پ.ی.گوڵاڵه محمد أمین سعید
مامۆستاى زانكۆ و پسپۆڕى بهرههمهێنانى میوه
پرتەقاڵ میوەیەکی زستانەى بەهێز و خۆراکییە و تایبەتمەندی دەرمانی سەرنجڕاکێشی هەیە. ڕێژەی بەرزی ڤیتامین سی و چالاکیی دژە ئۆکسێنەر و، کاریگەرییە سودبەخشەکانی لەسەر تەندروستی دڵ و پێست و بەرگری لەش وا دەکات بەشێکی سەرەکی بێت لە ڕێجیمێکی تەندروست لە زستاندا. خواردنی بەردەوامی پرتەقاڵ بەشدارییەکی بەرچاوی هەیە لە خۆپاراستن لە نەخۆشی.
پرتەقاڵ یەکێکە لەو میوانەى كە زۆرترین خواردنی هەیە، بە ڕێژەی دەوڵەمەندی ڤیتامین و چالاکیی بەهێزی دژە ئۆکسێنەر و بەهای چارەسەری ناسراوە. ئەم بابەتە پێکهاتەی خۆراکی و تایبەتمەندییە دەرمانییەکان و ڕۆڵی گرنگی پرتەقاڵ لە پاڵپشتیکردنی تەندروستی مرۆڤ لە وەرزی زستاندا ڕوون دەکاتەوە.
پێکهاتەی خۆراکی :
پرتەقاڵ کۆمەڵێک مادەی خۆراکی بەرفراوان لەخۆدەگرێت، لەوانە:
ڤیتامین سى – کارکردنی سیستەمی بەرگری بەرز دەکاتەوە.
ڤیتامین ئەى – پاڵپشتی بینین و تەندروستی پێست دەکات.
ڕیشاڵ – هەرسکردن باشتر دەکات.
پۆتاسیۆم – یارمەتی ڕێکخستنی پەستانی خوێن دەدات.
فلاڤۆنۆیدەکان – دژە ئۆکسێنەرە بەهێزەکان کە کاریگەری دژە هەوکردنیان هەیە.
تایبەتمەندی دەرمانی:
1.پشتگیری سیستەمی بەرگری
پرتەقاڵ یەکێکە لە دەوڵەمەندترین سەرچاوە سروشتییەکانی ڤیتامین سی، یارمەتی لەش دەدات لە بەرەنگاربوونەوەی هەوکردنەکان بەتایبەت سەرمابوون و ئەنفلۆنزا کە لە وەرزی زستاندا باون.
- چالاکیی دژە ئۆکسێنەر
پرتەقاڵ مادەی فلاڤۆنۆید و کارۆتینۆید لەخۆدەگرێت کە لەش لە تێکچوونی ئۆکسجین دەپارێزێت و، پیربوونی خانەکان کەمدەکاتەوە و ڕێگری لە هەوکردنی خانەکان دەکات. - تەندروستی دڵ
خواردنی بەردەوامی پرتەقاڵ یارمەتیدەرە لە :
- کەمکردنەوەی پەستانی خوێن
LDL- کەمکردنەوەی کۆلیسترۆڵی - باشترکردنی سوڕی خوێن
ئەم سوودانە مەترسی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان کەم دەکەنەوە .
- تەندروستی پێست و شانەکان
ڤیتامین سى لە پرتەقاڵدا یارمەتی بەرهەمهێنانی کۆلاجین دەدات، کە پرۆتینێکی پێویستە بۆ پێست، چاکبوونەوەی برین، شانە بەستەرە تەندروستەکان. - تەندروستی هەرسکردن
ڕیشاڵی سروشتی پاڵپشتی هەرسکردنی تەندروست دەکات و ڕێگری لە قەبزی دەکات، بەتایبەتی لە مانگە ساردەکاندا کە مرۆڤەکان مەیلیان بۆ خواردنی خۆراکی قورسترە . - توانای دژە شێرپەنجە
ڕەنگە فلاڤۆنۆیدەکانی مزرەمەنيەكان یارمەتیدەر بن لە کەمکردنەوەی مەترسی هەندێک شێرپەنجە.
گرنگی تەندروستی لە وەرزی زستاندا :
1- بەرگری لەش بەهێز دەکات لە بەرامبەر هەوکردنی زستاندا.
2- ماددە خۆراکییە پێویستەکان دابین دەکات.
3- پشتگیری تەندروستی هەناسەدان دەکات.
4- پێست لە وشکبوونەوە و خورانی وەرزی دەپارێزێت.
5- یارمەتی پاراستنی ئاستی وزە دەدات و ماندوێتی کەمدەکاتەوە.
