گوڵاڵه محمد أمین سعید / پڕۆفیسۆرى یاریدهدهر
مامۆستاى زانكۆ و پسپۆڕى بهرههمهێنانى میوه
کیوی میوەیەکی زستانەیه و پڕ لە ماددە خۆراکیەکانە، دەوڵەمەندە بە ڤیتامین و کانزا و دژە ئۆکسێنەر. بەهۆی تایبەتمەندییە دەرمانییە بەهێزەکانییەوە، کیوی ڕۆڵێکی گرنگی هەیە لە پاڵپشتیکردنی بەرگری لەش و باشترکردنی هەرسکردن و پاراستنی لەش لە کێشە تەندروستییەکانی پەیوەست بە وەرزی زستانەوە.
کیوی لە وەرزی زستاندا بە شێوەیەکی بەرفراوان دەخورێت بەهۆی تامێکی ناوازەی و کوالیتی خۆراکی بەرزەوە. پێکهاتەی بەهێزی چالاکە زیندووەکانی تێدایە کە بەشدارن لە گرنگی پزیشکییەکەی لە تەندروستی مرۆڤدا.
پێکهاتەی خۆراکی :
کیوی بە چڕییەکی بەرزی ماددە خۆراکیەکان ناسراوە.
- ڤیتامین سی زۆر بەرزە (بەرزترە لە پرتەقاڵ) – بەرگری لەش بەرز دەکاتەوە
- ڤیتامین ئى – خانەکان لە زیانەکانی ئۆکسجین دەپارێزێت.
- ڤیتامین كەى – پاڵپشتی خوێن مەین و تەندروستی ئێسک دەکات.
- پۆتاسیۆم – هاوسەنگی شلە و کارکردنی دڵ دەپارێزێت.
- ڕیشاڵی خۆراکی – پشتگیری لە هەرسکردن دەکات
- دژە ئۆکسێنەرەکان (کارۆتینۆیدەکان، پۆلیفینۆڵەکان)ى تێدایە
تایبەتمەندییە دەرمانییەکان :
- بەرزکردنەوەی سیستەمی بەرگری لەش،
کیوی یەکێکە لە باشترین میوەکان بۆ بەهێزکردنی بەرگری لەش بەهۆی بوونی ڕێژەیەکی زۆر بەرزی ڤیتامین سی، ئەمەش وایکردووە کە گونجاو بێت بۆ وەرزی زستان کە سەرمابوون و ئەنفلۆنزا تیایدا باون. - پاراستنی دژە ئۆکسێنەر
میوەکە چەند جۆرێک دژە ئۆکسانی تێدایە کە فشاری ئۆکسجین کەمدەکاتەوە و، خانەکان لە ڕادیکاڵە ئازادەکان دەپارێزێت و پیربوون خاو دەکاتەوە. - تەندروستی هەرس بەهۆی بوونی ڕێژەیەکی زۆر لە ڕیشاڵەکان جوڵەی ڕیخۆڵەکان باشتر دەکات و، پاڵپشتی بەکتریا تەندروستەکانی ڕیخۆڵە دەکات و ڕێگری لە قەبزی دەکات
- تەندروستی دڵ
خواردنی بەردەوامی کیوی یارمەتیدەرە لە:
ـ LDL – کەمکردنەوەی کۆلیسترۆڵى
- تەندروستی دڵ
- HDL – باشترکردنی کۆلیسترۆڵى
- ڕێکخستنی پەستانی خوێن
ئەم کاریگەریانە مەترسی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان کەم دەکەنەوە
- کاریگەری دژە هەوکردن
پێکهاتە چالاکە زیندووەکان یارمەتی کەمکردنەوەی هەوکردن دەدەن لە شانەکاندا، ئەمەش سوود بەو کەسانە دەگەیەنێت کە حاڵەتی هەوکردنی درێژخایەنیان هەیە - ڕێکخستنی شەکری خوێن
سەرەڕای شیرینی، کیوی نابێتە هۆی بەرزبوونەوەی خێرای شەکری خوێن, بۆ ڕێجیمەکانی نەخۆشی شەکرە گونجاوە
گرنگی تەندروستی لە وەرزی زستاندا : - بەرگری لەش بەهێز دەکات لە دژی ئەنفلۆنزا و هەڵامەت.
- دژە ئۆکسێنەر دابین دەکات کاتێک جەستە پێویستی بە پاراستنی زیاترە .
- پشتگیری تەندروستی هەناسەدان دەکات.
- یارمەتی پاراستنی ئاستی وزە دەدات .
- هەرسکردن بە تەندروست دەهێڵێتەوە لەکاتی ژەمە قورسەکانی زستاندا.
