شادان عوسمان
مرۆڤ لەم دونیا پان و بەرینەدا کاتێک بە وردی بیر لەم ژیانە دەکاتەوە درکی پێدەکات، دەگاتە ئەو ڕاستییەی کە خۆی مەخلوقە؛ مەخلوقیش هەموو تواناکانی سنوردارن.
ئەو کاتەی مرۆڤ لەم هاوکێشەیە تێدەگات ــ هاوکێشەی خالق و مەخلوق ــ زۆر شت لە ژیاندا بۆی ئاسانتر دەبن.
چونکە دەزانێت بۆ تەواوکردنی وێنەی ژیان، پێویستی بە بوونی خالقێک هەیە؛ خالقێک کە بتوانێت پشت و پەنای بێت و هەمیشە بگەڕێتەوە بۆی.
قورئان ئەم ڕاستییەمان بۆ ڕوون دەکاتەوە و دەفەرمووێت:
﴿يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ﴾ (فاطر: 15)
واتە: ئەی خەڵکینە ئێوە هەمووتان محتاجی خودان.
کاتێک مرۆڤ ئەوە تێدەگات کە چەندە محتاجی خالقەکەیەتی، باش دەزانێت کە سروشتی مەخلوق بریتییە لە:
محتاجی، هەژاری، کەمی، لاوازی.
بۆ پڕکردنەوەی ئەم کەموکورتیانەی، پێویستە خالقێک هەبێت بە توانای تەواو.
ئەم تێگەیشتنە ڕوانینمان بۆ ژیان دەگۆڕێت.
مرۆڤ وەک بوونەوەرێک، هەردوو جۆر پێویستی هەیە:
پێویستی جەستەیی و پێویستی ڕوحی.
پێویستییە جەستەییەکان وەک:
خواردن، هەوا، خەوتن، ئارامی و هاوسەرگیری… تا دواتر.
هەروەها مرۆڤ پێویستییەکی قووڵی ڕوحی هەیە کە ئونس بە خودایە؛(انس بالله)، ئەو هەستە ئارامەی کە تەنها بە ناسینی خالق و، پەیوەندی لەگەڵ ئەودا پڕدەکرێتەوە.
بۆیە ناتوانرێت هیچ بەشێک لە جەستە و ڕوح پشتگوێ بخرێت.
هەروەک جەستە پێویستی بە خواردن هەیە، ڕوحیش پێویستی بە نزیکی خودا هەیە. قورئانیش ئەم وێنەیەمان بۆ پیشان دەدات؛ کاتێک موسا (علیه السلام) لە بیاباندا ئاگری بینی و وتی: «إِنِّي آنَسْتُ نَارًا».
واتە: من ئاگرێکم بینی کە دڵم ئارام بوو بە بینینی.
ئەم ئایەتە ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە مرۆڤ بە سروشتدا بەدوای ئونس و ئارامی دەگەڕێت. کەواتە مرۆڤ مەخلوقێکی محتاجە، هەردوو لایەنی جەستە و ڕوحی.
هەر شتێک کاریگەری لەسەر جەستە هەبێت، کاریگەری لەسەر ڕوحیش دەبێت؛
بە پێچەوانەشەوە هەمان شت ڕاستە.
بوونی خودا لە ژیانماندا تەنها بیرۆکەیەکی فەلسەفی نییە،
بەڵکو پێویستییەکی ڕوحییە. خوای گەورە دەفەرمووێت:
﴿أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ﴾(الرعد: 28)
لەبەر ئەوەی کاتێک مرۆڤ تووشی ناخۆشی و نارەحەتی دەبێت،
بە خێرایی دەگەڕێتەوە بۆ لای خالقەکەی؛
چونکە دەزانێت کە وەک مەخلوقێک، ناتوانێت تەنها پشت بە توانای سنورداری خۆی ببەستێت.
بەڵکو پشت دەبەستێت بە کەمال و توانای بئ سنوری خالقەکەی بۆ ڕون دەبیتەوە بئ ئەو هیج نیە و، هەر ئەو لە عەدەمەو هیناویتە بون، هەر ئەزاتە هەمو ژیانی دونیای بۆ دابین دەکات هەروەک پێغەمبەر ﷺ دەفەرمووێت:
«لو أنكم توكلتم على الله حق توكله لرزقكم كما يرزق الطير»(رواه الترمذي)
واتە:ئەگەر بە ڕاستی پشتتان بە خوا ببەستایە، رزقتان دەدات وەک چۆن رزقی باڵندەکان دەدات.
