پێنج شه‌ممه‌ , حوزه‌یران 20 2024

كاركردنی ژنان لە ڕوانگەی ئیسلامەوە

د. ئاراس محەمەد سالح،
كار و كردەوەی چاك، فەلسەفەی دروستكردنی مرۆڤە بەبێ جیاوازی ڕەگەزی، هەردوو ڕەگەزی نێر و مێ وەك یەك فەرمان پێكراون كاری چاك ئەنجامبدەن، كردەوە چاكەكان هەندێكیان پەیوەندی تاكەكەسین لە نێوان خواو بەندەكانیدا وەك پەرستشەكان، ئەوە هەموو موسڵمانێك واجبە لەسەری ئەنجامیان بدات، بەشی دووەمی كردەوە چاكەكان بۆ سودی گشتیەو ئەركی هەموو موسڵمانێكە ئەنجامیان بدات، وەك دادگەری و دژایەتی ستەم و ئاوەدانكردنەوەی سەرزەوی و بڵاوكردنەوەی ئاكارو ڕەوشتی چاكەخوازی، هیچ یەكێك لەم كارانە تایبەت نین تەنها بە یەك ڕەگەزەوەو ئەو جیاكاریانە نەكراوەو هەموو موسڵمانێك دەبێت ئەنجامیان بدات و كەمتەرخەمی نەكات لە ئاستیاندا.
لە ئەنجامدانی كاری چاكەدا باس لە ڕەگەزی مرۆڤ نەكراوە، بەڵكو ئەوەی قورئان جەختی لێدەكاتەوە ئەنجامدانی كاری چاكە، مەرجی پاداشتی ڕۆژی دوایی تەنها ئیمانە، بەڵام لە دنیادا هەموو كەس پاداشتی كارە چاكەكانی وەردەگرێت، قورئانی پیرۆز دەفەموێت: (من عمل صالحا من ذكر او انثی وهو مؤمن فلنحیینه حیاة طیبە ولنجزینهم اجرهم باحسن ماكانوا یعملون)، النحل: 97. واتە: هەر كەسێك كارێكی چاك بكات لە پیاوان و ژنان، ئەو كەسە بڕوادار بێت، ئێمە ژیانێكی شایستەی پێدەبەخشین، هەروەها پاداشتی ئەدەینەوە بە باشتر لەوەی كردوویەتی.
ئەوەی تێبینی دەكرێت لەباسی كاری چاكەدا هیچ ڕەگەزێك زیادەی بەسەر ئەوەی تردا نیە، هەردوو ڕەگەز وەك یەك دەبێت كاری چاكە ئەنجام بدەن، پاداشتیشیان وەكو یەكە و هیچ زیادەو تایبەتمەندێتییەك نیە بۆ لایەك، هەروەها تەنها ڕەگەزێك داوای لێنەكراوە بۆ كاری باش ئەوی تر سەیركەربێت، بەڵكو هەردوو ڕەگەز یەكسانن لە گوتارە قورئانیەكەدا.
بوونی هەردوو ڕەگەزی نێر و مێ لە مرۆڤ و هەموو دروستكراوەكانی تری خوای گەورەدا بۆ دژایەتی یەكتری، یان هاوڵاتی و ڕەگەزی پلە یەك و پلە دوو نیە، بەڵكو بوونێكی تەواوكارییە، بۆ ئەوەی ژیان و ژیار بەردەوام بێت خوای گەورە هەردوو ڕەگەزی نێرو مێ دروستكردووە، ئەگەر هەردولاش یەك كار و تایبەتمەندیان هەبوایە هیچ حیكمەتێك لە بوونی دوو ڕەگەزدا نەدەبوو، بەڵكو دەبێت تایبەتمەندی و توانا و خواست و بۆچوونی جیاوازیان هەبێت، لەدەرەوەی زۆر لە خۆكردن و خۆخەڵەتاندن و موجامەلەی ئەو واقیعەی هەیە، توانا و حەز و خواست و خولیای پیاو و ژن جیاوازن، ئەوەندەی پیاوان بۆ كارە قورسەكانی وەك بەردكاری و حەماڵی و بیناسازی گونجاوە ڕەنگە ئەو كارانە بۆ خانمان زۆر قورس بێت ئەگەر نەڵێین گونجاو نیە، لە هەمانكاتدا ئەوەندەی خانمان گونجاون بۆ بوارەكانی پەروەردە و بوارەكانی تەندروستی و دەستڕەنگینی لە ماڵ و هونەری نەخشاندندا ڕەنگە پیاوان لەو بوارانەدا ئەوەندەی خانمان پشوو درێژ و بە حەوسەڵەو داهێنەر نەبن.
كاركردنی ژنان لە هەموو بوارە گشتیەكاندا هیچ ڕێگریەكی نیە لە ڕوانگەی ئیسلامەوە، بەڵام دەبێت بەپێی ڕێنومایی و بنەماكانی ئیسلام بێت، ئیسلام هەموو موسڵمانێك هاندەدات كاری چاك بكات وڵات ئاوەدان بكاتەوەو لە دنیادا ژیانێكی شایستەو لە قیامەتیشدا پاداشتی كارەكەی وەردەگرێت، ژنان دەتوانن لە هەموو بوارەكاندا كاری چاك بكەن تواناكانیان بخەنەكار بۆ ئەوەی وڵاتەكەیان پێشبخەن و ژیانێكی باشتر دەستەبەر بكەن، ئەوانیش وەك پیاوان داوایان لێكراوە كار بكەن.
لە ئیسلامدا ژنان دەتوانن لە هەموو بوارەكاندا ڕۆڵی خۆیان ببینن و پۆستەكان وەربگرن، تەنانەت پۆستی سەرۆكی وڵاتیش، هیچ دەقێكی ڕاشكاو نیە ڕێگری بكات لە ژنان نەچنە ئەو پۆستەوە، بەڵكو ئەو بابەتە بابەتێكی خیلافیە لە نێوان زانایانی فیقهدا، بەڵام نابێت ژنان لە پۆستە كارگێڕی و باڵاكاندا دابنرێن لەبەر ئەوەی ئافرەتن، بەڵكو دەبێت بەپێی توانا و لێوەشاوەیی بێت، چونكە لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا زۆرجار خانمان پۆستە حكومی و حیزبییەكان وەردەگرن بۆ ئەوەی بڵێن فڵان حیزب پێشكەوتووەو ئافرەتی بردوەتە پۆستی باڵاوە، هەر ئەمەیش وایكردووە هەندێجار كەسانی كەم توانا پۆستێك وەردەگرن و ناتوانن ئەركەكانیان ئەنجام بدەن و دەبنە بار بەسەر خۆیان و ئافرەتانەوە.
كاركردنی ژنان لە ناوەندە خزمەتگوزاری و كارگێڕیەكانی هەر وڵاتێكدا دەستی كار زیاتر دەكات و كاروباری وڵات دەباتە پێشەوە، لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا لە هەرێمی كوردستاندا لە بوارەكانی پەروەردە و تەندروستی و ڕۆشنبیری و سیاسی و كۆمەڵاتیدا دەستی كاری خانمان ڕۆڵی كارا و كاریگەریان هەیە لە خزمەتكردن لەو بوارانەدا، بە تایبەتی لە بواری پەروەردەدا ڕەنگە ژمارەی مامۆستای ژن زیاتر بێت لە پیاو، لە بوارێكی گرنگی وەك پەروەردەدا خزمەتی زۆر گەورەی ئەو بوارە دەكەن، بێگومان ئەو پانتاییە زۆرەی لەو ناوەندەدا خانمان خزمەتی تێدا دەكەن، ئەگەر ئەوان پڕی نەكەنەوە بۆشاییەكی گەورە لەو بوارەدا دروست دەبوو، ئەمە جگە لە بوارەكانی تر كە ژنان ڕۆڵی گەورەویان هەیە.
هەروەها كاركردنی ژنان ڕۆڵی گەورەی هەیە لە گەشەپێدانی ئابوری خێزان، لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا كە خەرجی خێزان زۆرە و پێداویستیەكانی ژیان فراوانن، ئەگەر هەردوولا ژن و پیاو كار نەكەن زۆر زەحمەتە ئەو خێزانە بە تەنها كاری یەكلا بتوانن پێویستیەكانی ژیانی ڕۆژانەیان دابین بكەن، هەروەها بەكاری هەردوولا دەتوانن توانای ئابوری و دارایی خێزانەكەیان بۆ ئاستێكی باشتر بەرز بكەنەوە.
گومانی تێدا نیە كە لەم سەردەمەدا دەیان خێزان هەیە كە ژیان و گوزەرانیان لە ڕێگەی كاری خانمانەوە دەگوزەرێت و بەهەر هۆیەك بێت دەستی كاری پیاویان نیە، ژنان بەو توانا زانستی و پەروەردەیی و كارگێڕیانەی هەیانە دەتوانن ببنە كەسێكی بەرهەمهێن و ژیانی خۆیان و خێزانەكەیان دابین بكەن و بە ژیانێكی سەربەرزانە بژین، هەموو ئەمانە ئیسلام پشتگیری دەكات و لە دنیادا ژیانی شایستەیان پێدەبەخشێت و لە قیامەتیشدا خوای گەورە پاداشتی كارەكانیان دەداتەوە.
ئافرەتانیش وەك پیاوان فەرمانیان پێكراوە بە بەجێهێنانی زەكات و حەج و خێركردن و هەموو ئەو كردەوە چاكانەی بە دارایی و سامان جێبەجێ دەكرێن و دەستەبەر دەبن، ئەگەر ژن كار نەكات و نەبێتە كەسێكی بەرهەمهێن لەناو كۆمەڵدا چۆن بتوانێت ئەو ئەركانە ڕاپەڕێنێ‌، لە بەرامبەردا لە ئەنجامدانی زۆر ئەركی ئیسلام و كاری چاك بێبەش دەبێت، ئیسلام لە ئەنجامدانی كاری چاك و پڕكردنەوەی پۆستەكاندا باسی ڕەگەز ناكات، بەڵكو باسی توانا و لێوەشاوەی دەكات، پێویستە ئەو كەسەی ئەركێكی گشتی یان تایبەتی پێ دەسپێرێت خاوەنی توانا و لە ئاستی ئەو كارەدا بێت، بۆ ئەوەی كۆمەڵ هەمووی باجی قورسی كە توانایی و نەزانی ئەو نەدات و وڵات توشی كێشە و داڕوخان نەبێت.
زۆرێك لە كێشەكانی وڵاتە ئیسلامیەكان لە ڕووی كار و كارگێڕیەوە كەم توانایی و دەست پیسی و هەست نەكردنە بە بەرپرسیاری، زۆرێك لە پۆستەكان لەسەر بنەمای خزمایەتی و لایەنگیری (مەحسوبیەت و مەنسوبیەت) پڕ دەكرێتەوە، كێشەكە ئەوە نیە كام ڕەگەز لەو پۆستەدایە، دانانی كەسانی نەشیاو و كەم توانا و ئەزمون دەیان كێشەی بۆ هاوڵاتی و وڵات دروستكردووە، لەبەر خاتری كەس و لایەنێك وڵاتێك توشی قەیرانی گەورە كراوە، كە هەموو ئەمانە پێچەوانەی بنەماكانی ئیسلامە، بە داخەوە هەندێ واعیز و زانایی ئاینی ئەوەندە باسی ئەوە دەكەن بەبێ بەڵگە و نەزانی كە نابێت ئافرەت بێتە دەرەوەو كار بكات و شۆفێری بێت، باس لە نادروستی ئەو سیستمە گەندەڵ و داڕزاوە ناكەن كە بەهۆی دەسەڵاتداری نەخوێندەوارو كاربەدەستی گەندەڵ و نەزانەوە وڵاتیان تووشی دەیان كێشەو قەیرانی ئابوری كارگێڕی و سیاسی بووەتەوە، بەردەوام وڵات لە پاشەكشەی ئابوری و ڕۆشنبیری و هەموو بوارەكانی تری ژیاندایە.

Check Also

4ی حوزەیران و بارودۆخی منداڵان وەک قوربانی جەنگ

بەیان نوریئەمڕۆ 4ی6 رۆژی منداڵانی بێتاوانی قوربانیی جەنگە دوژمنكارییەكانە، كە نەتەوە یەكگرتووەكان لە 19ی ئابی …

23 کۆمێنت

  1. Dichaeltal

    I’m not sure why but this blog is loading incredibly slow for me. Is anyone else having this issue or is it a problem on my end? I’ll check back later on and see if the problem still exists.
    @@G@@
    https://family-journal.ru/odnorazovyj-nomer-dlya-vk-naznachenie-printsip-raboty-i-preimushhestva/

  2. Ismaeladent

    Greate post. Keep writing such kind of information on your site. Im really impressed by your site.
    Hello there, You have done an excellent job. I will definitely digg it and personally recommend to my friends. I am confident they’ll be benefited from this site.

    scientistsufo.ru/page/14В 
    ultras.lv/topic1669.html?view=printВ 
    oldsite.profbez.ru/shop/index.php?links_exchange=yes&page=260&show_all=yesВ 
    horordark.ru/page/8В 
    kembekeltetes.hu/egyutt-nem-mukodo-vallalkozasok/ajanlast-nem-teljesito-vallalkozasok/В 

  3. Ismaeladent

    Since the admin of this web page is working, no doubt very soon it will be famous, due to its feature contents.

    umorfishki.ru/page/27В 
    slcomp.kz/index.php?route=information/blogger&blogger_id=5В 
    web-lance.net/forums.php?m=posts&id=52993В 
    diplom66rus.ru/index.htmlВ 
    woke.party/blogs/104615/%D0%94%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0-%D0%B2-2024-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D1%83-%D0%9E%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0В 

  4. EarnestVom

    Hello all, here every one is sharing these knowledge, therefore it’s fastidious to read this blog, and I used to pay a visit this website all the time.

    sohapay.com/info/vi/news/trai-nghiem-tien-ich-voi-the-gioi-the-vpbank.htmlВ 
    http://www.djwx.com/forums/user/profile/64386.pageВ 
    sjtudivingcenter.com/message/index.php?class1=52&page=10&lang=enВ 
    medgora.ru/users.php?m=details&id=126706В 
    bossonlighting.com/e_feedback/?page=1178В 

  5. WilliamThype

    В нашем обществе, где аттестат является началом удачной карьеры в любом направлении, многие ищут максимально быстрый и простой путь получения качественного образования. Наличие официального документа об образовании сложно переоценить. Ведь диплом открывает двери перед каждым человеком, желающим вступить в сообщество профессиональных специалистов или учиться в высшем учебном заведении.
    Предлагаем оперативно получить любой необходимый документ. Вы можете заказать аттестат старого или нового образца, что будет удачным решением для всех, кто не смог завершить образование, потерял документ или желает исправить плохие оценки. Любой аттестат изготавливается аккуратно, с максимальным вниманием к мельчайшим деталям. В итоге вы получите продукт, полностью соответствующий оригиналу.
    Плюсы подобного решения заключаются не только в том, что можно оперативно получить аттестат. Процесс организован удобно, с нашей поддержкой. От выбора требуемого образца до консультаций по заполнению личных данных и доставки по стране — все находится под полным контролем квалифицированных специалистов.
    В итоге, для тех, кто пытается найти быстрый способ получения необходимого документа, наша компания предлагает отличное решение. Приобрести аттестат – это значит избежать продолжительного процесса обучения и сразу переходить к личным целям, будь то поступление в ВУЗ или старт трудовой карьеры.

    http://www.danceway74.ru/users/36?page=3

  6. Gichardtek

    Right here is the perfect web site for everyone who wishes to understand this topic. You realize so much its almost hard to argue with you (not that I actually would want to…HaHa). You certainly put a new spin on a topic which has been discussed for decades. Excellent stuff, just excellent!

    ros-con.ru/index.htmlВ 
    deanonnic.listbb.ru/viewtopic.php?t=360В 
    catsandsquirrels.com/tag/squelfie/В 
    bgv-blasenschwaeche.de/urlaub.htmlВ 
    formfinance.ru/kupit-diplom-lyubogo-obraztsaВ 

  7. Tremendous things here. I’m very glad to see your article. Thank you so much and I’m taking a look forward to touch you. Will you please drop me a mail?

  8. OLanefadia

    Hi there! I realize this is kind of off-topic but I needed to ask. Does operating a well-established website such as yours require a large amount of work? I am completely new to blogging but I do write in my journal daily. I’d like to start a blog so I will be able to share my personal experience and feelings online. Please let me know if you have any kind of ideas or tips for brand new aspiring bloggers. Thankyou!

    comunicazionesviluppoenpa.org/enpashop/collection/larte-di-depsaВ 
    myfootballday.ru/page/14В 
    http://www.aikidosydney.com/cdn-cgi/l/email-protectionВ 
    euroreparmuldersteendam.nl/service-en-onderhoud/В 
    188.17.148.172/forum/profile.php?action=show&member=7512В 

  9. OLanefadia

    Hi there, after reading this amazing piece of writing i am too cheerful to share my know-how here with mates.

    lapartenza.vn/thu-vienВ 
    effective-herbal-cure.com/hoodia-gordonii-extract/fast-fat-reduction.htmВ 
    http://www.olimpicxativa.com/abonos.htmВ 
    volteis.com/fr/canal-volteis/actualites/131-nouveau-distributeur-pour-la-guadeloupe-st-barth-et-st-martinВ 
    razvodka-mostov.ru/press/70/В 

  10. At this time I am going away to do my breakfast, after having my breakfast coming yet again to read additional news.

  11. Wow, amazing blog layout! How long have you been blogging for? you make blogging look easy. The overall look of your site is great, let alone the content!

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاوناکرێتەوە. خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *