at-a-bargain-price.htmlВ 
    1001cruise.ru/carnival-cruises/114-news/762-liner-royal-princess-will-be-released-in-the-first-flight.htmlВ 

  8. Shanefadia

    What’s up everyone, it’s my first pay a visit at this site, and piece of writing is actually fruitful for me, keep up posting these articles.

    http://www.tenku.eu/pl/wpisy/nowa-porcja-onigiri?page=59В 
    jingji.8193.tw/product/product.php?id=162&page=В 
    tudiencongnghe.com/author/binguyenth/В 
    forum.pokexgames.pl/member.php?action=profile&uid=45672В 
    ivyfoods.co.uk/product/?category=Non+Basmati+rice&product=Sona+Masoori++RiceВ 

  9. Hi everybody, here every one is sharing such familiarity, so it’s nice to read this weblog, and I used to pay a visit this website every day.

  10. FobertArony

    This is my first time go to see at here and i am truly pleassant to read everthing at single place.

    kzgbi-2.ru/forums.php?m=posts&id=6901В 
    http://www.phonotope.net/topics/archives/000052.htmlВ 
    calltraxplus.com/call-tracking-softwareВ 
    pepycambodia.org/_404.htmlВ 
    catsandsquirrels.com/tag/squelfie/В 

  11. SOLanefadia

    http://nemspb.ru

  12. Shanefadia

    This info is priceless. When can I find out more?

    eurodelo.ru/kak-kupit-diplom-bez-lishnih-hlopotВ 
    triumph-flowers.ru/bukety-nevesty/yarkij-buket-nevesty/В 
    http://www.autodijagnostika.biz/carforum/showthread.php?1865-Launch-Diagun-2&p=47411&viewfull=1В 
    scientistsufo.ru/page/14В 
    kolybel-ekb.ru/index.php?objectid=87&theme=allobjects-notagsВ 

  13. TommyMog

    Do you have any video of that? I’d love to find out more details.
    http://sdm-servis.ru/component/fireboard/?func=view&catid=2&id=71292#71292

  14. WilliamThype

    Сегодня, когда аттестат является началом успешной карьеры в любом направлении, многие стараются найти максимально простой путь получения качественного образования. Необходимость наличия официального документа об образовании переоценить невозможно. Ведь именно он открывает двери перед людьми, стремящимися вступить в сообщество профессионалов или продолжить обучение в университете.
    Мы предлагаем быстро получить этот важный документ. Вы можете приобрести аттестат старого или нового образца, что является выгодным решением для человека, который не смог завершить образование или утратил документ. Любой аттестат изготавливается с особой аккуратностью, вниманием к мельчайшим элементам. На выходе вы сможете получить документ, полностью соответствующий оригиналу.
    Преимущество подобного подхода состоит не только в том, что можно оперативно получить свой аттестат. Весь процесс организовывается комфортно, с нашей поддержкой. Начав от выбора требуемого образца документа до консультации по заполнению личной информации и доставки по России — все под абсолютным контролем квалифицированных специалистов.
    Для всех, кто пытается найти оперативный способ получить требуемый документ, наша услуга предлагает выгодное решение. Заказать аттестат – это значит избежать долгого процесса обучения и не теряя времени переходить к важным целям: к поступлению в университет или к началу успешной карьеры.

    https://clients1.google.com/url?sa=t&url=http://aurus-diploms.com

  15. Lewissmive

    Hi Dear, are you in fact visiting this site on a regular basis, if so then you will definitely take nice knowledge.

    http://www.nexbaton.cn/index.php/article/index/id/25/cid/18В 
    эвакуатор-срочно-недорого.рф/ 
    n-seo.ru/verstka-shablonov-na-joomla.html/index.htmlВ 
    russiafreedom.ru/question/titan-s-teplakom/В 
    kinogonews.ru/page/5В 

  16. The other day, while I was at work, my sister stole my iphone and tested to see if it can survive a 40 foot drop, just so she can be a youtube sensation. My iPad is now broken and she has 83 views. I know this is entirely off topic but I had to share it with someone!

  17. WilliamThype

    В нашем обществе, где аттестат – это начало удачной карьеры в любой отрасли, многие пытаются найти максимально быстрый путь получения качественного образования. Факт наличия официального документа сложно переоценить. Ведь именно он открывает двери перед любым человеком, который стремится вступить в профессиональное сообщество или учиться в высшем учебном заведении.
    В данном контексте наша компания предлагает быстро получить этот важный документ. Вы сможете купить аттестат нового или старого образца, и это становится отличным решением для человека, который не смог завершить образование, потерял документ или желает исправить плохие оценки. Любой аттестат изготавливается аккуратно, с особым вниманием ко всем элементам, чтобы в итоге получился документ, полностью соответствующий оригиналу.
    Преимущества такого подхода состоят не только в том, что вы быстро получите свой аттестат. Весь процесс организовывается просто и легко, с профессиональной поддержкой. Начиная от выбора нужного образца до правильного заполнения персональных данных и доставки по России — все будет находиться под абсолютным контролем квалифицированных мастеров.
    Для всех, кто пытается найти быстрый и простой способ получения необходимого документа, наша компания предлагает выгодное решение. Заказать аттестат – значит избежать продолжительного процесса обучения и сразу переходить к достижению собственных целей: к поступлению в ВУЗ или к началу успешной карьеры.

    https://clients2.google.com/url?q=http://aurus-diploms.com

  18. SDichaeltal

    На сегодняшний день, когда диплом – это начало отличной карьеры в любой отрасли, многие ищут максимально быстрый путь получения образования. Важность наличия официального документа об образовании сложно переоценить. Ведь диплом открывает дверь перед всеми, кто желает начать профессиональную деятельность или продолжить обучение в любом ВУЗе.
    В данном контексте наша компания предлагает оперативно получить этот важный документ. Вы можете приобрести диплом, и это является отличным решением для всех, кто не смог закончить образование, потерял документ или хочет исправить свои оценки. Каждый диплом изготавливается с особой тщательностью, вниманием к мельчайшим деталям. В итоге вы получите продукт, 100% соответствующий оригиналу.
    Преимущества этого решения заключаются не только в том, что можно оперативно получить диплом. Процесс организован удобно, с профессиональной поддержкой. От выбора подходящего образца документа до точного заполнения личной информации и доставки в любой регион страны — все под абсолютным контролем наших специалистов.
    Для всех, кто пытается найти быстрый и простой способ получения требуемого документа, наша компания может предложить выгодное решение. Купить диплом – это значит избежать долгого обучения и сразу переходить к своим целям: к поступлению в университет или к началу удачной карьеры.
    seoyour.ru

  19. I love reading through a post that will make people think. Also, thank you for allowing for me to comment!

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاوناکرێتەوە. خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *