گۆنا تۆفیق
گفتوگۆ وەک ئامرازێکی پەیوەندیی مرۆيی، تەنیا ئەو کاتە کاریگەر و بەسودە کە لە نێوان دوو لایەنی فاميده و ئامادەدا ڕووبدات. بەڵام گفتوگۆ لەگەڵ کەسێک کە نایەوێت لێت تێبگات، تەنیا وزە و کاتی تۆ بەفیڕۆ دەدات. ئەم بابەتە ڕێنماییەکەبۆ ئەوەی بزانیت کەی گفتوگۆ کاریگەرە و کەی پێویستە پارێزگاری بکەیت و خۆتی لێ بەدوور بگریت .
١. گفتوگۆی کاریگەر
گفتوگۆی کاریگەر پرۆسەیەکی دوولایەنەیە کە ئامانج تێیدا تێگەیشتنێکی هاوبەش، چارەسەرێکی ژیرانە یان پتەوکردنی پەیوەندییەکە.
کە ئەم جۆرە گفتوگۆیانە تایبەتمەندیی خۆیان هەیە، لەوانە (گوێگرتن ، ڕێزگرتن ،ڕوونی و ڕاشکاوی، قبوڵکردن..)
٢. نیشانەکانی کەسێک کە “نایەوێت تێت بگات”
· ڕەخنەگر: بەردەوام بەدوای دۆزینەوەی هەڵەکانتەوەیە بۆ ئەوەی ڕەخنەت لێبگرێت.
· گوێ نەگرتن و گوێنەدان: گوێ لە قسەکانت ناگرێت، تەنیا چاوەڕێی کاتی قسەکردنی خۆیەتی.
· خۆپەرست: هەوڵ دەدات خۆی بە زیرەک و باڵادەست نیشان بدات.
· هێرشبەر: قسەکانت بەهێرش وەردەگرێت و بەهەمان شێوەش وەڵام دەداتەوە .
٣. جۆرەکانی گفتوگۆکاری ناتەندروست .
· گفتوگۆکاری خۆپەرست (نارسیست): ئەم جۆرە کەسە تەنیا خۆی دەبینێت و بۆچوونی بەرامبەرەکەی قبوڵ و لەبەرچاو ناگرێت.
· گفتوگۆکاری هەڵەشە : کەسێک کە ڕەوشتی گفتوگۆ نازانێت و بە ڕەفتاری نەگونجاو و نادروست وەڵامی هەر گفتووگۆیەک دەداتەوە .
· گفتوگۆکاری ڕکابەر: ئەم جۆرە ئامانجی لەگفتوگۆ تێگەیشتن نییە، بەڵکو تەنیا بردنەوەی کۆتایی بەلایەوە گرنگە .
وعن عائشة رضي الله عنها أن النبي ﷺ قال:
«إن أبغضَ الرجال إلى الله الألدُّ الخصِم».
— رواه البخاري (2457) ومسلم (2668)
٤.ئەو کارانەی کە پێویستە ئەنجام نەدرێت لەگفتو گۆدا :
· ڕوونکردنەوەی زیاد لەپێویست : ڕوونکردنەوەی دووبارە بۆ کەسێک کە ئەنجامی گفتۆ گۆی بۆ گرنگ نییە ناپێویستە.
· خۆ سەلماندن : هەوڵدان بۆ سەلماندنی خۆت لەبەردەم کەسێک کە بەڕاستی گرنگی بە باس و بابەتەکەت نادات دروست نییە .
· مشتومڕ کردن : دەمەقاڵێ و مشتومڕ لەگەڵ کەسێکدا کە گفتوگۆ وەک خۆنمایش کردن و یاریەک لەپێناو بردنەوە دۆڕان دەبینێت کارێکی ناباشە .
٥. جێگرەوەکانی گفتوگۆی بێکەڵک؛
· کشانەوە: کشانەوە لە گفتوگۆیەک کە بێ ئامانجە .
· پاراستنی وزە: پاراستنی وزە بە دوورکەوتنەوە و ڕوانین بۆ خۆت، وە ترکیز خستنە سەر پەیوەندییە بەسوودەکان.
· دیاریکردنی سنوور: دیاریکردنی سنوور لە گفتو گۆ و پەیوەندیدا کارێکی گرنگە تایبەت ئە گەر لە جۆری ناتەندروست بێت .
٦. کێ شایەنی گوێ لێ گرتن و کات پێ بەخشێنە ؟!
· کەسێک بە گرنگەوە گوێ لە قسەکانت دەگرێت و بە وشەو ڕەفتاری دروست وەڵامت دەداتەوە.
· کراوەیە و ئامادەیی تیایە کە بۆچوونە جیاوازەکان وەربگرێت و لێیان بکۆڵێتەوە.
· ڕێز دەگرێت لە ڕەفتار و بۆچوونەکانت و بەهادار لێیان دەڕوانێت .
کەواتە هونەری گفتوگۆ تەنها قسەکردن نییە، بەڵکو زانین و سەلیقەیە لەوەی کەی بدوێیت و کەی بێدەنگ بیت هەر بۆیە پێشەوای مرۆڤایەتی لەم بارەیەوو فەرموویەتی : وقال صلى الله عليه وسلم: وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ.
أخرجه البخاري (6018)، ومسلم (47).
