ئیسرا قابیل
لە دەروونناسیی مۆدێرندا، ئەو دیاردەیەی کە تێیدا کەسێک (بەتایبەت کەسایەتییە پێگەیشتوو سەرکەوتووەکان) بە بێوچانی هەوڵی بەدەستهێنانی پەسەندکردن و دەستخۆشی دەدات، پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی بە چەمکی «برینی منداڵی ناخ» و بەتایبەت «سیستەمی پێکهاتەی وەڵامدانەوەی فۆن یان ڕازیکردن» هەیە.
لەڕووی زانستییەوە، کاتێک منداڵ لە ژینگەیەکدا گەورە دەبێت کە تێیدا خۆشەویستی و بایەخپێدان بە “مەرج” درابێت، مێشکی ئەم منداڵە فێر دەبێت کە بوونی خۆی لە ڕێگەی دەستکەوت و سەرکەوتنەوە بسەلمێنێت. لە ئەنجامدا، لە تەمەنی پێگەیشتندا ئەم دۆخە دەگۆڕێت بۆ جۆرێک لە ئارەزووی توندی بەردەوام بۆ پیاهەڵدان و سەرنجڕاکێشان.
گرێ دەروونییەکە و هۆکارە بنەڕەتییەکان:
١.خۆشەویستیی مەرجدار : هۆکاری سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی منداڵی، کاتێک منداڵەکە هەستی کردبێت کە تەنیا لە کاتی بەدەستهێنانی نمرەی بەرز، ڕەفتاری نموونەیی، یان بێدەنگی لە مافەکانی خۆی، لەلایەن دایک و باوک یان دەوروبەرەوە خۆشەویست و پەسەندە.
٢.گرێی «من هەرگیز بەس نییم»: ئەمە ئەو گرێ دەروونییەیە کە تێیدا کەسەکە سەرەڕای سەرکەوتنی گەورە لە کار یان خوێندن، هەمیشە هەستی بەتاڵی و کەمبوونی هەیە. مێشکی ئەو هەمیشە دەترسێت کە ئەگەر بەیانییەک کارێک نەکات، بەبایەخ نابێت.
٣.پەیوەندی بە، پشتبەستن بە دەوروبەر: نەبوونی توانای دڵنیاکردنەوەی خود. وای لێدەکات هەمیشە چاوەڕێی دەنگی دەرەکی بێت کە پێی بڵێت: “تۆ سەرکەوتووی و من شانازییت پێوە دەکەم.”
دەرەنجام و نیشانە نەخۆشییەکان لە ژیانی ڕۆژانەدا:
١.مانوویەتیی درێژخایەن: ڕاکردنی بێ کۆتایی بۆ بەدەستهێنانی دەستکەوتی زیاتر، کە تێیدا کەسەکە ناتوانێت ساتێک بحەسێتەوە، چونکە پشوودان بە “تەمبەڵی” و “شکست” لێکدەداتەوە.
٢.ترسی شاراوەی ڕەتکرانەوە: هەستی دڵەڕاوکێی توند کاتێک کەسێک ڕەخنەی لێ دەگرێت یان ستایشی ناکات، چونکە ڕەخنە لێرەدا وەک “قبووڵنەکردنی خودی کەسەکە” دەبینرێت نەک کارەکەی.
٣.ونبوونی کەسایەتیی ڕاستەقینە: مرۆڤ هەموو ژیانی خۆی دەکاتە قوربانیی ئەوەی ڕەزامەندیی خەڵک بەدەستبهێنێت، لە کاتێکدا لە ناخەوە هەستی تەنیا بوون و بێبەهایەتیی ئەشکەنجەی دەدات.
ڕێگەی چارەسەر و تێپەڕاندن:
١.ناسینەوەی منداڵی ناخ: داننان بەوەی کە ئەو هەستەی ئێستا هەیەتی هی مناڵێکی بچووکی ترساوە کە پێویستی بە پیاهەڵدانی دایک و باوکی هەبووە، نەک کەسە گەورەکەی ئێستا.
٢.جیاکردنەوەی بەها لە دەستکەوت: تێگەیشتن لەوەی کە نرخی مرۆڤ بە کار، پلە، و پیاهەڵدانی خەڵک پێوانە ناکرێت.
٣.پەرەپێدانی خۆشەویستیی بێ مەرج بۆ خود : فێربوونی ئەوەی کە لە کاتی لاوازیدا لە جیاتی سزادان، خۆت دەستخۆشی لە خۆت بکەیت و بڵیت: “من هەر بەو شێوەیەی کە هەم، شایستەی خۆشەویستییم.
